๙. ปานธิทายกเถราปทาน เล่ม ๓๓

อโนมทสฺสี ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

ทิวาวิหารา นิกฺขมฺม วีถิมารุยฺหิ จกฺขุมา ฯ

ปานธึ สุกตํ คยฺห อทฺธานํ ปฏิปชฺชหํ

ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ ปตฺติกํ จารุทสฺสนํ ฯ

สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา นีหริตฺวาน ปานธึ

ปาทมูเล ฐเปตฺวาน อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ

อภิรูห มหาวีร สุคตินฺท วินายก

อิโต ผลํ ลภิสฺสามิ โส เม อตฺโถ สมิชฺฌตุ ฯ

อโนมทสฺสี ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

ปานธึ อภิรูหิตฺวา อิทํ วจนมพฺรวิ ฯ

โย ปานธึ เม อทาสิ ๑ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ

พุทฺธสฺส คิรมญฺญาย สพฺเพ เทวา สมาคตา

อุทคฺคจิตฺตา สุมนา เวทชาตา กตญฺชลี ฯ

ปานธิเมว ๒ ทาเนน สุขิโตยํ ภวิสฺสติ

ปญฺจปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ

สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขยํ ฯ

อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป โอกฺกากกุลสมฺภโว

โคตโม นาม นาเมน สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ

ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต

สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตินาสโว ฯ

เทวโลเก มนุสฺเส วา นิพฺพตฺติสฺสติ ปญฺญวา

เทวยานปฏิภาคํ ยานํ ปฏิลภิสฺสติ ฯ

ปาสาทา สิวิกา มยฺหํ หตฺถิโน สมลงฺกตา

รถา วาชญฺญสํยุตฺตา สทา ปาตุภวนฺติ เม ฯ

อคารา นิกฺขมนฺโตปิ รเถน นิกฺขมึ อหํ

เกเสสุ ฉิชฺชมาเนสุ อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ

ลาภา มยฺหํ สุลทฺธํ เม วาณิชํ สุปฺปโยชิตํ

ทตฺวาน ปานธึ เอกํ ปตฺโตมฺหิ อจลํ ปทํ ฯ

อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป ยํ ปานธิมทาสหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปานธิสฺส อิทํ ผลํ ฯ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปานธิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปานธิทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ยุ. อททา ฯ ๒ ม. ยุ. ปานธีนํ ปทาเนน ฯ

๑ ยุ. นิกฺขมามหํ ฯ

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอโนมทัสสี เชษฐบุรุษของโลกประเสริฐกว่านรชน มีพระจักษุ เสด็จออกจากที่ประทับ สำราญกลางวันแล้วเสด็จขึ้นถนน เราสวมรองเท้าที่ทำอย่างดีออกเดินทางไป ณ ที่นั้นเราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้างามน่าดูน่าชม เสด็จดำเนินด้วยพระบาทเปล่า เรายังจิตของตนให้เลื่อมใส ถอดรองเท้าออกวางไว้แทบพระบาท แล้วกราบทูลว่า ข้าแต่พระสุคต ผู้เป็นมหาวีรบุรุษเป็นใหญ่เป็นผู้นำชั้นพิเศษ ขอเชิญสวมรองเท้าเถิด ข้าพระองค์จักได้ผลแต่รองเท้าคู่นี้ ขอความต้องการของข้าพระองค์จงสำเร็จเถิด พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอโนมทัสสี เชษฐบุรุษของโลกประเสริฐกว่านรชน ทรงสวมรองเท้าแล้ว ได้ตรัสพระดำรัสนี้ว่าผู้ใดเลื่อมใสถวายคู่รองเท้าแก่เรา

ด้วยมือทั้งสองของตน เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว เทวดาทุกๆ องค์ได้ทราบพระพุทธดำรัสแล้ว มาประชุมกัน ต่างก็มีจิตปีติ ดีใจ เกิดความโสมนัสประนมกรอัญชลี พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า เพราะการถวายรองเท้านี้แล ผู้นี้จักเป็นผู้ถึงความสุข จักเสวยราชสมบัติในเทวโลก ๕๕ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช ๑,๐๐๐ ครั้ง และจักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณนานับมิได้ ในกัปซึ่งนับไม่ถ้วนแต่กัปนี้ สกุลโอกกากะจักสมภพ

พระศาสดามีพระนามว่าโคดมจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก ผู้นี้จักเป็นทายาทในธรรมของพระศาสดาพระองค์นั้น เป็นโอรสอันธรรมเนรมิต จักกำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว จักเป็นผู้ไม่มีอาสวะปรินิพพาน ผู้นี้บังเกิดในเทวโลกหรือในมนุษยโลก จักเป็นผู้มีปัญญา จักได้ยานอันเปรียบด้วยยานของเทวดา ปราสาท วอ ช้าง ที่ประดับประดาแล้ว และรถที่เทียมแล้วด้วยม้าอาชาไนย ย่อมเกิดปรากฏแก่เราทุกเมื่อแม้เมื่อเราออกบวช ก็ได้ออกบวชด้วยรถ ได้บรรลุอรหัต เมื่อกำลังปลงผม นี้เป็นลาภของเรา เราได้ดีแล้ว คือ การค้าขายเราได้ประกอบถูกทางแล้ว เราถวายรองเท้าคู่หนึ่งจึงได้บรรลุบทอันไม่หวั่นไหว ในกัปอันประมาณมิได้แต่กัปนี้ เราได้ถวายรองเท้าใด ด้วยการถวายรองเท้านั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งรองเท้า เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปานธิทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปานธิทายกเถราปทาน.