๑. เอกวิหาริยเถราปทาน เล่ม ๓๓

อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส

กสฺสโป นาม โคตฺเตน อุปฺปชฺชิ วทตํ วโร ฯ

นิปฺปปญฺโจ นิราลมฺโพ อากาสสมมานโส

สุญฺญตพหุโล ตาทิ อนิมิตฺตรโต วสิ ฯ

อาสํกจิตฺโต ๑ นิลฺเลโป อสํสฏฺโฐ กุเล คเณ

มหากรุณิโก ธีโร วินโยปายโกวิโท ฯ

อุยฺยุตฺโต ปรกิจฺเจสุ วินยนฺโต สเทวเก

นิพฺพานคมนํ มคฺคํ คติปงฺกวิโสสนํ ฯ

อมตํ ปรมสฺสาทํ ชรามรณนิวารณํ

มหาปริสมชฺเฌ โส นิสินฺโน โลกตารโณ ฯ

กรวิกรุโท นาโถ พฺรหฺมโฆโส ตถาคโต

อุทฺธรนฺโต มหาทุกฺขา ๒ วิปฺปนฏฺเฐ อนายเก ฯ

เทเสนฺโต วิรชํ ธมฺมํ ทิฏฺโฐ เม โลกนายโก

ตสฺส ธมฺมํ สุณิตฺวาน ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ

ปพฺพชิตฺวา ตทาวาหํ จินฺเตนฺโต ชินสาสนํ

เอกโกว วเน รมฺเม วสึ สํสคฺคปีฬิโต ฯ

สกฺกายวูปกสฺโส ๑ เม เหตุภูโต มมาคมิ

มนโส วูปกาสสฺส ๒ สํสคฺคภยทสฺสิโน ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกวิหาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เอกวิหาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. อสงฺคจิตฺโต นิเกฺลโส ฯ ๒ ม. ยุ. มหาทุคฺคา ฯ

ในภัททกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะโดยพระโคตรเป็นเผ่าพรหม มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลาย เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว พระองค์ไม่มีธรรมเครื่องให้เนิ่นช้า ไม่มีเครื่องยึดหน่วง มีพระทัยเสมอด้วยอากาศ มากด้วยสุญญตสมาธิ คงที่ยินดีในอนิมิตตสมาธิ ประทับอยู่แล้ว พระองค์ผู้มีพระทัยรังเกียจไม่มีตัณหาเครื่องฉาบทา ไม่เกี่ยวข้องในกุศล ในคณะ ประกอบด้วยพระกรุณาใหญ่ เป็นนักปราชญ์ ทรงฉลาดในอุบายเครื่องแนะนำทรงขวนขวายในกิจของผู้อื่น ทรงแนะนำในหนทางอันยังสัตว์ให้ถึงนิพพาน ซึ่งเป็นเหตุทำเปือกตมคือคติให้แห้ง ในโลกพร้อมทั้งเทวโลก ประทับนั่งแสดงอมตธรรมอันเป็นความแช่มชื่นอย่างยิ่งซึ่งเป็นเครื่องห้ามชราและมรณะ

ในท่ามกลางบริษัทใหญ่ ยังสัตว์ให้ข้ามโลก พระวาจาไพเราะเหมือนนกการะเวก เป็นนาถะของโลกมีพระสุรเสียงก้องประหนึ่งเสียงพรหม ผู้เสด็จมาด้วยประการนั้นถอนพระองค์ขึ้นจากมหันตทุกข์ ในเมื่อโลกปราศจากผู้แนะนำ ทรงแสดงธรรมที่ปราศจากธุลี นำสัตว์ออกจากโลก เราได้เห็นแล้วได้ฟังธรรมของพระองค์ จึงออกบวชเป็นบรรพชิตครั้นเราบวชแล้วในกาลนั้น คิดถึงคำสอนของพระชินเจ้าถูกความเกี่ยวข้องบีบคั้นจึงได้อยู่เสียในป่าที่น่ารื่นรมย์แต่ผู้เดียวเท่านั้น การที่เรามีกายหลีกออกมาได้ เป็นเหตุแห่งการหลีกออกแห่งใจของเราผู้เห็นภัยในความเกี่ยวข้อง เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเอกวิหาริยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เอกวิหาริยเถราปทาน.