พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · เอกวิหาริวรรค
๘. หรีตกิทายกเถราปทาน เล่ม ๓๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๒๘ (Royal Thai)8/10 in เอกวิหาริวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน เอกวิหาริวรรค หรีตกิทายกเถราปทาน (Royal Thai Volume 33 · Mahachula Volume 33 · Mahamakut Volume 72 · Chaloem Phrakiat Volume 33)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 72, pp. 61–63
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอัมพาฏกทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบอัมพาฏกทายกเถราปทาน
หรีตกิทายกเถราปทานที่ ๘ (๔๓๘)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายผลสมอ
[๒๘] เรากำลังนำผลสมอ ผลมะขาม
ป้อม ผลมะม่วง ผลหว้า สมอพิเภก กระเบา
ผลรกฟ้า มะตูม มาด้วยตนเอง
เราได้เห็นพระมหามุนีผู้มีปรกติเพ่งพินิจ
ยินดีในณาน เป็นนักปราชญ์ ถูกอาพาธเบียดเบียน
เสด็จเดินทางไกล ประทับอยู่ที่เงื้อมเขา
จึงได้เอาผลสมอทำเภสัชเสร็จแล้วถวาย
แด่พระสยัมภู พยาธิหายไปในทันใดนั้นเอง
พระพุทธเจ้าผู้มีความกระวนกระวายอันละ
ได้แล้ว ได้ทรงทำอนุโมทนาว่า ก็ด้วยการถวาย
เภสัชอันเป็นเครื่องระงับพยาธินี้ ท่านเกิดเป็น
เทวดา เป็นมนุษย์ หรือจะเกิดในชาติอื่น จงเป็น
ผู้ถึงความสุขในที่ทุกแห่ง และท่านอยู่ถึงความ
ป่วยไข้
ครั้นพระสยัมภูพุทธเจ้าผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้
อะไร เป็นนักปราชญ์ ตรัสดังนี้แล้วได้เสด็จเหาะ
ขึ้นสู่อากาศ เหมือนพญาหงส์ในอัมพรฉะนั้น
เพราะเราได้ถวายสมอแด่พระสยัมภูพุทธ-
เจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ความป่วยไข้จึงมิได้
เกิดแก่เราเลยจนถึงชาตินี้ นี้เป็นความเกิดครั้ง
หลังของเรา
ภพสุดท้ายกำลังเป็นไป วิชชา ๓ เรา
ได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสอนของพระพุทธเจ้า
เราได้ทำเสร็จแล้ว
ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ เราได้ถวายเภสัช
ในกาลนั้น ด้วยการถวายเภสัชนั้น เราไม่รู้จัก
ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งเภสัชทาน
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระหรีตกิทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบหรีตกิทายกเถราปทาน
อัมพปิณฑิยเถราปทานที่ ๙ (๔๓๙)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายมะม่วง
[๒๙] ครั้งนั้น เราเป็นพญาช้างมีงางอนงาม ทรงกำลังกล้าว่องไว เที่ยวอยู่ในป่าใหญ่ได้เห็นพระผู้นำโลก
เราได้หยิบเอาชิ้นมะม่วงมาถวายแด่พระ
ศาสดา พระมหาวีรเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะผู้นายกของโลก ทรงรับประเคน
เมื่อเราเพ่งดู พระพิชิตมารได้เสวยในกาล
นั้น เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระชินเจ้าพระองค์นั้น
จึงเข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต
เราจุติจากดุสิตนั้นแล้ว ได้เป็นพระเจ้า
จักรพรรดิราชเสวยสมบัติโดยอุบายเช่นนั้นแหละ
เรามีตนส่งไปเพื่อความเพียร สงบระงับ
ไม่มีอุปธิกิเลส กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว เป็น
ผู้ไม่มีอาสวะอยู่
ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้ เราได้ถวายทานใด
ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย
นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้สำเร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอัมพปิณฑิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบอัมพปิณฑิยเถราปทาน
End of ๘. หรีตกิทายกเถราปทาน