๑๐. กัปปรุกขิยเถราปทาน (๔๐) เล่ม ๓๒

[๑๐๖] พระเจ้าจักรพรรดิหลายพระองค์ผู้เป็นใหญ่กว่าชน มีกำลัง มาก มีพระนามว่าสหัสสราชา ได้มีปรากฏตลอด ๑๑ กัป แต่ ภัทรกัปนี้[๑๐๗] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระธัมมจักกิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ ธัมมจักกิกเถราปทานที่ ๙

๑๐. กัปปรุกขิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระกัปปรุกขิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการตั้งต้นกัลปพฤกษ์บูชา

(ท่านพระกัปปรุกขิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๔๒} [๑๐๘] เราได้คล้องผ้าอันวิจิตรหลายผืนไว้ตรงหน้าพระสถูปกันประเสริฐ ของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ แล้วตั้งต้น กัลปพฤกษ์ไว้[๑๐๙] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ เป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ใน กำเนิดนั้น ๆ ต้นกัลปพฤกษ์ที่งามย่อมประดิษฐานอยู่ใกล้ประตู ของเรา

[๑๑๐] พวกเรา คือ ตัวเราเอง บริษัท และพวกเพื่อนที่มีอายุเท่ากัน ได้ถือเอาผ้าจากต้นกัลปพฤกษ์นั้นมานุ่งห่ม[๑๑๑] ในกัปที่ ๙๔ แต่ภัทรกัปนี้ เราตั้งต้นกัลปพฤกษ์ใดไว้ ด้วยผลกรรม นั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการตั้งต้นกัลปพฤกษ์ไว้[๑๑๒] และในกัปที่ ๗ แต่ภัทรกัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘ พระองค์ มีพระนามว่าสุเจละ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีกำลังมาก[๑๑๓] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระกัปปรุกขิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการ ฉะนี้แล

จบ กัปปรุกขิยเถราปทานที่ ๑๐

รวมอปาทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กุณฑธานเถราปทาน ๒. สาคตเถราปทาน

๓. มหากัจจายนเถราปทาน ๔. กาฬุทายีเถราปทาน

๕. โมฆราชเถราปทาน ๖. อธิมุตตกเถราปทาน

๗. ลสุณทายกเถราปทาน ๘. อายาตทายกเถราปทาน

๙. ธัมมจักกิกเถราปทาน ๑๐. กัปปรุกขิยเถราปทาน

และมีคาถา ๑๑๒ คาถา

จบ กุณฑธานวรรคที่ ๔

๕. อุปาลิวรรค

๑. อุปาลิเถราปทาน

บุพประวัติของพระอุบาลีเถระ

ว่าด้วยพระอุบาลีปรารภกรรมของตน

(ท่านพระอุบาลีเถระได้กล่าวถึงกรรมของตนไว้ว่า)

{๔๓} [๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นนายกของโลกมีพระขีณาสพ ๑,๐๐๐ ห้อมล้อม พระองค์ทรงประกอบด้วยความสงัดเสด็จไป เพื่อหลีกเร้น[๒] เรานุ่งห่มหนังเสือเหลือง ถือไม้เท้าสามง่ามเที่ยวไป ได้พบ พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นนายกของโลก มีภิกษุสงฆ์ห้อมล้อม[๓] เราจึงทำหนังเสือเหลืองเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประคองอัญชลีไว้ เหนือเศียรเกล้าถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าแล้วชมเชยพระองค์ ผู้เป็นนายกของโลกว่า[๔] “สัตว์ทั้งหลายที่เกิดในไข่ เกิดในเถ้าไคล เกิดผุดขึ้น เกิดในครรภ์ และนกมีกาเป็นต้น ทั้งหมดย่อมเที่ยวไปในอากาศทุกเมื่อ ฉันใด[๕] สัตว์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ที่มีสัญญาก็ตาม ไม่มีสัญญาก็ตาม สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดย่อมเข้าไปภายในพระญาณของพระองค์ ฉันนั้น[๖] อนึ่ง กลิ่นหอมเหล่าใดที่มีอยู่ที่ภูเขา ณ ภูเขาหิมวันต์อันเป็น ภูเขาสูงสุด กลิ่นหอมเหล่านั้นทั้งหมดย่อมไม่ถึงแม้ส่วนเสี้ยว ในศีลของพระองค์เลย