๑๐. อสนโพธิยเถราปทาน (๖๐) เล่ม ๓๒

ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ อทฺทสํ โลกนายกํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อุปคญฺฉึ นรุตฺตมํ.

ข้าพเจ้ามีอายุ ๗ ขวบ ก็ได้พบพระผู้มีพระภาค ผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้เข้าไปเฝ้าพระองค์ผู้เป็นนรผู้สูงสุด

ติสฺสสฺสาหํ ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน โรปยึ โพธิมุตฺตมํ.

ข้าพเจ้ามีจิตร่าเริง เบิกบาน ได้ปลูกต้นโพธิ์อันอุดม ถวายพระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ ผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้คงที่

อสโน นามเธยฺเยน ธรณีรูหปาทโป

ปญฺจ วสฺเส ปริจรึ อสนํ โพธิมุตฺตมํ.

ต้นไม้งอกขึ้นบนแผ่นดิน โดยนามบัญญัติว่าอสนะ ข้าพเจ้าบำรุงต้นโพธิ์ชื่ออสนะอันอุดมนี้ตลอด ๕ ปี

ปุปฺผิตํ ปาทปํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ

สกํ กมฺมํ ปกิตฺเตนฺโต พุทฺธเสฏฺฐํ อุปาคมึ.

ข้าพเจ้าได้เห็นต้นไม้มีดอกบานสะพรั่งน่าอัศจรรย์ เป็นเหตุให้ขนพองสยองเกล้า เมื่อจะประกาศกรรมของตน จึงเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด

ติสฺโส ตทา โส สมฺพุทฺโธ สยมฺภู อคฺคปุคฺคโล

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ.

ครั้งนั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ พระองค์นั้น ทรงเป็นพระสยัมภู ผู้เป็นบุคคลผู้เลิศ ประทับนั่งอยู่ในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้ว ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

เยนายํ โรปิตา โพธิ พุทฺธปูชา จ สกฺกตา

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต.

เราจักพยากรณ์ผู้ที่ปลูกต้นโพธิ์นี้ และทำการบูชาพระพุทธเจ้าโดยเคารพ ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

ตึสกปฺปานิ เทเวสุ เทวรชฺชํ กริสฺสติ

จตุสฺสฏฺฐิญฺจกฺขตฺตุํ โส จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

เขาจักครองเทวสมบัติในหมู่เทวดา ๓๐ กัป และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๖๔ ชาติ

ตุสิตาหิ จวิตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต

เทฺว สมฺปตฺตี อนุโภตฺวา มนุสฺสตฺเต รมิสฺสติ.

เขาถูกกุศลมูลตักเตือนจุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตแล้ว เสวยสมบัติทั้ง ๒ จักรื่นรมย์อยู่ในความเป็นมนุษย์

ปธานํ ปหิตตฺโต โส อุปสนฺโต นิรูปธิ

สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว.

เขามีจิตเด็ดเดี่ยวเพื่อบำเพ็ญเพียร สงบระงับ ไม่มีอุปธิ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงจักเป็นผู้ไม่มีอาสวะแล้วนิพพาน

วิเวกมนุยุตฺโตหํ อุปสนฺโต นิรูปธิ

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว.

ข้าพเจ้าหมั่นประกอบวิเวก เป็นผู้สงบระงับ ไม่มีอุปธิ ตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป โพธึ โรเปสหํ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โพธิโรปสฺสิทํ ผลํ.

ในกัปที่ ๙๒ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ปลูกต้นโพธิ์ไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการปลูกต้นโพธิ์

จตุสฺสตฺตติโต กปฺเป ทณฺฑเสโนติ วิสฺสุโต

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺตี ตทา อหุํ.

ในกัปที่ ๗๔ นับจากกัปนี้ไป ในครั้งนั้น ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ปรากฏพระนามว่าทัณฑเสน สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ

เตสตฺตติ อิโต <575> กปฺเป สตฺตาเหสุํ มหีปตี

สมนฺตเนมิ นาเมน ราชาโน จกฺกวตฺติโน.

ในกัปที่ ๗๓ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน ๗ ชาติ มีพระนามว่าสมันตเนมิ

ปณฺณวีสติโต กปฺเป ปุณฺณโก นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

ในกัปที่ ๒๕ นับจากกัปนี้ไป ได้เป็นกษัตริย์ผู้จักรพรรดิพระนามว่าปุณณกะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีพลานุภาพมาก

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อสนโพธิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ .

อสนโพธิยตฺเถรสฺส อปทานํ ทสมํ สมตฺตํ.

วีชนิวคฺโค ฉฏฺโฐ.

ตสฺสุทฺทานํ

วิชนี สตรํสี จ สยโนทกิ วาหิโส <576>

ปริวาโร ปทีปญฺจ ธโช ปทุมปูชโก

โพธิ จ ทสโม วุตฺโต คาถา เทฺวนวุตี ตถา.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระอสนโพธิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

อสนโพธิยเถราปทานที่ ๑๐ จบ

วีชนีวรรคที่ ๖ จบบริบูรณ์

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. วิธูปนทายกเถราปทาน

๒. สตรังสิยเถราปทาน

๓. สยนทายกเถราปทาน

๔. คันโธทกทายกเถราปทาน

๕. โอปวุยหเถราปทาน

๖. สปริวาราสนเถราปทาน

๗. ปัญจทีปกเถราปทาน

๘. ธชทายกเถราปทาน

๙. ปทุมเถราปทาน

๑๐. อาสนโพธิยเถราปทาน