๑๐. สาลมัณฑปียเถราปทาน เล่ม ๓๓

สาลมัณฑปิยเถราปทานที่ ๑๐ (๔๙๐)

[๘๐] เราเข้าไปสู่ป่ารัง สร้างอาศรมอย่าง

สวยงาม มุงบังด้วยดอกรัง ครั้งนั้นเราอยู่ในป่า

ก็พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สยัมภูเกอัคร-

บุคคล ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง พระนามว่า ปิยทัสสีทรงประสงค์ความสงัด จึงได้เสด็จเข้าสู่ป่ารัง

เราออกจากอาศรมไปป่าเที่ยวแสวงหามูลผลาผลในป่า ณ เวลานั้น

ณ ที่นั้น เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าพระ-นามว่า ปิยทัสสี ผู้มีพระยศใหญ่ ประทับนั่งเข้าสมาบัติรุ่งโรจน์อยู่ในป่าใหญ่

เราปักเสา ๔ เสา ทำปะรำอย่างเรียบร้อยแล้วเอาดอกรังมุงเหนือพระพุทธเจ้า เราทรงปะรำซึ่งมุงด้วยดอกรังไว้ ๗ วัน ยังจิตให้เลื่อมใสในกรรมนั้น ได้ถวายบังคมพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุด

สมัยนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้อุดมบุรุษ

เสด็จออกจากสมาธิประทับนั่งทอดพระเนตรดูเพียงชั่วแอก

สาวกของพระศาสดาพระนามว่า ปิยทัสสีชื่อว่า วรุณ กับพระอรหันตขีณาสพแสนองค์ได้มาเฝ้าพระศาสดาผู้นำชั้นพิเศษ

ส่วนพระผู้มีพระภาคเจ้าพิชิตมารพระ-

นามว่าปิยทัสสี เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านรชน ประทับนั่งในท่ามกลางพระภิกษุสงฆ์แล้วได้ทรงกระทำการแย้มพระสรวลให้ปรากฏ

พระอนุรุทธเถระ ผู้อุปัฏฐาก ของพระ-ศาสดาพระนามว่า ปิยทัสสี ห่มจีวรเฉวียงบ่าข้างหนึ่งแล้ว ได้ทูลถามพระมหามุนีว่า

ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า อะไรเล่าหนอเป็นเหตุให้พระศาสดาทรงแย้มพระสรวลให้ปรากฏ เพราะเมื่อเหตุ พระศาสดาจึงทรงแย้มพระสรวลให้ปรากฏ.

พระศาสดาตรัสว่า มาณพใดทรงปะรำที่

มุงด้วยดอกไม้ไว้ตลอด ๗ วัน เรานึกถึงกรรมของมาณพนั้น จึงได้ทำการยิ้มแย้มให้ปรากฏ

เราไม่พิจารณาเห็นช่องทางที่ไม่ควรที่บุญ

จะไม่ให้ผล ช่องทางที่ควรในเทวโลกหรือมนุษย์-โลก ย่อมไม่ระงับไปเลย

เขาผู้เพียบพร้อมด้วยบุญกรรมอยู่ใน

เทวโลกมีบริษัทเท่าใด บริษัทเท่านั้นจักถูกมุงบังด้วยดอกรัง เขาเป็นผู้ประกอบด้วยบุญกรรม จักรื่นเริงอยู่ในเทวโลกนั้น ด้วยการฟ้อน การขับการประโคม อันเป็นทิพย์ในกาลนั้นทุกเมื่อ

บริษัทของเขาประมาณเท่าที่มี จักมี

กลิ่นหอมฟุ้ง และฝนดอกรังจักตกลงทั่วไปในขณะนั้น มาณพนี้จุติจากเทวโลกแล้ว จักมาสู่ความเป็นมนุษย์ แม้ในมนุษย์โลกนี้หลังคาดอกรังก็จักทรงอยู่ตลอดกาลทั้งปวง

ณ มนุษยโลกนี้การฟ้อนและการขับ ที่

ประกอบด้วยกังสดาล จักแวดล้อมมาณพนี้อยู่เป็นนิตย์ นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

และเมื่อพระอาทิตย์อุทัย ฝนดอกรังที่

บุญกรรมปรุงแต่งแล้ว จักตกลงทุกเวลา

ในกัปที่ ๑,๘๐๐ พระศาสดาพระนาม

โคดม ซึ่งสมภพในวงศ์พระเจ้าโอกกากราช จักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก

มาณพนี้จักเป็นทายาทในธรรมของพระ-

ศาสดาพระองค์นั้น เป็นโอรสอันธรรมเนรมิตจักกำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว จักไม่มีอาสวะนิพพาน

เมื่อเขาตรัสรู้ธรรมอยู่ จักมีหลังคา

ดอกรัง เมื่อถูกทำฌาปนกิจอยู่บนเชิงตะกอน ที่เชิงตะกอนนั้น ก็จักมีหลังคาดอกรัง.

พระมหามุนีพระนามว่า ปิยทัสสี ทรง

พยากรณ์ว่าแล้ว ทรงแสดงธรรมแก่บริษัท ให้อิ่มหนำด้วยฝนคือธรรม

เราได้เสวยราชสมบัติในเทวโลกในหมู่

เทวดา ๒๐ กัป ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๖๗ ครั้ง

เราออกจากเทวโลกมาในมนุษยโลกนี้

ได้ความสุขอันไพบูลย์ แม้ในมนุษย์โลกนี้ ก็มี

หลังคาดอกรัง นี้เป็นผลแห่งการถวายปะรำ

นี้เป็นความเกิดครั้งหลังของเรา ภพ

สุดท้ายกำลังเป็นไป แม้ในภพนี้หลังคาดอกรัง

ก็จักมีตลอดกาลทั้งปวง

เรายังพระมหามุนีพระนามว่า โคดม ผู้

ประเสริฐกว่าศากยราชให้ทรงยินดีได้ ละความ

มีชัยและความปราชัยเสียแล้ว บรรลุถึงฐานะที่

ไม่หวั่นไหว

ในกัปที่ ๑,๘๐๐ เราได้บูชาพระพุทธเจ้า

ด้วยพุทธบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล

แห่งพุทธบูชา

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . . คำสอน

พระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสาลมัณฑปิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบสาลมัณฑปิยเถราปทาน

อรรถกถาสาลมัณฑปิยเถราปทาน

อปทานที่ ๑๐ มีเนื้อความพอที่จะกำหนดรู้ได้โดยง่ายทีเดียวแล.

จบอรรถกถาปังสุกูลวรรคที่ ๔๙

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปังสุกูลสัญญกเถราปทาน ๒. พุทธสัญญกเถราปทาน ๓.

ภิสทายกเถราปทาน ๔. ญาณถวิกเถราปทาน ๕. จันทนมาลิยเถราปทาน๖. ธาตุปูชกเถราปทาน ๗. ปุฬินุปปาทกเถราปทาน ๘. ตรณิยเถราปทาน๙. ธัมมรุจิเถราปทาน ๑๐. สาลมัณฑปิยเถราปทาน.

มีคาถาคำนวณได้ ๒๑๙ คาถา.

จบปังสุกูลวรรคที่ ๔๙

กิงกณิปุปผวรรคที่ ๕๐

ตีณิกิงกณิปุปผิยเถราปทานที่ ๑ (๔๙๑)

ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกกระดึงทอง

[๘๑] เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจาก

ธุลีพระนามว่า วิปัสสี ผู้เป็นนายกของโลก โชติ

ช่วงเหมือนต้นกรรณิการ์ ประทับนั่งที่ซอกเขา

เราเก็บดอกกระดึงทอง ๓ ดอก มาบูชา

ครั้นบูชาพระสัมพุทธเจ้าแล้ว เดินบ่ายหน้าไป

ทางทิศทักษิณ

ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้น และด้วยการ

ตั้งเจตาจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้ว ได้ไป

สวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้เราได้บูชาพระพุทธ-

เจ้าใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้

เป็นผลแห่งพุทธบูชา

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . .คำสอนของ

พระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระตีณิกิงกณิปุปผิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบตีณิกิงกณิปุปผิยเถราปทาน