๑. เอกุโปสถิกาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

๒. เอกุโปสถิกวรรค

๑. เอกุโปสถิกาเถรีอปทาน

บุพประวัติของพระเอกุโปสถิกาเถรี

ว่าด้วยผลแห่งการรักษาอุโบสถศีลครั้งเดียว

(พระเอกุโปสถิกาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๕๑} [๑] ในนครพันธุมดี มีพระบรมกษัตริย์ทรงพระนามว่าพันธุมา ในวันเพ็ญท้าวเออทรงรักษาอุโบสถศีล[๒] สมัยนั้น ดิฉันเป็นนางกุมภทาสีในนครพันธุมดีนั้น เห็นเสนาพร้อมด้วยพระมหากษัตริย์จึงคิดอย่างนี้ในครั้งนั้นว่า[๓] “แม้พระมหากษัตริย์ก็ยังทรงละราชกิจมารักษาอุโบสถศีล กรรมนั้นต้องมีผลแน่นอน หมู่มหาชนจึงพากันเบิกบานใจ”[๔] ดิฉันพิจารณาเห็นทุคติและความเป็นคนยากไร้โดยแยบคาย จึงทำจิตให้ร่าเริงแล้วรักษาอุโบสถศีล[๕] ดิฉันรักษาอุโบสถศีลในพระศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้น ดิฉันจึงได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๖] วิมานที่บุญกรรมสร้างให้ดิฉันอย่างสวยงามในดาวดึงส์นั้นสูงโยชน์หนึ่ง ประกอบด้วยเรือนยอด มีที่นั่งใหญ่ประดับแล้วอย่างดี[๗] นางอัปสร ๑๐๐,๐๐๐ นางต่างบำรุงบำเรอดิฉันอยู่ทุกเมื่อ ดิฉันงามเกินนางเทพอัปสรอื่น ๆ ในกาลทั้งปวง

[๘] ดิฉันได้เป็นพระอัครมเหสีของท้าวสักรีนทรเทวราช ๖๔ พระองค์ ได้เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๖๓ พระองค์[๙] ดิฉันเป็นผู้มีผิวพรรณปานดังทอง เวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพทั้งหลาย ดิฉันเป็นผู้ประเสริฐในที่ทุกสถาน นี้เป็นผลแห่งอุโบสถศีล[๑๐] ดิฉันย่อมได้ยานช้าง ยานม้า และยานรถแม้ทุกอย่าง นี้เป็นผลแห่งอุโบสถศีล

[๑๑] ภาชนะทอง ภาชนะเงิน ภาชนะแก้วผลึก และภาชนะแก้วปทุมราช ดิฉันได้ทุกอย่าง

[๑๒] ผ้าไหม ผ้าขนสัตว์ ผ้าเปลือกไม้ ผ้าฝ้าย และผ้าที่มีราคาสูง ดิฉันก็ได้ทุกสิ่ง

[๑๓] ข้าว น้ำ ของเคี้ยว ผ้า เสนาสนะ ดิฉันก็ได้ทุกอย่าง นี้เป็นผลแห่งอุโบสถศีล

[๑๔] เครื่องหอมชนิดดี ดอกไม้ แป้งฝุ่นสำหรับลูบไล้ ดิฉันก็ได้ทุกประการ นี้เป็นผลแห่งอุโบสถศีล

[๑๕] เรือนยอด ปราสาท มณฑป เรือนโล้น และถํ้า ดิฉันก็ได้ถ้วนทุกสิ่ง นี้เป็นผลแห่งอุโบสถศีล

[๑๖] พอดิฉันอายุได้ ๗ ขวบก็ได้ออกบวชเป็นบรรพชิต ได้บรรลุอรหัตเมื่อยังไม่ทันจะถึงครึ่งเดือน[๑๗] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้หมดแล้ว ดิฉันมีอาสวะสิ้นไปหมดแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก

[๑๘] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ ดิฉันได้ทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยผลกรรมนั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งอุโบสถศีล[๑๙] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้หมดแล้ว ตัดกิเลสเครื่องผูกขาดดังช้างพังตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่[๒๐] การที่ดิฉันได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดนี้ เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ ดิฉันได้บรรลุแล้วโดยลำดับคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ดิฉันได้ทำเสร็จแล้ว[๒๑] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ดิฉันได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าดิฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า พระเอกุโปสถิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ เอกุโปสถิกาเถรีอปทานที่ ๑

๒. สลฬปุปผิกาเถรีอปทาน

บุพประวัติของพระสลฬปุปผิกาเถรี

ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกช้างน้าว

(พระสลฬปุปผิกาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๕๒} [๒๒] ในกาลนั้นดิฉันเกิดเป็นนางกินรีอยู่ที่ฝั่งแม่นํ้าจันทภาคา ดิฉันได้พบพระนราสภเจ้าผู้เป็นเทพของทวยเทพกำลังเสด็จจงกรมอยู่