arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

สังกิลิฏฐัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๙–๑๒๑ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ สังกิลิฏฐัตติกเหตุทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๗๓๓–๗๔๓

หน้า ๗๓๓

สังกิลิฏฐติกเหตุทุกะ

(๕. สังกิลิฏฐติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๙๙] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๐๑] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

หน้า ๗๓๔

เหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๐๒] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๐๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ.

๓. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ.

หน้า ๗๓๕

๕. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. อธิปติปัจจัย

[๑๐๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปตปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ.

๔. อนันตรปัจจัย

[๑๐๕] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ.

ฯลฯ

หน้า ๗๓๖

๙. อุปนิสสยปัจจัย

[๑๐๖] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย

๔. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)

๗. เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ (วาระที่ ๗-๘)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๐๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๖ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ

หน้า ๗๓๗

ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ในอาเสวนปัจจัยมี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๐๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๐๙] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๑๑๐] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

หน้า ๗๓๘

นเหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๑๑] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม และ

นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม

อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๕-๖-๗)

๘. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๗๓๙

๙. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๑๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-ปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-ปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม

อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๓ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในปุเรชาตปัจจัยมี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปาก-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

หน้า ๗๔๐

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๑๑๔] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุ-ปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๑๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในนกัมม-ปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนอวิคต-ปัจจัย มี ๕ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

นเหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

[๑๑๖] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ (วาระที่ ๑-๒)

๓. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมปัจจัย มี ๒ วาระ (วาระที่ ๓-๔)

หน้า ๗๔๑

๕. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ (วาระที่ ๕-๖)

๒. อธิปติปัจจัย

[๑๑๗] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)

๔. นเหตุธรรม ที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ (วาระที่ ๔-๕)

๖. นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏอสังกิเลสิกธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๖-๗-๘)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๑๘] ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๘ วาระ

ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๗วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๔ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.

หน้า ๗๔๒

ปัจจนัยนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๑๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนัยนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๒๐] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๑๒๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

สังกิลิฏฐติกเหตุทุกะ จบ

หน้า ๗๔๓

วิตักกติกเหตุทุกะ

(๖. วิตักกติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๒๒] ๑. เหตุธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยเหตุ-

ธรรมที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยเหตุ-

ธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยเหตุ-

ธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๒๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๒๔] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารอย่างนี้.

จบ สังกิลิฏฐัตติกเหตุทุกะ