๑. ติสสเมตเตยยเถราปทาน (๔๐๑) เล่ม ๓๒

๔๑. เมตเตยยวรรค

๑. ติสสเมตเตยยเถราปทาน

บุพประวัติของพระติสสเมตเตยยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายประทีปและผลมะพลับ

(ท่านพระติสสเมตเตยยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๔๐๓} [๑] ดาบสชื่อโสภิตะบริโภคแต่ผลไม้ที่หล่นเอง อาศัยยอดเงื้อมอยู่ ในระหว่างภูเขา

[๒] ในกาลนั้น เราแสวงหาประโยชน์อันสูงสุดเพื่อเข้าถึงพรหมโลก จึงนำเอาฟืนสำหรับติดไฟมาสุมไฟให้ลุกโพลง[๓] พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา พระองค์ประสงค์จะช่วยเหลือเราจึงเสด็จมาในสำนักเรา[๔] ตรัสถามว่า “ทำอะไรหรือท่านผู้มีบุญหนัก ขอจงให้ฟืน สำหรับติดไฟแก่เรา เราจะบำเรอไฟ เพราะการบำเรอไฟนั้น ความบริสุทธิ์จักมีแก่เรา”[๕] เราทูลว่า “ดูก่อนท่านผู้เป็นมนุษย์ ท่านเป็นผู้เจริญดี ท่านก็รู้จักเทวดา เชิญท่านบำเรอไฟ เชิญท่านเอาฟืนสำหรับติดไฟไปเถิด”[๖] ลำดับนั้น พระชินเจ้าทรงถือฟืนจะติดไฟให้ลุกโพลง ไฟไม่ติดฟืนในกองฟืนนั้น เพราะพระมเหสีเจ้าทรงทำปาฏิหาริย์

[๗] ตรัสว่า “ไฟของท่านไม่ลุกโพลง เครื่องบูชาของท่านไม่มี การ บำเรอไฟของท่านไร้ประโยชน์ เชิญท่านบำเรอไฟของเราบ้างซิ”[๘] เราทูลถามว่า“ดูก่อนท่านผู้มีความเพียรใหญ่ ไฟของท่านเป็นเช่นไร ขอจงบอกไฟของท่าน เมื่อบอกแก่เราแล้ว เราทั้งสองจะบำเรอ”[๙] “การบูชาของเรามี ๓ ประการนี้ คือ เพื่อดับธรรมอันเป็นเหตุ ๑ เพื่อเผากิเลส ๑ เพื่อละความริษยาและตระหนี่ ๑”[๑๐] “ดูก่อนท่านมหาวีระผู้นิรทุกข์ ท่านเป็นเช่นไร มีโคตรอย่างไร อาจาระและข้อปฏิบัติของท่านเราชอบใจนัก”[๑๑] “เราเกิดในตระกูลกษัตริย์ ถึงที่สุดแห่งอภิญญา มีอาสวะทั้งปวงสิ้นแล้ว บัดนี้ ภพใหม่ของเราไม่มีอีก”

[๑๒] “ข้าแต่พระองค์ผู้ส่องแสงสว่าง ผู้ทรงบรรเทาความมืด ถ้า พระองค์เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้า ข้าพระองค์จักขอนมัสการ พระองค์ผู้ทำที่สุดทุกข์”[๑๓] เราได้เอาหนังสัตว์ลาดถวายเป็นที่ประทับนั่ง พระสัพพัญญู ประทับนั่งบนหนังสัตว์นั้น เราอุปัฏฐากพระองค์[๑๔] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่งบนหนังสัตว์ที่เราลาดถวายนั้น เรา นิมนต์พระสัมพุทธเจ้าแล้วได้ไปสู่ภูเขา

[๑๕] เก็บผลมะพลับใส่หาบจนเต็ม นำมาคลุกเคล้าด้วยน้ำผึ้งแล้ว ได้ถวายแด่พระพุทธเจ้า

[๑๖] เมื่อเรามองดูอยู่ พระชินเจ้าทรงเสวยในขณะนั้น เรามองดู พระองค์ผู้นายกของโลก ทำจิตให้เลื่อมใสในพระองค์

[๑๗] พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก สมควรรับเครื่องบูชา ประทับนั่งอยู่ในอาศรมของเรา ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า[๑๘] “ผู้ใดมีความเลื่อมใส ได้อังคาสเราให้อิ่มหนำด้วยผลมะพลับ ด้วยมือของตน เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังคำเรากล่าว[๑๙] ผู้นั้นจักได้เสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๒๕ ครั้ง และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๑,๐๐๐ ครั้ง

[๒๐] ข้าว นํ้า ผ้า และที่นอนอันสมควรแก่ค่ามาก ประกอบด้วยบุญกรรม (ดังจะ) รู้ความดำริของผู้นั้น ผู้พร้อมเพรียงด้วยบุญกรรม[๒๑] จักบังเกิดขึ้นในทันที ผู้นี้จักเป็นผู้บันเทิงพร้อมและเป็นผู้มี ความสบายทุกเมื่อ

[๒๒] ผู้นี้เข้าถึงกำเนิดใด คือเป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น ๆ จักเป็นผู้มีสุขทุกแห่ง จักได้เป็นมนุษย์[๒๓] ผู้นั้นเป็นปราชญ์ ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท ได้เข้าเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าแล้ว จักเป็นพระอรหันต์”

[๒๔] เราระลึกถึงตนได้ในกาลใด ถึงความเป็นผู้รู้แจ้ง ในกาลใด ในกาลนั้น ความพร่องในโภคสมบัติไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้[๒๕] เราบรรลุถึงธรรมอันประเสริฐแล้ว ถอนราคะและโทสะขึ้นได้แล้ว เป็นผู้มีอาสวะทั้งปวงสิ้นรอบแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก

[๒๖] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำเสร็จแล้ว[๒๗] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว ตัดกิเลส เครื่องผูกขาดดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่[๒๘] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระติสสเมตเตยยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ติสสเมตเตยยเถราปทานที่ ๑

๒. ปุณณกเถราปทาน

บุพประวัติของพระปุณณกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ

(ท่านพระปุณณกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๔๐๔} [๒๙] พระพุทธเจ้าผู้สยัมภูผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้อะไร ทรงประชวร ทรง อาศัยยอดเงื้อมประทับอยู่ในระหว่างภูเขา[๓๐] ขณะนั้น ได้มีเสียงบันลือลั่นโดยรอบอาศรมของเรา เมื่อ พระพุทธเจ้าเสด็จนิพพาน ได้มีแสงสว่างในขณะนั้น