๙. ธรรมสวนิยเถราปทาน (๓๓๙) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู

จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต สนฺตาเรติ ๓ พหุชฺชนํ ฯ

อหํ เตน สมเยน ชฏิโล อุคฺคตาปโน

ธุนนฺโต วากจีรานิ คจฺฉามิ อมฺพเร ตทา ฯ

พุทฺธเสฏฺฐสฺส อุปริ คนฺตุํ น วิสหามหํ

ปกฺขีว เสลมาปชฺช ๔ คมนํ น ลภินฺตทา ๕ ฯ

น เม อิทํ ภูตปุพฺพํ อิริยสฺส วิโกปนํ

ทเก ยถา อุมฺมิลิตฺวา เอวํ คจฺฉามิ อมฺพเร ฯ

อุฬารภูโต มนุโช จ เหฏฺฐาสีโน ภวิสฺสติ

หนฺท เมตํ คเวสิสฺสํ อปิ อตฺถํ ลเภยฺยหํ ฯ

โอโรหนฺโต อนฺตลิกฺขา สทฺทมสฺโสสิ สตฺถุโน

อนิจฺจตํ กเถนฺตสฺส ตมหํ อุคฺคหึ ตทา ฯ

อนิจฺจสญฺญมุคฺคยฺห อคมาสึ มมสฺสมํ

ยาวตายุํ วสิตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

จริเม วตฺตมานมฺหิ ตํ ธมฺมสฺสวนํ สรึ

เตน กมฺเมน สุกเตน ตาวตึสํ อคจฺฉหํ ฯ

ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมึ อหํ

เอกปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชมการยึ ฯ

เอกสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ

ปิตุฆเร นิสีทิตฺวา สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย

คาถาย ปริทีเปนฺโต อนิจฺจวตฺถุทาหริ ๑ ฯ

อนุสฺสรามิ ตํ สญฺญํ สํสรนฺโต ภวาภเว

น โกฏึ ปฏิวิชฺฌามิ นิพฺพานํ อจฺจุตํ ปทํ ฯ

อนิจฺจา วต สงฺขารา อุปฺปาทวยธมฺมิโน

อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ เตสํ วูปสโม สุโข ฯ

สห คาถํ สุณิตฺวาน ปุพฺพกมฺมํ อนุสฺสรึ

เอกาสเน นิสีทิตฺวา อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ

ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ อรหตฺตํ อปาปุณึ

อุปสมฺปาทยิ พุทฺโธ คุณมญฺญาย จกฺขุมา ฯ

ทารโกว อหํ สนฺโต กรณียํ สมาปยึ

กึ เม กรณียํ อชฺช สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สทฺธมฺมสฺสวเน ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธมฺมสฺสวนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ธมฺมสฺสวนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ทสมํ อุกฺขิตฺตปทุมิยตฺเถราปทานํ (๓๔๐)

๑ ยุ. อวิญฺญตฺติ นิเสวามิ ฯ ๒ ม. ลาภี ฯ ยุ. ลาภีหิ ฯ ๓ ม. สนฺตาเรสิ พหุํ ชนํ ฯ

๔ ม. ยุ. เสลมาสชฺช ฯ ๕ ม. น ลภามหํ ฯ ยุ. น ลเภ ตทา ฯ

๑ ม. อนิจฺจตมุทาหริ ฯ

พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ทรงประกาศสัจจะ ๔ยังชนเป็นอันมากให้ข้ามพ้น (ทุกข์) สมัยนั้น เราเป็นชฎิลผู้มีตบะอันสูงเด่น สลัดผ้าเปลือกไม้กรอง (ผ้าคากรอง) เหาะไปในอัมพรในบัดนั้นแต่เราไม่อาจจะไปในเบื้องบนแห่งพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดได้ เวลานั้นเราเป็นเหมือนนกกระทบภูเขาหินไปไม่ได้ ความเป็นไปที่ผิดแปลกเช่นนี้ไม่เคยมีแก่เราเลย เราเหาะไปในอัมพร เหมือนดังหลับตาไปในน้ำ ก็มนุษย์ซึ่งเป็นผู้ประเสริฐจักมีอยู่ภายใต้นี้กระมังหนอ ถ้าเช่นนั้นเราจักค้นหาเขาบางทีจะพึงได้ประโยชน์บ้างเมื่อเราลงจากอากาศ ได้ฟังเสียงของพระศาสดาซึ่งกำลังตรัสอนิจจตาอยู่ เราจึงเรียนอนิจจาตานั้นในขณะนั้น

ครั้นเรียนอนิจจสัญญาแล้ว ได้กลับไปสู่อาศรมของเรา เราอยู่ตลอดกำหนดอายุแล้วทำกาลกิริยา ณ ที่นั้น เมื่อภพที่สุดยังเป็นไปอยู่ เราระลึกถึงการฟังธรรมนั้นได้ ด้วยกุศลกรรมที่เราทำแล้วนั้น เราได้ไปสู่ดาวดึงส์ เรารื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓ หมื่นกัลป ได้เสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๕๑ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๑ ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยจะคณนานับมิได้ พระสมณะผู้มีอินทรีย์อันอบรมแล้ว นั่งบนเรือนของบิดา แสดงด้วยคาถา เปล่งวาจาถึงเรื่องไม่เที่ยง เราระลึกถึงสัญญานั้นได้ ท่องเที่ยวอยู่ในภพน้อยใหญ่ แทงตลอดซึ่งที่สุดคือ นิพพาน อันเป็นบทไม่เคลื่อน ยังไม่ได้

สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงหนอ มีความเกิดขึ้นและเสื่อมไปเป็นธรรมดา เกิดขึ้นแล้วย่อมดับไป ความที่สังขารเหล่านั้นสงบระงับเป็นสุข เราระลึกถึงบุรพกรรมได้ พร้อมกับได้ฟังคาถา เรานั่งอยู่บนอาสนะเดียวนั่นเอง ได้บรรลุอรหัต เรามีอายุ ๗ ปี แต่กำเนิด ได้บรรลุอรหัต พระพุทธเจ้าผู้มีจักษุทรงรู้คุณแล้ว ให้เราอุปสมบท กิจอะไรที่เราพึงทำในวันนี้ ในศาสนาของพระศากยบุตร เรายังเป็นเด็กอยู่เที่ยวได้ทำกิจที่พึงทำนั้นสำเร็จแล้ว ในกัลปที่แสนแต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลเพราะการฟังธรรมคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระธรรมสวนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ธรรมสวนิยเถราปทาน.