arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

อุปาทินนัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๐–๙๘ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อุปาทินนัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๗๒๔–๗๓๓

หน้า ๗๒๔

อุปทินนติกเหตุทุกะ

(๔. อุปาทินนติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยเหตุ-

ธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๘๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ.

หน้า ๗๒๕

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๘๒] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

เหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

หน้า ๗๒๖

๒. อารัมมณปัจจัย

[๘๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๕. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

[๘๕] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติ-ปัจจัย

หน้า ๗๒๗

๒. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติ-ปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. อนันตรปัจจัย

[๘๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัย

แก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอนันตร-ปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอนันตร-ปัจจัย มี ๓ วาระ.

๕. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

หน้า ๗๒๘

๖. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย

ฯลฯ

๙. อุปนิสสยปัจจัย

[๘๗] ๑. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสย-ปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

หน้า ๗๒๙

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๘๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ใน

อธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๖ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๒วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๘๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๙๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๙๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

หน้า ๗๓๐

นเหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๙๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม และ

นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ-ปัจจัย

๖. นเหตุที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุ-

ธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๗. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และ

นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๗๓๑

๘. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๙. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๙๓] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-ปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-ปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม

อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๙๔] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ใน

อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในปุเรชาตปัจจัยมี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

หน้า ๗๓๒

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๙๕] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

๔. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๕. นเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๙๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๙๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ. . . ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๙๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ...

แม้ในปัญหาวาระ ในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

อุปาทินนติกเหตุทุกะ จบ

หน้า ๗๓๓

สังกิลิฏฐติกเหตุทุกะ

(๕. สังกิลิฏฐติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๙๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๐๑] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

จบ อุปาทินนัตติกเหตุทุกะ