๑๐. กุมุททายกเถราปทาน (๑๖๐) เล่ม ๓๒

[๔๘] ในกัปที่ ๙๒ แต่ภัทรกัปนี้ เราเอาดอกไม้ใดบูชาพระพุทธเจ้า ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา[๔๙] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีพระนามว่า ตโมนุทะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีกำลังมาก[๕๐] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระปุนนาคปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ปุนนาคปุปผิยเถราปทานที่ ๙

๑๐. กุมุททายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระกุมุททายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกบัวโกมุท

(ท่านพระกุมุททายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๖๒} [๕๑] ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ มีสระใหญ่เกิดเองที่ดาดาษด้วย ดอกปทุมและดอกอุบล สะพรั่งไปด้วยดอกบุณฑริก[๕๒] ในกาลนั้น เราเป็นนกมีนามว่ากุกกุฏะ มีศีล สมบูรณ์ด้วยวัตร ฉลาดในบุญและมิใช่บุญ อาศัยอยู่ใกล้สระนั้น[๕๓] พระมหามุนีพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เสด็จสัญจรไปในที่ไม่ไกลสระนั้น

[๕๔] เราหักดอกโกมุทที่เกิดในนํ้าแล้วน้อมเข้าไปถวายแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าปทุมุตตระผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ พระมหามุนี ทรงทราบความดำริของเราแล้วจึงทรงรับไว้[๕๕] ก็เราครั้นถวายทานนั้นแล้วอันกุศลมูลตักเตือนแล้ว ไม่เข้าถึง ทุคติเลยตลอดแสนกัป

[๕๖] ในกัปที่ ๑,๖๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ พระองค์ มีพระนามว่าวรุณะ มีกำลังมาก[๕๗] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระกุมุททายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ กุมุททายกเถราปทานที่ ๑๐

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. พันธุชีวกเถราปทาน ๒. ตัมพปุปผิยเถราปทาน

๓. วีถิสัมมัชชกเถราปทาน ๔. กักการุปูชกเถราปทาน

๕. มันทารวปุปผปูชกเถราปทาน ๖. กทัมพปุปผิยเถราปทาน

๗. ติณสูลกเถราปทาน ๘. นาคปุปผิยเถราปทาน

๙. ปุนนาคปุปผิยเถราปทาน ๑๐. กุมุททายกเถราปทาน

บัณฑิตกล่าวคาถาไว้ ๕๗ คาถา

จบ พันธุชีวกวรรคที่ ๑๖

๑๗. สุปาริจริยวรรค

๑. สุปาริจริยเถราปทาน

บุพประวัติของพระสุปาริจริยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการปรนนิบัติพระศาสดา

(ท่านพระสุปาริจริยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๖๓} [๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงพระนามว่าปทุมุตตระผู้เป็นจอมมนุษย์ ผู้องอาจในหมู่นรชน มีพระจักษุ เสด็จออกจากป่าใหญ่แล้ว ทรงแสดงธรรมอยู่[๒] ได้มีเทพชุมนุมอยู่ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้แสวงหาคุณ อันยิ่งใหญ่ ในขณะนั้น เทวดาทั้งหลายมาชุมนุมกันด้วยกิจบางอย่าง ได้เห็นอย่างแจ้งชัด[๓] เราได้ยินพระสุรเสียงที่ทรงแสดงอมฤตธรรมของพระพุทธเจ้า จึงได้มีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ปรบมือแล้วจึงเข้าไปปรนนิบัติ[๔] เราเห็นผลแห่งการปรนนิบัติพระศาสดาที่เราประพฤติดีแล้ว ใน ๓๐,๐๐๐ กัป เราไม่เข้าถึงทุคติเลย

[๕] ในกัปที่ ๒,๙๐๐ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีพระนามว่า สมลังกตะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีกำลังมาก[๖] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล