๒. อุปวาณเถราปทาน (๒๒) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน สพฺพธมฺมาน ปารคู

ชลิตฺวา อคฺคิกฺขนฺโธว สมฺพุทฺโธ ปรินิพฺพุโต ฯ

มหาชนา สมาคมฺม ปูชยิตฺวา ตถาคตํ

จิตํ กตฺวาน สุกตํ สรีรํ อภิโรปยุํ ฯ

สรีรกิจฺจํ กตฺวาน ธาตุํ ตตฺถ สมานยุํ

สเทวมนุสฺสา สพฺเพ พุทฺธถูปํ อกํสุ เต ฯ

ปฐมา กญฺจนมยา ทุติยาปิ ๑ มณีมยา

ตติยา รูปิยมยา จตุตฺถา ผลิกามยา ฯ

ตตฺถ ๒ ปญฺจมิ ยา ภูมิ โลหิตงฺคมยา อหุ

ฉฏฺฐา มสารคลฺลสฺส สพฺพรตนมยูปริ ฯ

ชงฺฆา มณิมยา อาสิ เวทิกา รตนามยา

สพฺพโสณฺณมโย ถูโป อุทฺธํ โยชนมุคฺคโต ฯ

เทวา ตตฺถ สมาคนฺตฺวา เอกโต มนฺตยุํ ตทา

มยํปิ ถูปํ กริสฺสาม ๓ โลกนาถสฺส ตาทิโน ฯ

ธาตุ อาเวณิกา นตฺถิ สรีรํ เอกปิณฺฑิตํ

อิมมฺหิ พุทฺธถูปสฺมึ กริสฺสาม กญฺจุกํ มยํ ฯ

เทวา สตฺตรตเนหิ อญฺญํ วฑฺเฒสุ โยชนํ

ถูโป ทฺวิโยชนุพฺเพโธ ติมิรํ พฺยปหนฺติ โย ๔ ฯ

นาคา ตตฺถ สมาคนฺตฺวา เอกโต มนฺตยุํ ตทา8

มนุสฺสา เจว เทวา จ พุทฺธถูปํ อกํสุ เต ฯ

มา โน ปมตฺตา อสฺสุมฺหา อปฺปมตฺตา สเทวกา ๑

มยมฺปิ ถูปํ กริสฺสาม โลกนาถสฺส ตาทิโน ฯ

อินฺทนีลํ มหานีลํ อโถ โชติรสํ มณึ

เอกโต สนฺนิปาเตตฺวา พุทฺธถูปํ อฉาทยุํ ๒ ฯ

สพฺพํ มณิมยํ อาสิ ตาวตา พุทฺธเจติยํ

ติโยชนสมุพฺพิทฺธํ อาโลกกรณํ ตทา ฯ

ครุฬา ๓ จ สมาคนฺตฺวา เอกโต มนฺตยุํ ตทา

มนุสฺสา เทวนาคา จ พุทฺธถูปํ อกํสุ เต ฯ

มา โน ปมตฺตา อสฺสุมฺหา อปฺปมตฺตา สเทวกา

มยมฺปิ ถูปํ กริสฺสาม โลกนาถสฺส ตาทิโน ฯ

สพฺพํ มณิมยํ ถูปํ อกรุํ ตาว ๔ กญฺจุกํ

โยชนํ เตปิ วฑฺเฒสุํ อายตํ พุทฺธเจติยํ ฯ

จตุโยชนมุพฺเพโธ พุทฺธถูโป วิโรจติ

โอภาเสติ ทิสา สพฺพา สตรํสีว อุคฺคโต ฯ

กุมฺภณฺฑา ๕ จ สมาคนฺตฺวา เอกโต มนฺตยุํ ตทา

มนุสฺสา เจว เทวา จ นาคา จ ครุฬา ตทา ฯ

ปจฺเจกํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส อกํสุ ถูปมุตฺตมํ

มา โน ปมตฺตา อสฺสุมฺหา อปฺปมตฺตา สเทวกา ฯ

มยมฺปิ ถูปํ กริสฺสาม โลกนาถสฺส ตาทิโน

รตเนหิ ๑ ฉาทยิสฺสาม อายตํ พุทฺธเจติยํ ฯ

โยชนนฺเตปิ วฑฺเฒสุํ อายตํ พุทฺธเจติยํ

ปญฺจโยชนมุพฺเพโธ ถูโป โอภาสตี ตทา ฯ

ยกฺขา ๒ ตตฺถ สมาคนฺตฺวา เอกโต มนฺตยุํ ตทา

มนุชา เทวตา นาคา กุมฺภณฺฑา ครุฬา ตทา ฯ

ปจฺเจกํ พุทฺธเสฏฺฐสฺส อกํสุ ถูปมุตฺตมํ

มา โน ปมตฺตา อสฺสุมฺหา อปฺปมตฺตา สเทวกา ฯ

มยํปิ ถูปํ กริสฺสาม โลกนาถสฺส ตาทิโน

ผลิกา ๓ ฉาทยิสฺสาม อายตํ พุทฺธเจติยํ ฯ

โยชนนฺเตปิ วฑฺเฒสุํ อายตํ พุทฺธเจติยํ

ฉโยชนานิ อุพฺพิทฺโธ ถูโป โอภาสตี ตทา ฯ

คนฺธพฺพา จ สมาคนฺตฺวา เอกโต มนฺตยุํ ตทา

มนุชา เทวตา นาคา ครุฬา กุมฺภยกฺขกา ฯ

๔ กตา พุทฺธถูปํ มยเมตฺถ อการกา

มยมฺปิ ถูปํ กริสฺสาม โลกนาถสฺส ตาทิโน ฯ

เวทิโย สตฺต กตฺวาน ยาว ชงฺฆา อกํสุ เต

สพฺพโสวณฺณมยํ ถูปํ คนฺธพฺพา การยุํ ตทา ฯ

สตฺตโยชนมุพฺเพโธ ถูโป โอภาสเต ตทา

รตฺตินฺทิวา น ญายนฺติ อาโลกา ๕ โหนฺติ สพฺพทา ฯ

อภิโภนฺติ น ตสฺสาภา จนฺทสูรา สตารกา

สมนฺตา โยชนสเต ปทีโป ๑ ปน ปชฺชลิ ฯ

เตน กาเลน เยเกจิ ถูปํ ปูเชนฺติ มานุสา

น เต ถูปํ อารุหนฺติ อมฺพเร อุกฺขิปนฺติ เต ฯ

เทเวหิ ฐปิโต ยกฺโข อภิสมฺมตนามโก

ธชํ วา ปุปฺผทามํ วา อภิโรเปติ อุตฺตริ ฯ

น เต ปสฺสนฺติ ตํ ยกฺขํ ทามํ ปสฺสนฺติ คจฺฉโต

เอตํ ๒ ปสฺสิตฺวา คจฺฉนฺติ สพฺเพ คจฺฉนฺติ สุคฺคตึ ฯ

วิรุทฺธา เย ปาวจเน ปสนฺนา เย จ สาสเน

ปาฏิหิรํ ทฏฺฐุกามา ถูปํ ปูเชนฺติ มานุสา ฯ

นคเร หํสวติยา อโหสึ วรโก ๓ ตทา

อาโมทิตํ ชนํ ทิสฺวา เอวํ จินฺเตสหํ ตทา ฯ

โอฬาโร ภควา เอโส ยสฺส ธาตุฆเรทิสํ

อิมา จ ชนตา ตุฏฺฐา การํ กุพฺพํ น ตปฺปเร ฯ

อหํปิ การํ กริสฺสามิ โลกนาถสฺส ตาทิโน

ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท ภวิสฺสามิ อนาคเต ฯ

สุโธตํ รชเกนาหํ อุตฺตเรยฺย ปฏํ มม

เวฬุคฺเค ๔ อาลคฺเคตฺวาน ธชํ อุกฺขิปิ อมฺพเร ฯ

อภิสมฺมตโก คยฺห อมฺพเร หาสิ เม ธชํ

วาเตริตํ ธชํ ทิสฺวา ภิยฺโย หาสํ ชเนสหํ ฯ

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา สมณํ อุปสงฺกมึ

ตํ ภิกฺขุํ อภิวาเทตฺวา วิปากํ ปุจฺฉหํ ธเช ฯ

โส เม กเถสิ อานนฺท ปีติสญฺชนนํ มม

ตสฺส ธชสฺส วิปากํ อนุโภสฺสสิ สพฺพทา ฯ

หตฺถี อสฺสา รถา ปตฺตี เสนา จ จตุรงฺคินี

ปริวาเรสฺสนฺติ ตํ นิจฺจ ธชทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

สฏฺฐี ตุริยสหสฺสานิ เภริโย สมลงฺกตา

ปริวาเรสฺสนฺติ ตํ นิจฺจ ธชทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ฉฬาสีติสหสฺสานิ นาริโย สมลงฺกตา

วิจิตฺตวตฺถาภรณา อามุตฺตมณิกุณฺฑลา ฯ

อาฬารมุขา หสุลา สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา

ปริวาเรสฺสนฺติ ตํ นิจฺจ ธชทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมิสฺสสิ

อสีติกฺขตฺตุํ เทวินฺโท เทวราชฺชํ กริสฺสสิ ฯ

สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชาปิ ๑ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสสิ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ

กปฺปสตสหสฺสมฺหิ โอกฺกากกุลสมฺภโว

โคตโม นาม นาเมน สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ

เทวโลกา จวิตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต

ปุญฺญกมฺเมน สํยุตฺโต พฺรหฺมพนฺธุ ภวิสฺสสิ ฯ

อสีติโกฏึ ฉฑฺเฑตฺวา ทาสกมฺมกเร พหู

โคตมสฺส ภควโต สาสเน ปพฺพชิสฺสสิ ฯ

อาราธยิตฺวา สมฺพุทฺธํ โคตมํ สกฺยปุงฺควํ

อุปวาโณติ นาเมน เหสฺสสิ สตฺถุสาวโก ฯ

สตสหสฺเส กตํ กมฺมํ ผลํ ทสฺเสสิ เม อิธ

สุมุตฺโต สรเวโคว กิเลเส ฌาปยึ มมํ ฯ

จกฺกวตฺติสฺส สนฺตสฺส จาตุทีปิสฺสรสฺส เม

ตีณิโยชนสมนฺตา อุสฺสิสฺสนฺติ ๑ ธชา สทา ฯ

สตสหสฺเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ธชทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปวาโณ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อุปวาณตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ตติยํ ตีณิสรณาคมนิยตฺเถราปทานํ (๒๓)

๑ ม. ทุติยาสิ มณีมยา ฯ ๒ ม. ตถา ปญฺจมิยา ภูมิ ฯ ๓ ม. กสฺสามิ ฯ

๔ ม. ยุ. โส ฯ

๑ ยุ. สเทวตา ฯ ๒ ยุ. อจฺฉาทยุํ ฯ ๓ โป. ยุ. กุมฺภณฺฑา ฯ ๔ ม. เต จ ฯ

๕ โป. ยุ. ยกฺขา ตตฺถ ... ฯ

๑ โป. ยุ. ผลิกา ฉาทยิสฺสาม ฯ ๒ โป. ยุ. คนฺธพฺพา จ ... ฯ ๓ ม. ผลิกาหิ ฯ

๔ ม. สพฺเพกํสุ พุทฺธถูปํ ฯ ๕ ม. ยุ. อาโลโก โหติ สพฺพทา ฯ

๑ ม. ปทีโปปิ น ปชฺชลิ ฯ ๒ ม. ยุ. เอวํ ปสฺสิตฺวา คจฺฉนฺตา ฯ ๓ ม. ภตโก ฯ

๔ ม. ยุ. เวฬคฺเค ฯ

๑ ม. ราชา จ ฯ

พระสัมพุทธชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ทรงรุ่งเรืองดังกองไฟ เสด็จปรินิพพานแล้ว มหาชนมาประชุมกันบูชาพระตถาคตกระทำจิตกาธารอย่างสวยงามแล้วปลงพระสรีระ มหาชนทั้งหมดพร้อมทั้งเทวดาและมนุษย์ ทำสรีรกิจเสร็จแล้ว รวบรวมพระธาตุไว้ ณ ที่นั้น ได้สร้างพระพุทธสถูปไว้ชั้นที่ ๑ แห่งพระพุทธสถูปนั้นสำเร็จด้วยทอง ชั้นที่ ๒สำเร็จด้วยแก้วมณี ชั้นที่ ๓ สำเร็จด้วยเงิน ชั้นที่ ๔ สำเร็จด้วยแก้วผลึกชั้นที่ ๕ ในพระพุทธสถูปนั้น สำเร็จด้วยแก้วทับทิม ชั้นที่ ๖ สำเร็จด้วยแก้วลาย (เพชรตาแมว) ชั้นบนสำเร็จด้วยรัตนล้วน ทางเดินสำเร็จด้วยแก้วมณี ไพรทีสำเร็จด้วยรัตนะ พระสถูปสำเร็จด้วยทองล้วนๆ

สูงสุดหนึ่งโยชน์ เวลานั้น เทวดาทั้งหลายมาร่วมประชุมปรึกษากัน ณ ที่นั้นว่าแม้พวกเราก็จักสร้างพระสถูปถวายแด่พระโลกนาถผู้คงที่ พระธาตุจะได้ไม่เรี่ยราย พระสรีระจะรวมกันเป็นอันเดียว เราทั้งหลายจักทำกุญแจใส่ในพระพุทธสถูปนี้ เทวดาทั้งหลายจึงยังโยชน์อื่นให้เจริญด้วยรัตนะ ๗ ประการ(เทวดาทั้งหลายจึงนิรมิตพระสถูปให้สูงเพิ่มขึ้นอีกโยชน์หนึ่ง ด้วยรัตนะ๗ ประการ) พระสถูปจึงสูง ๒ โยชน์ สว่างไหวขจัดความมืดได้ นาคทั้งหลายมาประชุมร่วมปรึกษากัน ณ ที่นั้นในเวลานั้นว่า มนุษย์และเทวดาได้สร้างพระพุทธสถูปแล้ว เราทั้งหลายอย่าได้ประมาทเลย ดังมนุษย์กับเทวดาไม่ประมาท แม้พวกเราก็จักสร้างพระสถูปถวายแด่พระโลกนาถผู้คงที่นาคเหล่านั้น

จึงร่วมกันรวบรวมแก้วอินทนิล แก้วมหานิล และแก้วมณีมีรัศมีโชติช่วงปกปิดพระพุทธสถูป พระพุทธเจดีย์ประมาณเท่านั้น สำเร็จด้วยแก้วมณีล้วน สูงสุด ๓ โยชน์ ส่งแสงสว่างไสวในเวลานั้น ฝูงครุฑมาประชุมร่วมปรึกษากันในเวลานั้นว่า มนุษย์เทวดาและนาคได้สร้างพระพุทธสถูปแล้ว เราทั้งหลายอย่าประมาทเลย ดังมนุษย์เป็นต้นกับเทวดาไม่ประมาท แม้พวกเราก็จักสร้างสถูปถวายแด่พระโลกนาถผู้คงที่ ฝูงครุฑจึงได้สร้างสถูปอันสำเร็จด้วยแก้วมณีล้วน และกุญแจก็เช่นนั้น ได้สร้างพระพุทธเจดีย์ต่อขึ้นไปให้สูงอีกโยชน์หนึ่ง

พระพุทธสถูปสูงสุด ๔ โยชน์รุ่งเรืองอยู่ ยังทิศทั้งปวงให้สว่างไสว ดังพระอาทิตย์อุทัยฉะนั้น และพวกกุมภัณฑ์ก็มาประชุมร่วมปรึกษากันในเวลานั้นว่า พวกมนุษย์และพวกเทวดาฝูงนาคและฝูงครุฑ ได้สร้างสถูปอันอุดม ถวายเฉพาะแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ พวกเราอย่าได้ประมาทเลย ดังมนุษย์เป็นต้นกับเทวดาไม่ประมาท แม้พวกเราก็จักสร้างสถูปถวาย แต่พระโลกนาถผู้คงที่ พวกเราจักปกปิดพระพุทธเจดีย์ต่อขึ้นไปด้วยรัตนะ พวกกุมภัณฑ์ได้สร้างพระพุทธเจดีย์ต่อขึ้นไปในที่สุดอีกโยชน์หนึ่ง เวลานั้นพระสถูปสูงสุด๕ โยชน์ สว่างไสวอยู่ พวกยักษ์มาประชุมร่วมปรึกษากัน ณ ที่นั้นในเวลานั้นว่า เวลานั้น มนุษย์ เทวดา

นาค กุมภัณฑ์ (และ) ครุฑได้พากันสร้างสถูปอันอุดมถวายเฉพาะแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด พวกเราอย่าได้ประมาทเลย ดังมนุษย์เป็นต้น พร้อมกับเทวดาไม่ประมาทแม้พวกเราก็จักสร้างสถูปถวายแด่พระโลกนาถผู้คงที่ พวกเราจักปกปิดพระพุทธเจดีย์ต่อขึ้นไปด้วยแก้วผลึก พวกยักษ์จึงสร้างพระพุทธเจดีย์ต่อขึ้นไป ในที่สุดอีกโยชน์หนึ่ง เวลานั้น พระสถูปจึงสูงสุด ๖ โยชน์สว่างไสวอยู่ พวกคนธรรพ์พากันมาประชุมร่วมปรึกษากันในเวลานั้นว่าสัตว์ทั้งปวง คือ มนุษย์ เทวดา นาค ครุฑ กุมภัณฑ์และยักษ์พากันสร้างพระสถูปแล้ว บรรดาสัตว์เหล่านี้ พวกเรายังไม่ได้สร้างแม้พวกเราก็จักสร้างสถูปถวายต่อพระโลกนาถผู้คงที่

พวกคนธรรพ์จึงพากันสร้างไพรที ๗ ชั้น ได้สร้างตลอดทางเดิน เวลานั้น พวกคนธรรพ์ได้สร้างสถูปสำเร็จด้วยทองคำล้วน ในกาลนั้น พระสถูปจึงสูงสุด ๗ โยชน์ สว่างไสวอยู่ กลางคืนกลางวันไม่ปรากฏ แสงสว่างมีอยู่เสมอไป พระจันทร์พระอาทิตย์พร้อมทั้งดาวครอบงำรัศมีพระสถูปนั้นไม่ได้ ก็แสงสว่างโพลงไปไกลร้อยโยชน์โดยรอบ (พระสถูป)ในเวลานั้น มนุษย์เหล่าใดจะบูชาพระสถูป พวกเขาไม่ต้องขึ้นพระสถูปพวกเขายกขึ้นไว้ในอากาศ ยักษ์ตนหนึ่งพวกเทวดาตั้งไว้ ชื่อว่าอภิสมมตมันยกธงหรือพวงดอกไม้ขึ้นไปในเบื้องสูง มนุษย์เหล่านั้นมองไม่เห็นยักษ์เห็นแต่พวงดอกไม้ขึ้นไป ครั้นเห็นเช่นนี้แล้วกลับไป มนุษย์ทั้งหมดย่อมไปสู่สุคติ

มนุษย์เหล่าใดชอบใจในปาพจน์ และเหล่าใดเลื่อมใสในพระศาสนา ต้องการจะเห็นปาฏิหาริย์ ย่อมบูชาพระสถูป เวลานั้นเราเป็นคนยากไร้อยู่ในเมืองหงสวดี เราได้เห็นหมู่ชนเบิกบาน จึงคิดอย่างนี้ในเวลานั้นว่า เรือนพระธาตุเช่นนี้ ของพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดพระผู้มีพระภาคพระองค์นี้โอฬาร ก็หมู่ชนเหล่านี้มีใจยินดีไม่รู้จักอิ่มในสักการะที่ทำอยู่ แม้เราก็จักทำสักการะแด่พระโลกนาถผู้คงที่บ้าง เราจักเป็นทายาทในธรรมของพระองค์ในอนาคต เราจึงเอาเชือกผูกผ้าห่มของเราอันซักขาวสะอาดแล้ว คล้องไว้ที่ยอดไม้ไผ่ ยกเป็นธงขึ้นไว้ในอากาศ ยักษ์อภิสมมตจับธงของเรานำขึ้นไปในอัมพร เราเห็นธงอันลมสะบัด ได้เกิดความยินดีอย่างยิ่ง

เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระสถูปนั้นแล้ว เข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง กราบไหว้ภิกษุนั้นแล้ว ได้สอบถามถึงผลในการถวายธงท่านยังความเพลิดเพลินและปีติให้เกิดแก่เรา กล่าวแก่เราว่า ท่านจักได้เสวยวิบากของธงนั้นในกาลทั้งปวง จตุรงคเสนา คือ พลช้าง พลม้าพลรถ และพลเดินเท้า จักแวดล้อมท่านอยู่เป็นนิตย์ นี้เป็นผลแห่งการถวายธง ดนตรีละ ๖ หมื่น และกลองเภรีอันประดับสวยงามจะประโคมแวดล้อมท่านเป็นนิตย์ นี้เป็นผลแห่งการถวายธง หญิงสาวแปดหมื่นหกพัน อันประดับงดงาม มีผ้าและอาภรณ์วิจิตร สวมใส่แก้วมณี และกุณฑล หน้าแฉล้ม แย้มยิ้ม มีตะโพกผึ่งผาย เอวเล็ก เอวบาง จักแวดล้อม(บำเรอ) ท่านเป็นนิตย์ นี้เป็นผลแห่งการถวายธง

ท่านจักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓ หมื่นกัลป จักได้เป็นจอมเทวดาเสวยเทวรัชสมบัติอยู่๘๐ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๐๐๐ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณานับมิได้ ในแสนกัลป พระศาสดาทรงพระนามว่าโคดม ซึ่งมีสมภพในวงศ์พระเจ้าโอกกากราช จักเสด็จอุบัติในโลก ท่านอันกุศลมูลตักเตือน เคลื่อนจากเทวโลกแล้ว ประกอบด้วยบุญกรรม จักเกิดเป็นบุตรพราหมณ์ ท่านจักละทรัพย์ ๘๐ โกฏิทาสและกรรมกร เป็นอันมากออกบวชในพระศาสนาของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดม ท่านจักยังพระสัมพุทธเจ้า พระนามว่าโคดมศากยบุตรผู้ประเสริฐให้โปรดปราณแล้ว จักได้เป็นพระสาวกของพระศาสดา มีชื่อว่าอุปวาณะ

กรรมที่เราทำแล้วในแสนกัลป ให้ผลแก่เราในที่นี้แล้วเราเผากิเลสของเราแล้ว ดุจกำลังลูกศรพ้นแล่งไปแล้ว เมื่อเราเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ เป็นใหญ่ในทวีปทั้ง ๔ เธอทั้งหลายจักยกขึ้นโดยรอบ๓ โยชน์ทุกเมื่อ ในแสนกัลปแต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดไว้ในเวลานั้นด้วยผลแห่งกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายธง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และแม้อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ฉะนี้แลทราบว่า ท่านพระอุปวาณเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการ ฉะนี้แล.

จบ อุปวาณเถราปทาน.