ทัสสนัตติกเหตุทุกะ เล่ม ๔๔

ทัสสนติกเหตุทุกะ

(๘. ทัสสนติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๗๐] ๑. เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัย

เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-ธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๗๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๓ วาระ ใน

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๗๒] ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓วาระ ฯลฯ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

เหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๗๓] ๑. เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๗๔] ๑. เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็น

ปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๗๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย

มี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในมัคค-ปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๗๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ

ฯลฯ

๑อนุโลมปัจจนียนัย

[๑๗๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๑๗๘] เพราะเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ... ฯลฯ

แม้ในปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

๑. เนื่องด้วยการนับจำนวนวาระในปัจจนียนัย, อนุโลมปัจจนียนัย และปัจจนียานุโลมนั้นท่านแสดงไว้โดยย่อพอเป็นแนวเท่านั้น เพราะฉะนั้นตั้งแต่นี้เป็นต้นไปจะไม่มีหัวข้อเรื่องแสดงการนับจำนวนวาระใน ๓ นัยนี้ แต่พึงเข้าใจว่ามีอยู่ตามปกติ

นเหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๗๙] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๖. นเหตุธรรมมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุ-ธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๗. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๘. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๙. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๑๘๐] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัย

นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-ปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-ปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๘๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๑๘๒] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๑๘๓] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๔. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

๕. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม และนเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๘๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

[๑๘๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๑๘๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

นเหตุบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. อารัมมณปัจจัย

[๑๘๗] ๑. นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. นเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ (วาระที่ ๑-๒)

๓. นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม เป็น

ปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๓-๔-๕)

๖. นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-

ตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๖-๗-๘)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๘๘] ในอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๑๐ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๘๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

[๑๙๐] เพราะอารัมมณปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๑๙๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ... ฯลฯ

แม้ปัญหาวาระในกุสลติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น.

ทัสสนติกเหตุทุกะ จบ

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกติกเหตุทุกะ

(๙. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกติกะ ๑. เหตุทุกะ)

เหตุบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๙๒] ๑. เหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยเหตุธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. เหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพ-

เหตุกธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๙๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.