๑. ติสสเมตเตยยเถราปทาน (๔๐๑) เล่ม ๓๒

ปพฺภารกูฏํ นิสฺสาย โสภิโต นาม ตาปโส

ปวตฺตผลํ ภุญฺชิตฺวา วสติ ปพฺพตนฺตเร ฯ

อคฺคิทารุํ อาหริตฺวา อุชฺชเลสึ อหํ ตทา

อุตฺตมตฺถํ คเวสนฺโต พฺรหฺมโลกูปปตฺติยา ฯ

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

มมุทฺธริตุกาโม โส อาคญฺฉิ มม สนฺติเก ฯ

กึ กโรสิ มหาปุญฺญ เทหิ เม อคฺคิทารุกํ

อหํ อคฺคึ ปริจเร ตโต เม สุทฺธิ โหหิติ ๑ ฯ

สุภทฺทโก ตฺวํ มนุช เทวเต ตฺวํ ปชานสิ

ตุวํ อคฺคึ ปริจร หนฺท เต อคฺคิทารุกํ ฯ

ตโต กฏฺฐํ คเหตฺวาน อคฺคึ อุชฺชาลยี ชิโน

น ตตฺถ กฏฺฐํ ปชฺฌายิ ปาฏิเหรํ มเหสิโน ฯ

น เต อคฺคิ ปชฺชลติ อาหุติ เต น วิชฺชติ

นิรตฺถกํ จ ๒ ตํ ตุยฺหํ อคฺคึ ปริจรสฺสุ เม ฯ

กีทิโส เต ๓ มหาวีร อคฺคิ ตว ปวุจฺจติ

มยฺหํปิ กถยสฺเสตํ อุโภ ปริจรามเส ฯ

เหตุธมฺมนิโรธาย กิเลสฌาปนาย จ

อิสฺสามจฺฉริยํ หิตฺวา ตโย เอเต มมาหุตี ฯ

กีทิโส ตฺวํ มหาวีร กถํโคตฺโตสิ มาริส

อาจารปฏิปตฺติ เต พาฬฺหํ โข มม รุจฺจติ ฯ

ขตฺติยมฺหิ กุเล ชาโต อภิญฺญาปารมึ คโต

สพฺพาสวปริกฺขีโณ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ

ยทิ พุทฺโธสิ สพฺพญฺญู ปภงฺกร ตโมนุท

นมสฺสิสฺสามิ ตํ เทว ทุกฺขสฺสนฺตํ กโร ตุวํ ฯ

ปตฺถริตฺวา ชินจมฺมํ นิสีทนมทาสหํ

นิสีท ตตฺถ ๑ สพฺพญฺญู อุปฏฺฐิสฺสามหํ ตุวํ ฯ

นิสีทิ ภควา ตตฺถ อชินมฺหิ สุวิตฺถเต

นิมนฺตยิตฺวา สมฺพุทฺธํ ปพฺพตํ อคมาสหํ ฯ

ขาริภารญฺจ ปูเรตฺวา ตินฺทุกผลมาหรึ

มธุนา โยชยิตฺวาน ผลํ พุทฺธสฺสทาสหํ ฯ

มม นิชฺฌายมานสฺส ปริภุญฺชิ ตทา ชิโน

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทสิ ๒ เปกฺขนฺโต โลกนายกํ ฯ

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

มมสฺสเม นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ

โย เม ๓ ผเลน ตปฺเปสิ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ

ปญฺจวีสติกฺขตฺตุํ โส เทวรชฺชํ กริสฺสติ

สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ

ตสฺส สงฺกปฺปมญฺญาย ปุพฺพกมฺมสมงฺคิโน

อนฺนปานญฺจ วตฺถญฺจ สยนญฺจ มหารหํ ฯ

ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺตา นิพฺพตฺติสฺสนฺติ ตาวเท

สทา สมฺมุทิโต ๑ จายํ ภวิสฺสติ อนามโย ฯ

อุปปชฺชติ ยํ โยนึ เทวตฺตํ อถ มานุสํ

สพฺพตฺถ สุขิโต หุตฺวา มนุสฺสตฺตํ ภวิสฺสติ ฯ

อชฺฌายโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทาน ปารคู

สมฺพุทฺธํ อุปคนฺตฺวาน อรหา โส ภวิสฺสติ ฯ

ยโต สรามิ อตฺตานํ ยโต ปตฺโตสฺมิ วิญฺญุตํ

โภเค เม อูนตา นตฺถิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

วรธมฺมมนุปฺปตฺโต ราคโทเส สมูหนึ

สพฺพาสวปริกฺขีโณ นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติสฺสเมตฺเตยฺโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ติสฺสเมตฺเตยฺยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. ยุ. เหหิติ ฯ ๒ ม. ยุ. ว ฯ ๓ ม. ยุ. โส ฯ

๑ ม. ... นาถ สพฺพญฺญุ ฯ ๒ ม. ยุ. ปสาเทสึ ฯ ๓ ม. มํ ฯ

๑ ม. ยุ. ปมุทิโต ฯ

ดาบสชื่อโสภิตะ บริโภคแต่ผลไม้ที่หล่นเอง อาศัยยอดเงื้อมอยู่ในระหว่างแห่งภูเขา ในกาลนั้น เราแสวงหาประโยชน์อันสูงสุด เพื่อเข้าถึงพรหมโลก จึงนำเอาฟืนสำหรับติดไฟมาสุมไฟให้ลุกโพลง พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา พระองค์ประสงค์จะช่วยเหลือเรา จึงเสด็จมาในสำนักเราตรัสถามว่าทำอะไรหรือท่านผู้มีบุญหนัก ขอจงให้ฟืนสำหรับติดไฟแก่เรา เราจะบำเรอไฟ เพราะการบำเรอไฟนั้น ความบริสุทธิ์จักมีแก่เรา?

เราทูลว่า

ดูกรท่านผู้เป็นมนุษย์ ท่านเป็นผู้เจริญดี ท่านเข้าใจเทวดาดี เชิญท่านบำเรอไฟ เชิญท่านเอาฟืนสำหรับติดไฟไป.

ลำดับนั้น พระชินเจ้าทรงถือเอาฟืนจะติดไฟให้ลุกโพลง ไฟไม่ติดฟืนในกองฟืนนั้น เพราะพระมเหสี ทรงทำปาฏิหาริย์.

ตรัสว่า

ไฟของท่านไม่ลุกโพลง เครื่องบูชาของท่านไม่มี การบำเรอไฟของท่านไร้ประโยชน์ เชิญท่านบำเรอไฟของเราบ้างซิ.

เราทูลถามว่า

ดูกรท่านผู้มีความเพียรใหญ่ ไฟของท่านเป็นเช่นไร ขอจงบอกไฟของท่าน เมื่อบอกแก่เราแล้ว เราทั้งสองจะบำเรอ?

ตรัสว่า

การบูชาของเรามี ๓ ประการนี้ คือ เพื่อดับธรรมอันเป็นเหตุ ๑ เพื่อเผากิเลส ๑ เพื่อ (เพราะ) ละความริษยา และตระหนี่ ๑.

เราทูลถามว่า

ดูกรท่านมหาวีระผู้นิรทุกข์ ท่านเป็นเช่นไร มีโคตรอย่างไร อาจาระและข้อปฏิบัติของ ท่านเราชอบใจนัก.

ตรัสตอบว่า

เราเกิดในสกุลกษัตริย์ ถึงที่สุดแห่งอภิญญา มีอาสวะทั้งปวงสิ้นแล้วบัดนี้ ภพใหม่ของเราไม่มี.

ข้าแต่พระองค์ผู้ส่องแสงสว่าง ทรงบรรเทาความมืด ถ้าพระองค์เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้า ข้าพระองค์จักขอนมัสการพระองค์ พระองค์ผู้ทำที่สุดทุกข์.

เราได้เอาหนังสัตว์ลาดถวาย เป็นที่ประทับนั่ง พระสัพพัญญูประทับนั่งบนหนังสัตว์นั้น เราอุปัฏฐากพระองค์ พระผู้มีพระภาค ประทับนั่งบนหนังสัตว์ที่เราลาดถวายนั้น เรานิมนต์พระสัมพุทธเจ้าแล้ว ได้ไปสู่ภูเขาเก็บผลมะพลับใส่หาบจนเต็ม นำมาคลุกเคล้าด้วยน้ำผึ้งแล้ว ได้ถวายแด่พระพุทธเจ้า เมื่อเรามองดูอยู่ พระชินเจ้าทรงเสวยในขณะนั้น เรามองดูพระองค์ผู้นำของโลก ยังจิตให้เลื่อมใสในพระองค์

พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก สมควรรับเครื่องบูชา ประทับนั่งอยู่ในอาศรมของเรา ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้ใดมีความเลื่อมใส ได้อังคาสเราให้อิ่มหนำด้วยผลมะพลับด้วยมือของตน เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว ผู้นั้นจักได้เสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๒๕ ครั้งและจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๑๐๐๐ ครั้ง ข้าว น้ำ ผ้า และที่นอน อันสมควรแก่ค่ามากประกอบด้วยบุญกรรม (ดังจะ) รู้ความดำริของผู้นั้นผู้พร้อมเพรียงด้วยบุญกรรม จักบังเกิดขึ้นในทันที ผู้นี้จักเป็นผู้บันเทิงพร้อมและเป็นผู้มีความสบายทุกเมื่อ ผู้นี้เข้าถึงกำเนิดใด คือความเป็นเทวดาหรือมนุษย์ ในกำเนิดนั้น

จักเป็นผู้มีสุขทุกแห่ง จักได้เป็นมนุษย์ ผู้นั้นเป็นผู้เล่าเรียน ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท ได้เข้าเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าแล้ว จักเป็นพระอรหันต์ เราระลึกถึงตนได้ในกาลใดถึงความเป็นผู้รู้แจ้ง ในกาลใด ในกาลนั้น ความพร่องในโภคสมบัติไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้ เราบรรลุถึงธรรมอันประเสริฐแล้ว ถอนราคะและโทสะขึ้นได้แล้ว เป็นผู้มีอาสวะทั้งปวงสิ้นรอบแล้วบัดนี้ ภพใหม่มิได้มี เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้ทั้งหมดแล้วตัดกิเลสเครื่องผูก ดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่ การที่เราได้มาในสำนักพระพุทธเจ้าของเรานี้ เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระติสสเมตเตยยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ติสสเมตเตยยเถราปทาน.