๖. อธิมุตตกเถราปทาน (๓๖) เล่ม ๓๒

[๖๒] เรามีความเพียร มีปัญญารักษาตน ยังพระสัมพุทธเจ้าให้ ทรงโปรดปรานแล้ว และพระสัมพุทธเจ้าทรงยินดีทรงตั้งเราไว้ ในตำแหน่งเอตทัคคะ[๖๓] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระกาฬุทายีเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ กาฬุทายีเถราปทานที่ ๔

๕. โมฆราชเถราปทาน

บุพประวัติของพระโมฆราชเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายบังคมพระพุทธเจ้า

(ท่านพระโมฆราชเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๗} [๖๔] ก็พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สยัมภูพระนามว่าอัตถทัสสี ไม่ทรงแพ้ ใคร ๆ แวดล้อมด้วยภิกษุสงฆ์ เสด็จพระราชดำเนินไปบนถนน[๖๕] เราแวดล้อมด้วยพวกลูกศิษย์ออกจากเรือนไป ครั้นออกไปแล้ว ได้พบพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นนายกของโลกที่ถนนนั้น[๖๖] เราได้ประคองอัญชลีบนเศียรเกล้าถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้า ยังจิตของตนให้เลื่อมใสแล้ว ชมเชยพระองค์ผู้เป็นนายกของโลก

[๖๗] “สัตว์ทั้งหลายที่มีรูปร่างก็ดี ไม่มีรูปร่างก็ดี มีสัญญาก็ดี ไม่มี สัญญาก็ดี มีประมาณเท่าใด สัตว์เหล่านั้นย่อมเข้าไปภายใน พระญาณของพระองค์ทั้งหมด[๖๘] เปรียบเหมือนสัตว์ในน้ำทุกประเภทบรรดามี ย่อมติดอยู่ภายใน แหของคนที่เอาข่ายตาเล็ก ๆ เหวี่ยงลงไปในน้ำฉะนั้น[๖๙] อนึ่ง สัตว์เหล่าใดมีเจตนา สัตว์เหล่านั้นทั้งที่มีรูปร่างและไม่มี รูปร่างย่อมเข้าไปภายในพระญาณของพระองค์ทั้งหมด[๗๐] พระองค์ทรงรื้อถอนโลกอันอากูลด้วยความมืดขึ้นได้แล้ว สัตว์ เหล่านั้นได้ฟังธรรมของพระองค์แล้ว ย่อมข้ามกระแสความ สงสัยได้[๗๑] โลกอันอวิชชาห่อหุ้มแล้ว อันความมืดท่วมทับแล้ว ความ มืดมนอนธการอันพระองค์กำจัดได้แล้ว เมื่อพระญาณของ พระองค์โชติช่วงอยู่[๗๒] พระองค์เป็นผู้มีจักษุทรงบรรเทาความมืดอันใหญ่หลวงของสัตว์ ทั้งปวงเสียได้ คนเป็นอันมากฟังธรรมของพระองค์แล้ว จักนิพพาน”[๗๓] เราเอาน้ำผึ้งรวงที่ไม่มีตัวผึ้งใส่หม้อเต็มแล้ว เอามือทั้งสองข้าง ประคองน้อมเข้าไปถวายแด่พระมเหสีเจ้า

[๗๔] พระมหาวีรเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทรงรับด้วยพระหัตถ์อัน งาม ก็พระสัพพัญญูเสวยน้ำผึ้งนั้นแล้วเสด็จเหาะขึ้นสู่นภากาศ[๗๕] พระศาสดาพระนามว่าอัตถทัสสีผู้องอาจในหม่นรชน ประทับ อยู่ในอากาศ ทรงยังจิตของเราให้เลื่อมใส ได้ภาษิตพระคาถา เหล่านี้ว่า

[๗๖] “ผู้ใดชมเชยพระญาณนี้และชมเชยพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ด้วยจิตอันเลื่อมใสนั้น ผู้นั้นจะไม่ไปทุคติเลย

[๗๗] และผู้นั้นจักเสวยเทวรัชสมบัติ ๖๔ ครั้ง จักเป็นพระเจ้า ประเทศราช ครอบครองแผ่นดิน ๘๐๐ ครั้ง

[๗๘] จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๐๐ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้า ประเทศราชเสวยสมบัติอยู่ในแผ่นดินนับไม่ถ้วน

[๗๙] เขาจักเป็นนักปราชญ์ ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท จักบวชใน ศาสนาของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโคดม

[๘๐] เขาจักพิจารณาอรรถอันลึกซึ้งอันละเอียดได้ด้วยญาณ จักเป็น สาวกของพระศาสดามีนามว่าโมฆราช

[๘๑] เขาจักถึงพร้อมด้วยวิชชา ๓ ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มี อาสวะ พระโคดมผู้ทรงเป็นยอดนำหมู่ จักตั้งผู้นั้นไว้ ในตำแหน่งเอตทัคคะ”

[๘๒] เราละกิเลสเครื่องประกอบของมนุษย์ ตัดเครื่องผูกพันในภพ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว ไม่มีอาสวะอยู่

[๘๓] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล นัยว่า ท่านพระโมฆราชเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้วด้วย ประการฉะนี้แล

จบ โมฆราชเถราปทานที่ ๕

๖. อธิมุตตกเถราปทาน

บุพประวัติของพระอธิมุตตกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายอ้อย

(ท่านพระอธิมุตตกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๔} [๘๔] เมื่อพระโลกนาถพระนามว่าอัตถทัสสีผู้สูงสุดกว่าหมู่นรชนนิพพาน แล้ว เรามีจิตเลื่อมใสนิมนต์ภิกษุสงฆ์

[๘๕] ครั้นนิมนต์พระสังฆรัตนะผู้ซื่อตรงผู้มีจิตตั้งมั่นแล้ว ได้นำอ้อย มาทำเป็นมณฑปเข้าแล้วนิมนต์พระสงฆ์ผู้สูงสุดให้ฉันอ้อย[๘๖] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือเป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ใน กำเนิดนั้น ๆ เราย่อมครอบงำสัตว์ทั้งปวงได้ นี้เป็นผลแห่ง บุญกรรม[๘๗] ในกัปที่ ๑,๘๐๐ เราได้ให้ทานใดไว้ในกาลนั้น ด้วยผลแห่งทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายอ้อย

[๘๘] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านอธิมุตตกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการ ฉะนี้แล

จบ อธิมุตตกเถราปทานที่ ๖

๗. ลสุณทายกเถราปทาน

บุพประวัติองค์พระลสุณทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายกระเทียม

(ท่านพระลสุณทายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๙} [๘๙] ในกาลนั้น เราเป็นดาบสอยู่ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ เราอาศัย กระเทียมเลี้ยงชีวิต กระเทียมเป็นอาหารของเรา[๙๐] เราใส่กระเทียมเต็มหาบแล้วได้ไปยังสังฆาราม เราร่าเริง มี จิตโสมนัส ได้ถวายกระเทียมแก่สงฆ์[๙๑] เพราะถวายกระเทียมแก่สงฆ์ผู้ยินดีจริง ๆ ในศาสนาของพระผู้ มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าวิปัสสีผู้เลิศกว่านรชนแล้ว เรา จึงบันเทิงในสวรรค์ตลอดกัป[๙๒] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ถวายกระเทียมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายกระเทียม[๙๓] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระลสุณทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ ลสุณทายกเถราปทานที่ ๗