๓. ปาฏิหิรสัญญกเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๒๐] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ จะเป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิด นั้น ๆ แม้เรายังอยูในครรภ์ของมารดากลองก็ประโคม อยู่ตลอดเวลา[๒๑] เพราะอุปัฏฐากพระสัมพุทธเจ้า เราได้เสวยสมบัติแล้ว เป็นผู้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว เป็นบทอันเกษม ไม่มีมลทิน ไม่ตาย[๒๒] ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้ เราได้ทำกรรมใดไว้ในกาลนั้น ด้วยผลกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๒๓-๒๕] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเรา ทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระเอกสังขิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้วด้วย ประการฉะนี้แล

จบ เอกสังขิยเถราปทานที่ ๒

๓. ปาฏิหิรสัญญกเถราปทาน

บุพประวัติของพระปาฏิหิรสัญญกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งความเลื่อมใสในปาฏิหาริย์

(ท่านพระปาฎิหิรสัญญกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๒๓} [๒๖] ครั้งนั้น พระพิชิตมารผู้สมควรรับเครื่องบูชาพระนามว่าปทุมุตตระ ได้เสด็จเข้าไปยังพระนครพร้อมทั้งภิกษุสงฆ์ผู้สำรวมอินทรีย์แล้วจำนวน ๑๐๐,๐๐๐ รูป

[๒๗] ขณะนั้น ได้มีเสียงสนั่นก้องไพเราะรับเสด็จพระพุทธเจ้าผู้สงบระงับ ผู้คงที่ ซึ่งกำลังเสด็จเข้าพระนครโดยทางรถ[๒๘] ด้วยพุทธานุภาพ พิณที่ไม่ถูกทำเพลง ไม่ถูกเคาะก็บรรเลงขึ้นได้เอง ในเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จเข้าบุรี

[๒๙] เรานมัสการพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดพระนามว่าปทุมุตตระผู้เป็นพระมหามุนี และเห็นปาฏิหาริย์แล้วได้ทำจิตให้เลื่อมใส ในปาฏิหาริย์นั้น

[๓๐] “โอ ! พระพุทธเจ้า โอ ! พระธรรม โอ ! ความถึงพร้อมแห่งพระศาสดาของเรา ดนตรีถึงไร้เจตนาก็ยังบรรเลงได้เองเทียว[๓๑] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่กัปนี้ เราได้สัญญาใดไว้ในกาลนั้น ด้วยการได้สัญญานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งสัญญาในพระพุทธเจ้า[๓๒-๓๔] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระปาฏิหิรสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ปาฏิหิรสัญญกเถราปทานที่ ๓

๔. ญาณัตถวิกเถราปทาน

บุพประวัติของพระญาณัตถวิกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการสดุดีพระพุทธองค์

(ท่านพระญาณัตถวิกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๒๔} [๓๕] เราได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์ ผู้รุ่งเรืองเหมือนต้นกรรณิการ์ โชติช่วงดังดวงประทีป ไพโรจน์ดุจทองคำ[๓๖] เราวางคณโฑน้ำ ผ้าเปลือกไม้ ธมกรก ทำหนังเสือเฉวียงบ่า แล้วก็สดุดีพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดว่า

[๓๗] “ข้าแต่พระมุนี พระองค์ทรงขจัดความมืดมิดซึ่งอากูลไปด้วยข่ายคือโมหะ ทรงแสดงแสงสว่างคือพระญาณแล้วเสด็จข้ามไป[๓๘] พระองค์ทรงยกโลกนี้ขึ้นแล้ว สิ่งที่ยอดเยี่ยมที่มีอยู่ทั้งหมดตลอดถึงเครื่องดำเนินไปจากโลกอันจะเปรียบได้กับพระญาณของพระองค์ไม่มี[๓๙] ด้วยพระญาณนั้น โลกจึงขนานนามพระองค์ว่าสัพพัญญูสัพพัญญู ข้าพระองค์ขอถวายบังคมพระองค์ผู้มีความเพียรใหญ่ ทรงทราบธรรมทั้งปวง ไม่มีอาสวะ”[๔๐] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่กัปนี้ เราได้สดุดีพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดไว้ ด้วยการสดุดีนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการสดุดีพระญาณ[๔๑-๔๓] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล