๒. สาคตเถราปทาน (๓๒) เล่ม ๓๒

โสภิโต นาม นาเมน อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา

ปุรกฺขโต สสิสฺเสหิ อารามํ อคมาสหํ.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้เป็นพราหมณ์มีนามว่าโสภิตะ ห้อมล้อมด้วยศิษย์ของตนได้ไปยังอาราม

ภควา ตมฺหิ สมเย ภิกฺขุสํฆปุรกฺขโต

อารามทฺวารา นิกฺขมฺม อฏฺฐาสิ ปุริสุตฺตโม.

ในสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคทรงเป็นผู้สูงสุดแห่งบุรุษ มีหมู่ภิกษุห้อมล้อม เสด็จออกจากประตูอารามแล้วประทับยืนอยู่

ตมทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ ทนฺตํ ทนฺตปุรกฺขตํ

สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สนฺถวึ โลกนายกํ.

ข้าพเจ้าได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ฝึกพระองค์แล้วมีหมู่ภิกษุผู้ฝึกตนห้อมล้อมแล้ว จึงทำจิตของตนให้เลื่อมใส ชมเชยพระผู้มีพระภาคทรงเป็นผู้นำสัตว์โลกว่า

เย เกจิ ปาทปา สพฺเพ มหิยา เต วิรูหเร

พุทฺธิมนฺโต ตถา สตฺตา รุหนฺติ ชินสาสเน.

ต้นไม้ทุกชนิดนั้นขึ้นงอกงามบนแผ่นดินได้ ฉันใด สัตว์ทั้งหลายผู้มีความรู้ ก็ฉันนั้น ย่อมงอกงามในศาสนาของพระชินเจ้า

สตฺถวาโหสิ สพฺพญฺญู <444> มเหสิ พหุเก ชเน

วิปถา อุทฺธริตฺวาน ปถํ อาจิกฺขเส ตุวํ.

แม้พระองค์ทรงเป็นสัพพัญญู เปรียบด้วยนายเกวียนทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ทรงชักนำชนจำนวนมากออกจากทางผิดแล้วตรัสบอกทางถูก

ทนฺโต ทนฺตปุรกฺขโต <445> ฌายี ฌานรเตหิ จ

อาตาปี ปหิตตฺเตหิ อุปสนฺเตหิ ตาทิภิ.

ทรงฝึกพระองค์แล้ว มีหมู่ภิกษุผู้ฝึกตนห้อมล้อมแล้ว มีปกติเข้าฌาน มีหมู่ภิกษุห้อมล้อมผู้ยินดีในฌาน มีความเพียร ห้อมล้อมด้วยผู้มีจิตเด็ดเดี่ยว สงบระงับ ผู้คงที่

อลงฺกโต ปริสาหิ <446> ปุญฺญญาเณหิ โสภสิ <447>

ปภา นิทฺธาวเต ตุยฺหํ สุริโยทยเน <448> ยถา.

พระองค์ประดับด้วยสาวกบริษัท ทรงงดงามด้วยพระญาณที่เกิดจากบุญ พระองค์มีพระรัศมีพวยพุ่งดังดวงอาทิตย์อุทัย ฉะนั้น

ปสนฺนจิตฺตํ ทิสฺวาน มเหสี ปทุมุตฺตโร

ภิกฺขุสํเฆ ฐิโต สตฺถา อิมา คาถา อภาสถ.

พระศาสดาพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ทอดพระเนตรเห็นข้าพเจ้าผู้มีจิตเลื่อมใสแล้ว ประทับยืนอยู่ในท่ามกลางหมู่ภิกษุได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

โย โส หาสํ ชเนตฺวาน มมํ กิตฺเตสิ พฺราหฺมโณ

กปฺปานํ สตสหสฺสํ เทวโลเก รมิสฺสติ.

พราหมณ์ใดเกิดความร่าเริงแล้วสรรเสริญเรา พราหมณ์นั้นจักรื่นรมย์ในเทวโลก ๑๐๐,๐๐๐ กัป

ตุสิต หิ จวิตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต

โคตมสฺส ภควโต สาสเน ปพฺพชิสฺสติ.

เขาถูกกุศลมูลตักเตือนแล้วจุติจากสวรรค์ชั้นดุสิต จักบวชในศาสนาของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดม

ตุฏฺฐ <449> หฏฺฐํ ลภิสฺสติ ปพฺพชิตฺวาน สาสเน๖

สาคโต นาม นาเมน เหสฺสติ สตฺถุสาวโก.

ครั้นบวชในศาสนาแล้วจักได้ความยินดีและความร่าเริง มีนามว่าสาคตะ เป็นสาวกของพระศาสดา

ปพฺพชิตฺวาน กาเยน ปาปกมฺมํ วิวชฺชยึ

วจีทุจฺจริตํ หิตฺวา อาชีวํ ปริโสธยึ.

ข้าพเจ้าครั้นบวชแล้ว เว้นกายทุจริต ละวจีทุจริต ชำระอาชีวะให้บริสุทธิ์

เอวํ วิหรมาโนหํ เตโชธาตูสุ โกวิโท

สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว.

ข้าพเจ้าอยู่อย่างนี้ เป็นผู้ฉลาดในเตโชธาตุ (ธาตุไฟ) กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว อยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สาคโต เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สาคตตฺเถรสฺส อปทานํ ทุติยํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระสาคตเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

สาคตเถราปทานที่ ๒ จบ