พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
อัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๑๖–๔๓๔ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๖๙–๘๗๕
อัชฌัตตติกเหตุทุกะ
(๒๐. อัชฌัตตติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๑๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นอัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยเหตุธรรม
ที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๑๗] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๔๑๘] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
เหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๑๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๔๒๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. อธิปติปัจจัย
[๔๒๑] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
๔. อนันตรปัจจัย
[๔๒๒] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-ธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-
ธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๒๓] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๒ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๔๒๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๔๒๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๔๒๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
นเหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๒๗] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๒๘] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๔๒๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ
ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
นเหตุบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. อารัมมณปัจจัย
[๔๓๐] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. นเหตุธรรมที่เป็นอัชณัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่
นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๓๑] ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ
ในอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๔๓๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
[๔๓๓] เพราะอารัมมณปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
[๔๓๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.
อัชฌัตตติกเหตุทุกะ จบ
อัชฌัตตารัมมณติกเหตุทุกะ
(๒๑. อัชฌัตตารัมมณติกะ ๑. เหตุทุกะ)
เหตุบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๓๕] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม อาศัยเหตุ-ธรรมที่เป็นอัชฌัตตารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. เหตุธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม อาศัยเหตุ
ธรรมที่เป็นพหิทธารัมมณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๔๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ.
ปัจจนียนัย
[๔๓๗] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
จบ อัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ