๑. ลกุณฏกภัททิยเถราปทาน เล่ม ๓๓

๕๕. ภัททิยวรรค

๑. ลกุณฏกภัททิยเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระลกุณฏกภัททิยเถระ

(ท่านพระลกุณฏกภัททิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๑} [๑] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง เป็นพระนายก ได้เสด็จอุบัติขึ้นในโลก[๒] ครั้งนั้น เราเป็นบุตรเศรษฐีมีทรัพย์มากในพระนครหังสวดี เที่ยวเดินเล่นอยู่ ได้ไปถึงสังฆาราม

[๓] คราวนั้น พระนายกผู้ส่องโลกให้โชติช่วงพระองค์นั้นทรงแสดงพระธรรมเทศนา ได้ตรัสสรรเสริญพระสาวกผู้ประเสริฐกว่า ภิกษุทั้งหลายที่มีเสียงไพเราะ[๔] เราได้สดับพระธรรมเทศนานั้นแล้วก็ชอบใจ จึงได้ทำสักการะแก่พระองค์ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ถวายบังคมพระบาททั้งสองของพระศาสดาแล้วปรารถนาตำแหน่งนั้น[๕] ครั้งนั้น พระพุทธเจ้าผู้เป็นผู้นําอย่างพิเศษได้ตรัสพยากรณ์ในท่ามกลางพระสงฆ์ว่า “ในอนาคตกาล ท่านจักได้ตำแหน่งนี้สมดังมโนรถปรารถนา[๖] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดามีพระนามว่าโคดม ซึ่งสมภพในราชวงค์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก

[๗] เศรษฐีบุตรผู้นี้จักได้เป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น เป็นโอรสอันธรรมเนรมิต เป็นสาวกของพระศาสดา มีนามว่าภัททิยะ”

[๘] เพราะกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและเพราะการตั้งเจตจํานงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้ไปสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๙] ในกัปที่ ๙๒ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าผุสสะ เป็นพระผู้นำ ยากที่จะหาผู้เสมอ ยากที่จะข่มขี่ได้ สูงสุดกว่าโลก ทั้งปวงได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๑๐] และพระพุทธองค์ทรงสมบูรณ์ด้วยจรณะ เป็นผู้ประเสริฐเที่ยงตรง ทรงมีความเพียรเผากิเลส ทรงแสวงหาประโยชน์เกื้อกูลแก่สรรพสัตว์ ทรงเปลื้องสัตว์เป็นอันมากจากกิเลสเครื่องจองจํา[๑๑] เราเกิดเป็นนกดุเหว่าขาวในพระอารามอันน่าเพลิดเพลินเจริญใจของพระผุสสสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น เราอยู่ที่ต้นมะม่วงใกล้พระคันธกุฎี[๑๒] ครั้งนั้น เราเห็นพระชินเจ้าผู้สูงสุด เป็นพระทักขิไณยบุคคล เสด็จดําเนินไปบิณฑบาต จึงทำจิตให้เลื่อมใสแล้วร้องด้วยเสียงอันไพเราะ

[๑๓] ครั้งนั้น เราบินไปสวนหลวงคาบผลมะม่วงที่สุกดี มีเปลือกเหมือนทองคำมา แล้วน้อมเข้าไปถวายแด่พระสัมพุทธเจ้า

[๑๔] เวลานั้น พระชินเจ้าผู้ประกอบด้วยพระกรุณาทรงทราบวาระจิตของเราจึงทรงรับบาตรจากมือของภิกษุผู้อุปัฏฐาก

[๑๕] เรามีจิตร่าเริงถวายผลมะม่วงแต่พระมหามุนี เราใส่บาตรแล้ว ก็ประนมปีกร้องด้วยเสียงอันไพเราะ

[๑๖] อันน่ายินดี เสนาะน่าฟัง เพื่อบูชาพระพุทธเจ้าแล้วไปนอนหลับ

[๑๗] ครั้งนั้น นกเหยี่ยวผู้มีใจชั่วช้าได้โฉบเอาเราผู้มีจิตเบิกบาน มีอัธยาศัยไปสู่ความรักต่อพระพุทธเจ้าไปฆ่าเสีย[๑๘] เราจุติจากอัตภาพนั้นไปเสวยสุขอันยิ่งใหญ่ในสวรรค์ชั้นดุสิต แล้วมาสู่กำเนิดของมนุษย์เพราะกรรมนั้นพาไป

[๑๙] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าผู้มีพระนามตามพระโคตรว่ากัสสปะ เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพรหม มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ ได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๒๐] พระองค์ทรงยังพระศาสนาให้โชติช่วง ครอบงำเดียรถีย์ผู้น่ารังเกียจ ทรงแนะนำเวไนยสัตว์ พระองค์พร้อมทั้งพระสาวกปรินิพพานแล้ว[๒๑] เมื่อพระพุทธองค์ผู้เลิศในโลกปรินิพพานแล้ว ประชุมชนเป็นอันมากเลื่อมใสจักทำพระสถูปของพระศาสดาเพื่อต้องการจะบูชาพระพุทธเจ้า[๒๒] เขาปรึกษากันอย่างนี้ว่า “จักช่วยกันทำพระสถูปของพระศาสดาผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ให้สูง ๗โยชน์ ประดับด้วยแก้ว ๗ ประการ”[๒๓] ครั้งนั้น เราเป็นจอมทัพของพระเจ้าแผ่นดินแคว้นกาสีพระนามว่ากิกี ได้พูดลดขนาดที่พระเจดีย์ของพระพุทธเจ้าผู้ไม่มีประมาณลง[๒๔] ครั้งนั้น ชนเหล่านั้นได้ช่วยกันทำเจดีย์ของศาสดาผู้มีพระปัญญากว่านรชน สูงโยชน์เดียว ประดับด้วยรัตนะนานาชนิด ตามถ้อยคำของเรา

[๒๕] เพราะกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๒๖] ก็ในภพสุดท้าย ในบัดนี้เราเกิดในตระถูลเศรษฐีอันมั่งคั่ง สมบูรณ์มีทรัพย์มากมาย ในพระนครสาวัตถีอันประเสริฐ[๒๗] เราได้เห็นพระสุคตเจ้าในเวลาเสด็จเข้าพระนครแล้วก็อัศจรรย์ใจ จึงบรรพชา ไม่นานก็ได้บรรลุอรหัต[๒๘] เพราะกรรมคือการลดขนาดของพระเจดีย์เราได้ทำไว้ เราจึงมีร่างกายต่ำเตี้ย ควรที่จะหมุนไปมากกว่า[๒๙] เราบูชาพระพุทธเจ้าผู้สูงสุดด้วยเสียงอันไพเราะ จึงได้ถึงความเป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายที่มีเสียงไพเราะ[๓๐] เพราะการถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้า และเพราะการอนุสรณ์ถึงพระพุทธคุณ

เราจึงสมบูรณ์ด้วยสามัญญผล ไม่มีอาสวะอยู่[๓๑] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้หมดแล้ว ตัดกิเลสเครื่องผูกขาดดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่[๓๒] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ได้ทำเสร็จแล้ว[๓๓] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระลกุณฏกภัททิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ลกุณฏกภัททิยเถราปทานที่ ๑

๒. กังขาเรวตเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระกังขาเรวตเถระ

(ท่านพระกังขาเรวตเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๒} [๓๔] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้มีพระจักษุในธรรมทั้งปวง เป็นพระผู้นำ

[๓๕] เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นทรงมีพระหนุเหมือนคางราชสีห์ มีพระดำรัสเหมือนเสียงพรหม มีพระสุรเสียงคล้ายเสียงหงส์และกลองใหญ่ เสด็จพระดำเนินดุจช้างเดิน มีพระรัศมีประหนึ่งรัศมีของจันทเทพบุตรเป็นต้น[๓๖] มีพระปรีชาใหญ่ มีความเพียรมาก มีความเพ่งพินิจมาก มีคติใหญ่ ประกอบด้วยพระมหากรุณา เป็นที่พึ่งของสัตว์ กำจัดความมืดใหญ่

[๓๗] คราวหนึ่ง พระสัมพุทธเจ้าผู้เลิศกว่าไตรโลก ผู้เป็นพระมุนี ทรงรู้จักวาระจิตของสัตว์พระองค์นั้น ทรงแสดงธรรมแนะนำเวไนยสัตว์เป็นอันมากอยู่

[๓๘] พระชินเจ้าตรัสสรรเสริญภิกษุผู้มีปกติเพ่งพินิจ ยินดีในฌาน มีความเพิยร สงบระงับ ไม่ขุ่นมัวในท่ามกลางบริษัท ทรงทำให้ประชาชนยินดี

[๓๙] ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์เรียนจบไตรเพท อยู่ในพระนครหังสวดี ได้สดับธรรมก็ชอบใจจึงปรารถนาตำแหน่งนั้น

[๔๐] ในกาลนั้น พระชินเจ้าผู้ทรงแนะนำอย่างพิเศษได้ตรัสพยากรณ์ ในท่ามกลางสงฆ์ว่า “จงดีใจเถิด พราหมณ์ ท่านจักได้ตำแหน่งนี้สมดังมโนรถปรารถนา