๘. ยาคุทายกเถราปทาน เล่ม ๓๓

อติถึ เม คเหตฺวาน อาคญฺฉึ คามกํ ตทา

สมฺปุณฺณนทิกํ ทิสฺวา สงฺฆารามํ อุปาคมึ ฯ

อารญฺญกา ธุตธรา ๒ ฌายิโน ลูขจีวรา

วิเวกาภิรตา ธีรา สงฺฆาราเม วสนฺติ เต ฯ

คติ เตสํ อุปจฺฉินฺนา สุวิมุตฺตาน ตาทินํ

ปิณฺฑาย เต น คจฺฉนฺติ โอรุทฺธนทิกายตึ ๑ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน เวทชาโต กตญฺชลี

ตณฺฑุลํ ๒ ปคฺคเหตฺวาน ยาคุทานํ อทาสหํ ฯ

ปจนํ ๓ ยาคุํ ทตฺวาน ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ

สกกมฺมาภิรทฺโธหํ ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ

มณิมยญฺจ เม พฺยมฺหํ นิพฺพตฺตํ ๔ ติทเส คเณ

นารีคเณหิ สํหิโต ๕ โมทามิ พฺยมฺหมุตฺตเม ฯ

เตตฺตึสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวรชฺชมการยึ

ตึสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ มหารชฺชมการยึ ฯ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ

เทวโลเก มนุสฺเส วา อนุโภตฺวา ยสํ ๖ อหํ ฯ

ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต ปพฺพชึ อนคาริยํ

สห โอโรปิเต เกเส สพฺพสมฺปตฺติวิชฺชหํ ฯ

ขยโต วยโต จาปิ สมฺมสนฺโต กเลวรํ

ปุเร สิกฺขาปทาเนน ๗ อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ

สุทินฺนํ เม ทานวรํ ปาณิชํ ๘ สุปฺปโยชิตํ

เตเนว ยาคุทาเนน ปตฺโตมฺหิ อจลํ ปทํ ฯ

โสกํ ปริทฺทวํ พฺยาธึ ทรถํ จิตฺตตาปนํ

นาภิชานามิ อุปฺปนฺนํ ยาคุทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ยาคุํ สงฺฆสฺส ทตฺวาน ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร

ปญฺจานิสํเส อนุโภมิ อโห ยาคุสุยิฏฺฐตา ฯ

อพฺยาธิตา รูปวตา ขิปฺปํ ธมฺมํ ๑ นิพุชฺฌิตา

ลาภิตา อนฺนปานสฺส อายุ ปญฺจมกํ มม ฯ

โย โกจิ เวทํ ชนยํ สงฺเฆ ยาคุํ ทเทยฺย โส

อิมานิ ปญฺจ ฐานานิ ปฏิคฺคเณฺหยฺย ปณฺฑิโต ฯ

กรณียํ กตํ สพฺพํ ภวา อุคฺฆาฏิตา มยา

สพฺพาสวา ปริกฺขีณา นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ

โส อหํ วิจริสฺสามิ คามา คามํ ปุรา ปุรํ

นมสฺสมาโน สมฺพุทฺธํ ธมฺมสฺส จ สุธมฺมตํ ฯ

ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ ยํ ทานมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ยาคุทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยาคุทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ยาคุทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ ฯ ๒ ยุ. ธูตวาทา ฯ

๑ ม. โอรุทฺธนทิกาย หิ ฯ ยุ. โอรุทฺธนทิกา ยทิ ฯ ๒ ม. ยุ. เม คเหตฺวาน ฯ

๓ ม. ยุ. ปญฺจนฺนํ ฯ ๔ ม. นิพฺพตฺติ ฯ ๕ ม. ยุ. สหิโต ฯ ๖ ม. สยํ ฯ

๗ ม. สิกฺขาปทาทานา ฯ ยุ. __ ปทาทาเน ฯ ๘ ม. ยุ. วาณิชํ ฯ

๑ ม. ยุ. ธมฺมนิสนฺติตา ฯ

ครั้งนั้น เราได้พาแขกมาบ้าน เห็นแม่น้ำที่เต็มฝั่ง จึงเข้าไปสู่สังฆาราม ภิกษุทั้งหลายเป็นผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร รักษาธุดงค์ ยินดีในฌาณ มีจีวรเศร้าหมอง ชอบสงัด เป็นนักปราชญ์ ท่านกำลังอยู่ในสังฆาราม ท่านเหล่านั้นผู้หลุดพ้นดีแล้ว เป็นผู้คงที่ ได้ตัดคติเสียแล้ว ในเวลาที่แม่น้ำถูกกั้นด้วยน้ำ ท่านไปบิณฑบาตไม่ได้เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัส เกิดปีติปราโมทย์ ประนมกรอัญชลีประคองข้าวสาร ถวายยาคุทานแล้ว เราเลื่อมใส ถวายข้าวยาคูที่เราต้มด้วยมือทั้งสองของตน ปรารภแต่เฉพาะกรรมของตัว ได้ไปถึงดาวดึงสพิภพแล้ว วิมานที่สำเร็จด้วยแก้วมณี ได้เกิดแก่เราในหมู่ไตรทศ เราประกอบด้วยหมู่เทพนารี บันเทิงอยู่ในวิมานอันอุดม

เราได้เป็นจอมเทพยดาเสวยราชสมบัติในเทวโลก ๓๓ ครั้งได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิเสวยราชสมบัติใหญ่ ๓๐ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณนานับมิได้ เสวยยศ ในเทวโลกบ้าง ในมนุษย์บ้าง เมื่อถึงภพที่สุด เราได้ออกบวชเป็นบรรพชิตได้ละทิ้งสมบัติทุกอย่าง พร้อมกับผมที่ถูกโกน เราพิจารณาร่างกายโดยความสิ้นไปและความเสื่อมไป ก็ได้บรรลุอรหัตก่อนให้สิกขาทานอันประเสริฐเกิดแต่มือ ซึ่งเราประกอบดีแล้ว ชื่อว่าเป็นอันให้ดีแล้ว เพราะข้าวยาคูนั้นนั่นเอง เราจึงได้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหวเราไม่รู้สึกว่า ความโศก ความร่ำไร ความป่วยไข้ ความกระวนกระวาย ความเดือดร้อนใจเกิดขึ้นเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายข้าวยาคู

เราได้ถวายข้าวยาคูแก่สงฆ์ในบุญเขตอันยอดเยี่ยม ย่อมได้เสวยอานิสงส์ ๕ ประการ เพราะเราเป็นผู้ถวายข้าวยาคูดีหนอคือความเป็นผู้ไม่มีพยาธิ ๑ ความเป็นผู้มีรูปสวย ๑ ความเป็นผู้ได้ตรัสรู้ธรรมได้เร็วพลัน ๑ ความเป็นผู้ได้ข้าวและน้ำ ๑ และอายุเป็นที่ ๕ ผู้ใดผู้หนึ่ง เมื่อจะให้เกิดโสมนัส ผู้นั้นควรถวายข้าวยาคูในสงฆ์ บัณฑิตพึงถือเอาเฉพาะฐานะ ๕ ประการนี้ เราทำกิจที่ควรทำทุกอย่างแล้ว เพิกถอนภพทั้งหลายแล้ว อาสวะสิ้นไปหมดแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก เราจักเที่ยวไปนมัสการพระสัมพุทธเจ้าและพระธรรมอันดี จากบ้านหนึ่งยังบ้านหนึ่ง จากบุรีหนึ่งยังบุรีหนึ่งในกัปที่สามหมื่น เราได้ถวายทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายข้าวยาคู เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนา เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระยาคุทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ยาคุทายกเถราปทาน