พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · ติณทายกวรรค
๘. โพธิสัมมัชชกเถราปทาน เล่ม ๓๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๑๘ (Royal Thai)8/10 in ติณทายกวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน ติณทายกวรรค โพธิสัมมัชชกเถราปทาน (Royal Thai Volume 33 · Mahachula Volume 33 · Mahamakut Volume 72 · Chaloem Phrakiat Volume 33)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 72, pp. 199–203
เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัสในพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ประกอบด้วยพระมหากรุณาทรงยินดีในประโยชน์เกื้อกูลแก่สรรพสัตว์ จึงได้บูชาด้วยดอกอัญชันเขียว
ในกัปที่ ๓๑ แต่กัปนี้ เราได้บูชาพระ-พุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . .คำสอน
ของพระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระคิริเนลปูชกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบคิริปูชกเถราปทานที่ ๘ (๕๒๘)
โพธิสัมมัชชกเถราปทานที่ ๘ (๕๒๘)
ว่าด้วยผลแห่งการกวาดลานโพธิ์
[๑๑๘] ในกาลก่อน เราเก็บใบโพธิ์ที่
ถูกทิ้งไว้ ณ ลานพระเจดีย์เอาไปทิ้งเสีย เราจึงได้คุณ ๒๐ ประการ
ด้วยเดชแห่งกรรมนั้น เมื่อเรายังท่อง-
เที่ยวอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมท่องเที่ยวไปแต่ในสองภพ คือ ในเทวดาและมนุษย์
จุติจากเทวโลกแล้วมาสู่มนุษย์โลก ก็เกิด
แต่ในสองสกุล คือ สกุลกษัตริย์และสกุลพราหมณ์
เรามีอวัยวะน้อยใหญ่สมบูรณ์สูงใหญ่ รูป
สวย สะอาดสะอ้าน เต็มเปี่ยม ไม่บกพร่อง
เราเกิดในภพใดภพหนึ่ง คือ ในเทวโลก
หรือมนุษย์โลกในภพนั้น เรามีผิวพรรณเหมือน
ทองคำ เปรียบดังทองคำที่นายช่างหลอมแล้ว ผิว
ของเราอ่อนนุ่ม สนิท สุขุม ละเอียดอ่อนอยู่
ตลอดเวลา เพราะใบโพธิ์อันเราทิ้งดีแล้ว
ในคติไหน ๆ ก็ตามที ฝุ่นละอองย่อม
ไม่ติดในสรีระของเรา ผู้เป็นไปอยู่ นี้เป็นวิบาก
แห่งการทิ้งใบโพธิ์
เพราะความร้อน ลม แดด หรือเพราะ
ความร้อนของไฟก็ตาม ที่ตัวของเราไม่มีเหงื่อ
ไหล นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์
ในกายของเรา ไม่มีโรคเรื้อน ฝี กราก
ตกกระ หูดและหิดเปื่อยเลย นี้เป็นวิบากแห่งการ
ทิ้งใบโพธิ์
คุณแห่งการทิ้งใบโพธิ์อกข้อหนึ่ง คือ
บุคคลเกิดในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมไม่มีโรคใน
กาย นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์
คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อยภพ
ใหญ่ ย่อมไม่มีความบีบคั้นที่เกิดขึ้นทางใจเลย
นี้เป็นวิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์
คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อย
ภพใหญ่ ย่อมไม่มีใครเป็นข้าศึกเลย นี้เป็นวิบาก
แห่งการทิ้งใบโพธิ์
คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อยภพ
ใหญ่ ย่อมมีโภคทรัพย์ไม่บกพร่องเลย นี้เป็น
วิบากแห่งการทิ้งใบโพธิ์
คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อยภพ
ใหญ่ ย่อมไม่มีภัยแต่ไฟ พระราชา โจรและน้ำ
คุณอีกข้อหนึ่ง คือ เขาเกิดในภพน้อย
ภพใหญ่ ทาสหญิงและชายและคนติดตาม ย่อม
ประพฤติตามต้องการของเขา
เขาเกิดในมนุษย์โลกในปริมาณอายุเท่าใด
อายุของเขา ย่อมไม่ลดไปจากปริมาณอายุนั้น
ย่อมดำรงอยู่ตราบเท่าสิ้นอายุ
คนใน คนนอก ตลอดถึงชาวนิคม ชาว
รัฐ ล้วนแต่เป็นผู้ช่วยเหลือ ใคร่ให้ความเจริญ
ปรารถนาให้ความสุขแก่เขาทั้งนั้น ในทุก ๆ ภพ
เราเป็นคนมีโภคทรัพย์ มียศ มีสิริ มีญาติพวกพ้องไม่มีเวร หมดความสะดุ้ง ในทุกภพ เรามีทุกสิ่ง.
เมื่อเรายังท่องเที่ยวอยู่ในภพ เทวดา
มนุษย์ อสูร คนธรรพ์ ยักษ์และรากษส ล้วน
แต่ป้องกันรักษาเราทุกเมื่อ
เราเสวยยศสองอย่างทั้งในเทวโลกและ
มนุษยโลก ในอวสานกาล เราได้บรรลุศิวโมกข์
มหานฤพานอันยอดเยี่ยม
บุรุษใดประสพบุญเพราะเจาะจงพระสัมมา-
สัมพุทธเจ้า หรือโพธิ์พฤกษ์ของพระศาสดาพระ-
องค์นั้น สำหรับบุรุษเช่นนั้น สิ่งอะไรเล่าที่เขา
จะหาได้ยาก
เขาย่อมเป็นผู้ยิ่งใหญ่กว่าคนอื่น ๆ ใน
มรรค, ผล การศึกษาปริยัติและคุณ คือ ฌาน
และอภิญญา ไม่มีอาสวะ ปรินิพพาน
เมื่อก่อน เรามีใจยินดีเก็บใบโพธิ์เอาไป
ทิ้ง จึงเป็นผู้พร้อมเพรียงด้วยองค์คุณ ๒๐ ประการ
นี้ทุกทิพาราตรีกาล
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว...คำสอนของ
พระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระโพธิสัมมัชชกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบโพธิสัมมัชชกเถราปทาน
อามัณฑผลทายกเถราปทานที่ ๙ (๕๒๙)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายแฟง
[๑๑๙] พระพิชิตมารพระนามว่าปทุมุตตระ
ผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง เป็นนายกของโลก ออกจากสมาธิแล้ว เสด็จจงกรมอยู่
ครั้งนั้น เราเอาผลไม้ใส่หาบ หาบมา ได้พบพระพุทธเจ้ามหามุนีผู้ปราศจากกิเลสธุลี กำลังเสด็จจงกรมอยู่
เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ประนมกรอัญชลีเหนือเศียรเกล้า ถวายบังคมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วถวายผลแฟง
ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ เราได้ถวายผลไม้
ใด ในกาลนั้น ด้วยการถวายผลไม้นั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งผลแฟง
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . .คำสอน
ของพระพุทธเจ้าเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอามัณฑผลทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบอามัณฑผลทายกเถราปทาน
End of ๘. โพธิสัมมัชชกเถราปทาน