arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

หีนัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๑๑–๓๒๒ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หีนัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๘๒๖–๘๓๑

หน้า ๘๒๖

หีนติกเหตุทุกะ

(๑๔. หีนติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๑๑] ๑. เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น

หีนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็น

ปณีตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๑๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๓๑๓] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

หน้า ๘๒๗

เหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๑๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

ธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๑๕] ๑. เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม

ที่เป็นหีนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม

ที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

ธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

ธรรมที่เป็นหีนธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

หน้า ๘๒๘

๕. เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรมเป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

[๓๑๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม

ที่เป็นหีนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

ธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

ธรรมที่เป็นหีนธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๕. เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. อนันตรปัจจัย

[๓๑๗] ๑. เหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม

ที่เป็นหีนธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ.

๓. เหตุธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุ-

ธรรมที่เป็นมัชฌิมธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ.

๕. เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นปณีตธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ.

หน้า ๘๒๙

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๑๘] นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑๖ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๖ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

[๓๑๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ

ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๓๒๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๓๒๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

หน้า ๘๓๐

นเหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๒๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นหีนธรรม อาศัยนเหตุธรรม

ที่เป็นหีนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

สังกิลิฏฐติกเหตุทุกฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

หีนติกเหตุทุกะ จบ

หน้า ๘๓๑

มิจฉัตตติกเหตุทุกะ

(๑๕. มิจฉัตตติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๒๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๒๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๒๕] ในนอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

จบ หีนัตติกเหตุทุกะ