๑๐. มัญจทายกเถราปทาน เล่ม ๓๓

มัญจทายกเถราปทานที่ ๑๐ (๔๒๐)

ว่าด้วยผลแห่งการทำเตียงถวาย

[๑๐] เมื่อพระพุทธเจ้าผู้นำโลก พระนาม

ว่าสิทธัตถะ ผู้ประกอบด้วยพระกรุณา ปรินิพพาน

แล้ว เธอปาพจน์มีความแพร่หลาย อันเทวดา

และมนุษย์สักการะแล้ว

ในครั้งนั้น เราเป็นคนจัณฑาล ทำเก้าอี้

และตั่ง เลี้ยงชีพด้วยการงานนั้น เลี้ยงดูเด็ก ๆ

ก็ด้วยการงานนั้น

เราเลื่อมใสแล้ว ทำเก้าอี้ยาวเป็นอย่างดี

ด้วยมือทั้งสองของตน แล้วได้เข้าไปถวายแก่

พระภิกษุสงฆ์ด้วยตนเอง

ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้น และด้วย

ความตั้งเจตนานั้นไว้ เราละร่างมนุษย์แล้ว ได้ไปยังดาวดึงสพิภพ

เราไปสู่เทวโลก บันเทิงอยู่ในหมู่ไตรทศที่นอนมีราคามาก ย่อมเกิดตามความปรารถนา

เราได้เป็นจอมเทพเสวยรัชสมบัติในเทว-

โลก ๕๐ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๘๐

ครั้ง และได้เป็นพระเจ้าประเทศราช อันไพบูลย์

โดยคณนานับมิได้ เราเป็นผู้ถึงความสุข มียศ

นี้เป็นผลแห่งการถวายเตียงนอน

เมื่อเราจุติจากเทวโลกมาสู่ภพมนุษย์

ที่นอนสวย ๆ ควรแก่ค่ามาก ย่อมเกิดแก่เราเอง

นี้เป็นการเกิดครั้งหลังของเรา ภพสุดท้ายกำลัง

เป็นไป แม้ทุกวันนี้ ที่นอนก็ปรากฏในเวลาที่จะ

นอน

ในกัปที่ ๙๔ แต่กัปนี้เราได้ถวายทานใด

ด้วยทานนั้น เราไม่รู่จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง

การถวายเตียง

เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน

ของพระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้

ทราบว่า ท่านพระมัญจทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบมัญจทายกเถราปทาน

อรรถกถาภัททาลิวรรคที่ ๔๒

แม้อปทานที่ ๕ ของพระนาคปัลลวกเถระ แม้อปทานที่ ๖ ของพระเอกทีปิยเถระ แม้อปทานที่ ๗ ของพระอุจฉังคปุปผิยเถระ แม้อปทานที่๘ของพระยาคุทายกเถระ แม้อปทานที่ ๙ ของพระปัตโถทนทายกเถระ แม้อปทานที่ ๑๐ ของพระมัญจทายกเถระ ทุกๆ อปทานทั้งหมด มีเนื้อความพอที่นักศึกษาจะรู้ได้โดยง่ายทีเดียวแล.

จบอรรถกถาภัตทาลิวรรคที่ ๔๒

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ภัททาลิเถราปทาน ๒. เอกฉัตติยเถราปทาน ๓. ติณสูลฉาท-นิยเถราปทาน ๔. มธุมังสทายเถราปทาน ๕. นาคปัลลวกเถราปทาน๖. เอกทีปิยเถราปทาน ๗. อุจฉังคปุปผิยเถราปทาน ๘. ยาคุทายกเถราปทาน ๙. ปัตโถทนายกเถราปทาน ๑๐. มัญจทายกเถราปทาน

บัณฑิตคำนวณคาถาแผนกหนึ่งได้ ๒๐๐ คาถา.

จบภัททาลิวรรคที่ ๔๒

สกิงสัมมัชชกวรรคที่ ๔๓

สกิมมัชชกเถราปทานที่ ๑ [๔๒๑]

ว่าด้วยผลแห่งการกวาดลานพระศรีมหาโพธิ

[๑๑] เราได้เห็นแคฝอย ซึ่งเป็นไม้โพธิอันอุดมของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนานว่าวิปัสสนาแล้วยังใจให้เลื่อมใสในไม้โพธินั้น

เราหยิบเอาไม้กวาดมากวาด (ลานโพธิ-พฤกษ์ ) อันเป็นที่ตั้งแห่งไม้โพธิในกาลนั้น ครั้นแล้วได้ไหว้ไม้แคฝอยซึ่งเป็นไม้โพธินั้น

เรายังจิตให้เลื่อมใสในไม้โพธินั้น ประ-นมกรอัญชลีเหนือเศียรเกล้า นมัสการไม้โพธินั้น

แล้ว กลับไปยังกระท่อม

เราเดินนึกถึงไม้โพธิอันอุดมไปตามหน

ทางสัญจร งูเหลือมซึ่งมีรูปร่างน่ากลัว มีกำลัง

มาก รัดเรา

กรรมที่เราทำในเวลาใกล้จะตาย ได้ทำ

ให้เรายินดีด้วยผล งูเหลือมกลืนกินร่างของเรา

เรารื่นรมย์อยู่ในเทวโลก

จิตของเราไม่ขุ่นมัว บริสุทธิ์ขาวสะอาด

ในกาลทุกเมื่อ ลูกศรคือความโศก ที่เป็นเหตุทำ

จิตของเราให้เร่าร้อน เราไม่รู้จักมัน เลย