๑. กุณฑธานเถราปทาน (๓๑) เล่ม ๓๒

สตฺตาหํ ปฏิสลฺลีนํ สยมฺภํ อคฺคปุคฺคลํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน พุทฺธเสฏฺฐํ อุปฏฺฐหึ.

ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดีได้บำรุงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด ทรงเป็นพระสยัมภู เป็นบุคคลผู้เลิศ เสด็จหลีกเร้น อยู่ ๗ วัน

วุฏฺฐิตํ กาลมญฺญาย ปทุมุตฺตรํ มหามุนึ

มหนฺตึ กทลีกณฺณึ คเหตฺวา อุปคญฺฉหํ.

ข้าพเจ้ารู้เวลาที่พระองค์จะเสด็จออกจากสมาบัติ จึงได้ถือกล้วยหวีใหญ่เข้าไปถวาย แด่พระผู้มีพระภาคผู้เป็นมหามุนีพระนามว่าปทุมุตตระ

ปฏิคฺคเหตฺวา <439> ภควา สพฺพญฺญู โลกนายโก

มม จิตฺตํ ปสาเทนฺโต ปริภุญฺชิ มหามุนิ.

พระผู้มีพระภาคผู้เป็นสัพพัญญู ผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก เป็นมหามุนี เมื่อจะทำจิตของข้าพเจ้าให้เลื่อมใส จึงทรงรับแล้วเสวย

ปริภุญฺชิตฺวา สมฺพุทฺโธ สตฺถวาโห อนุตฺตโร

สกาสเน นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ.

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเปรียบด้วยนายเกวียนผู้ยอดเยี่ยม เสวยแล้วประทับนั่งบนอาสนะของพระองค์ ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

เย จ สนฺติ สมีตาโร <440> ยกฺขา อิมมฺหิ ปพฺพเต

อรญฺเญ ภูตคณา สพฺเพ <441> สุณนฺตุ วจนํ มม

เหล่ายักษ์ที่ประชุมกันอยู่ที่ภูเขานี้ และคณะภูตในป่าทั้งหมดจงฟังคำของเรา

โย โส พุทฺธํ อุปฏฺฐาสิ มิคราชํว เกสรึ

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต.

เราจักพยากรณ์ผู้ที่บำรุงพระพุทธเจ้า ผู้เป็นดังพญาเนื้อชาติไกรสร ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

เอกาทสญฺจกฺขตฺตุํ โส เทวราชา ภวิสฺสติ

จตุตฺตึสติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

ผู้นั้นจักเป็นเทวราช ๑๑ ชาติ และจักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๔ ชาติ

กปฺปสตสหสฺสมฺหิ โอกฺกากกุลสมฺภโว

โคตโม นาม โคตฺเตน สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) พระศาสดาพระนามว่าโคดม ตามพระโคตร ทรงสมภพในราชกุลโอกกากราช จักอุบัติขึ้นในโลก

อกฺโกสิตฺวาน สมเณ สีลวนฺเต อนาสเว

ปาปกมฺมวิปาเกน นามเธยฺยํ ลภิสฺสติ. <442>

ผู้นั้นจักด่าสมณะทั้งหลายผู้มีศีล ผู้ไม่มีอาสวะ จักได้การขนานนามเพราะวิบากแห่งบาปกรรม

ตสฺส ธมฺเม สุทายาโท โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต

กุณฺฑธาโนติ นาเมน สาวโก โส ภวิสฺสติ.

เขาจักมีนามว่ากุณฑธานะ เป็นสาวกของพระศาสดาพระองค์นั้น เป็นธรรมทายาท เป็นโอรสที่ธรรมเนรมิต

ปวิเวกํ อนุยุตฺโต ฌายี ฌานรโต อหํ

โตสยิตฺวาน สตฺถารํ วิหรามิ อนาสโว.

ข้าพเจ้าขวนขวายวิเวกอยู่เนือง ๆ มีปกติเข้าฌาน ยินดีในฌาน ให้พระศาสดาทรงพอพระทัยแล้ว อยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

สาวเกหิ <443> ปริวุโต ภิกฺขุสํฆปุรกฺขโต

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา สลากํ คาหยี ชิโน.

พระผู้มีพระภาคชินเจ้ามีเหล่าสาวกแวดล้อม มีหมู่ภิกษุห้อมล้อม ประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้ว ทรงให้ข้าพเจ้าจับสลาก

เอกํสํ จีวรํ กตฺวา วนฺทิตฺวา โลกนายกํ

วทตํ วรสฺส ปุรโต ปฐมํ อคฺคเหสหํ.

ข้าพเจ้าห่มผ้าเฉวียงบ่า อภิวาทพระศาสดาผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก เมื่อภิกษุทั้งหลายกล่าวอยู่ได้จับสลากเป็นครั้งแรก ต่อพระพักตร์ของพระผู้มีพระภาคผู้ประเสริฐ

เตน กมฺเมน ภควา ทสสหสฺสิกมฺปโก

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา อคฺคฏฺฐาเน ฐเปสิ มํ.

ด้วยกรรมนั้น พระผู้มีพระภาค ทรงทำหมื่นจักรวาลให้หวั่นไหว ประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ภิกษุ ทรงตั้งข้าพเจ้าไว้ในตำแหน่งอันเลิศ

วีริยํ เม ธุรโธรยฺหํ โยคกฺเขมาธิวาหนํ

ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน.

ข้าพเจ้ามีความเพียรสำหรับนำพาธุระ เป็นความเพียรที่นำมาซึ่งธรรมเป็นแดนเกษมจากโยคะ ข้าพเจ้าทรงร่างกายซึ่งมีในภพสุดท้าย อยู่ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กุณฺฑธาโน เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กุณฺฑธานตฺเถรสฺส อปทานํ ปฐมํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระกุณฑธานเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

กุณฑธานเถราปทานที่ ๑ จบ