๗. คิริมานันทเถราปทาน (๓๙๗) เล่ม ๓๒

[๔๑๗] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว มีอาสวะทั้งปวงสิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๔๑๘] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระพากุลเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ พากุลเถราปทานที่ ๖

๗. คิริมานันทเถราปทาน

บุพประวัติของพระคิริมานันทเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการทำพุทธบูชา

(ท่านพระคิริมานันทเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๙๙} [๔๑๙] ภรรยาของเราถึงแก่กรรมแล้ว บุตรของเราก็(ตาย)ตกถึงป่าช้าแล้ว มารดาบิดาและพี่ชายเราก็ถูกเผาที่เชิงตะกอนเดียวกัน[๔๒๐] เราเป็นผู้เร่าร้อน เป็นผู้ผอมเหลือง เพราะความเศร้าโศกนั้น จิตของเราฟุ้งซ่านเพราะเราประกอบด้วยความเศร้าโศกนั้น[๔๒๑] เรามากด้วยลูกศรคือความโศกจึงเข้าไปยังชายป่า บริโภคผล ไม้ที่หล่นเองอยู่ที่โคนต้นไม้

[๔๒๒] พระสัมพุทธชินเจ้าพระนามว่าสุเมธะผู้ทำที่สุดทุกข์ พระองค์ ประสงค์จะช่วยเหลือเราจึงเสด็จมาในสำนักของเรา

[๔๒๓] เราได้ยินเสียงพระบาท ของพระพุทธเจ้าพระนามว่าสุเมธะ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ จึงชะเง้อศีรษะดูพระมหามุนี

[๔๒๔] พระมหาวีรเจ้าเสด็จเข้ามา ปีติเกิดขึ้นแก่เราในกาลนั้น เราได้ เห็นพระองค์ผู้นายกของโลกแล้วมีใจไม่ฟุ้งซ่าน

[๔๒๕] กลับได้สติ แล้วได้ถวายใบไม้กำมือหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงมีพระจักษุประทับนั่งบนใบไม้นั้นด้วยความอนุเคราะห์

[๔๒๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสุเมธะผู้ทรงเป็นนายกของโลก ผู้ตรัสรู้แล้ว ครั้นประทับนั่งบนใบไม้นั้นแล้วทรงแสดงธรรม เครื่องบรรเทาลูกศรคือความโศกแก่เราว่า[๔๒๗] “คนเหลานั้นไม่มีใครเชื้อเชิญให้มา ก็มาจากปรโลกนั้นเอง ไม่มี ใครอนุญาตให้ไป ก็ไปจากมนุษยโลกนี้แล้ว เขามาแล้วอย่างใด ก็ไปอย่างนั้น จะปริเทวนาไปทำไมในการตายของเขานั้น[๔๒๘] สัตว์มีเท้าเมื่อฝนตกลงมา ก็เข้าไปอาศัยในโพรงเพราะฝนตก

[๔๒๙] เมื่อฝนหายแล้ว เขาก็ไปตามปรารถนา ฉันใด มารดาบิดาของท่านก็ฉันนั้น จะปริเทวนาไปทำไมในการตายของเขานั้น

[๔๓๐] แขกผู้จรมาเป็นผู้ทำให้สั่นหวั่นไหว ฉันใด มารดาบิดาของท่านก็ฉันนั้น จะปริเทวนาไปทำไมในการตายของเขานั้น

[๔๓๑] งูลอกคราบเก่าทิ้งแล้วก็ไป ฉันใด มารดาบิดาของท่านก็ฉันนั้น ละร่างกายทิ้งไว้ในโลกนี้เอง”

[๔๓๒] เราได้ฟังพระพุทธเจ้าตรัสแล้วก็ละลูกศรคือความโศกได้ ทำ ความปราโมทย์ให้เกิดแล้ว ได้ถวายบังคมพระพุทธเจ้า ผู้ประเสริฐสุด[๔๓๓] ครั้นถวายบังคมแล้วได้บูชาพระพุทธเจ้าผู้ล่วงพ้นภูเขาคือกิเลส เป็นพระมหานาค ทรงสมบูรณ์ด้วยกลิ่นหอมอันเป็นทิพย์ พระนามว่าสุเมธะ ผู้ทรงเป็นนายกของโลก[๔๓๔] ครั้นบูชาพระสัมพุทธเจ้าแล้วประนมกรอัญชลีขึ้นเหนือเศียร อนุสรณ์ถึงคุณอันเลิศแล้วได้สรรเสริญพระองค์ผู้นายกของโลกว่า[๔๓๕] “ข้าแต่พระมหามุนีมหาวีรเจ้า พระองค์ทรงเป็นสัพพัญญูผู้นายกของโลก ทรงข้ามพ้นแล้วยังทรงรื้อขนสรรพสัตว์ด้วยพระญาณอีก[๔๓๖] ข้าแต่พระมหามุนีผู้ทรงมีพระจักษุ พระองค์ตัดความเคลือบแคลงสงสัยได้แล้ว ทรงยังมรรคให้เกิดแก่ข้าพระองค์ด้วยพระญาณของพระองค์[๔๓๗] พระอรหันต์ผู้ถึงความสำเร็จ ได้อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มาก เที่ยวไปในอากาศได้ เป็นนักปราชญ์ ห้อมล้อมอยู่ทุกขณะ

[๔๓๘] พระเสขะผู้กำลังปฏิบัติและผู้ตั้งอยู่ในผลเป็นสาวกของพระองค์ สาวกทั้งหลายของพระองค์ย่อมเบิกบาน เหมือนดอกปทุมยามดวงอาทิตย์อุทัย[๔๓๙] มหาสมุทรประมาณมิได้ ไม่มีอะไรเหมือน ยากที่จะข้ามได้ฉันใด ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงมีพระจักษุ พระองค์ผู้ทรงสมบูรณ์ด้วย พระญาณก็ประมาณไม่ได้ฉันนั้น”[๔๔๐] เราถวายบังคมพระพุทธเจ้า ผู้ทรงชนะโลก มีพระจักษุ มีพระยศมาก นมัสการทั่ว ๔ ทิศแล้วได้กลับไป

[๔๔๑] เราจุติจากเทวโลกแล้ว รู้สึกตัวกลับมีสติ ท่องเที่ยวอยู่ ในภพน้อยใหญ่ลงสู่ครรภ์มารดา

[๔๔๒] ออกจากเรือนแล้วบวชเป็นบรรพชิต เป็นผู้มีความเพียร มีปัญญา เพ่งฌาน มีการหลีกเร้นอยู่เป็นอารมณ์

[๔๔๓] ตั้งความเพียร ยังพระมหามุนีให้ทรงโปรดปราน พ้นแล้วจากกิเลส ดังดวงจันทร์พ้นแล้วจากกลีบเมฆ อยู่ทุกเมื่อ[๔๔๔] เราเป็นผู้ขวนขวายในวิเวก สงบระงับ ไม่มีอุปธิ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่

[๔๔๕] ในกัปที่ ๓๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าไว้ ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๔๔๖] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำเสร็จแล้ว[๔๔๗] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว อาสวะ ทั้งปวงของเราสิ้นรอบแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก

[๔๔๘] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระคิริมานันทเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ คิริมานันทเถราปทานที่ ๗

๘. สลฬมัณฑปิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระสลฬมัณฑปิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกช้างน้าว

(ท่านพระสลฬมัณฑปิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๔๐๐} [๔๔๙] เมื่อพระพุทธเจ้าพระนามว่ากกุสันธะผู้มีพระชาติเป็นพราหมณ์ มีธรรมอยู่จบแล้ว ปรินิพพานแล้ว เราได้เก็บเอาพวงดอกช้างน้าว มาทำเป็นมณฑป[๔๕๐] เราได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ได้วิมานอันอุดม ครอบ เทวดาเหล่าอื่นได้ นี้เป็นผลแห่งบุญกรรม

[๔๕๑] เราเดินและยืนอยู่ในเวลากลางวันหรือกลางคืน ก็มีดอกช้างน้าว กำบังไว้ นี้เป็นผลแห่งบุญกรรม

[๔๕๒] ในกัปนี้เอง เราได้บูชาพระพุทธเจ้าไว้ ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา

[๔๕๓] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำเสร็จแล้ว[๔๕๔] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว ตัดกิเลส เครื่องผูกขาดดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่