๕. สัมมุขาถวิกเถราปทาน (๑๒๕) เล่ม ๓๒

ชายมาเน วิปสฺสมฺหิ นิมิตฺตํ พฺยากรึ อหํ

นิพฺพาปยํ จ ชนตํ พุทฺโธ โลเก ภวิสฺสติ ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ ทสสหสฺสี ปกมฺปติ=

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ อาโลโก วิปุโล อหุ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ สริตาโย น สนฺทิสุํ ๑

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ อวีจิคฺคิ น ปชฺชลิ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ ปกฺขิสงฺโฆ น สญฺจริ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมิญฺจ ชายมานสฺมึ วาตกฺขนฺโธ น วายติ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมิญฺจ ชายมานสฺมึ สพฺพรตนานิ โชติสุํ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมิญฺจ ชายมานสฺมึ สตฺตาสุํ ปทวิกฺกมา

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ชาตมตฺโตว สมฺพุทฺโธ ทิสา สพฺพา วิโลกยิ

วาจาสภิมุทีเรสิ เอสา พุทฺธาน ธมฺมตา ฯ

สํเวชยิตฺวา ชนตํ ถวิตฺวา โลกนายกํ

สมฺพุทฺธํ อภิวาทิตฺวา ปกฺกามึ ปาจินามุโข ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ พุทฺธมภิโถมยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โถมนาย อิทํ ผลํ ฯ

อิโต นวุติกปฺปมฺหิ สมฺมุขาถวิกวฺหโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฐวีทุนฺทุภิ นาม เอกูนนวุติมฺหิโต

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

อฏฺฐาสีติมฺหิโต กปฺเป โอภาโส นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป สริตจฺเฉทนวฺหโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

อคฺคินิพฺพาปโน นาม กปฺปานํ ฉฬสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ราชา วาตสโม นาม กปฺปานํ ปญฺจสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

คติปจฺเฉทโน นาม กปฺปานํ จุลฺลสีติยา ๑

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

รตนปฺปชฺชโล นาม กปฺปานํ เต อสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปทวิกฺกมโน นาม กปฺปานํ เทฺว อสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ราชา วิโลกโน นาม กปฺปานํ เอกสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

คิริสาโรติ ๒ นาเมน กปฺเปสีติมฺหิ ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สมฺมุขาถวิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สมฺมุขาถวิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม สนฺทยุํ ฯ

๑ ม. ปญฺจสีติยา ฯ ๒ ม. คิรสาโรติ ฯ

เมื่อพระวิปัสสีโพธิสัตว์ประสูติ เราได้พยากรณ์นิมิตว่า จักยังหมู่ชนให้ดับ จักเป็นพระพุทธเจ้าในโลก เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติหมื่นโลกธาตุย่อมหวั่นไหว บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติ ได้มีแสงสว่างอันไพบูลย์ บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติ แม่น้ำทั้งหลายไม่ไหล บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติไฟในอเวจีนรกไม่ลุกโพลง บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ

ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติหมู่นกไม่สัญจรไป บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติ กองลมย่อมไม่พัดฟุ้งไป บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติแก้วทุกชนิดส่งแสงโชติช่วง บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติทรงย่างพระบาทก้าวไป ๗ ก้าว บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ พอพระสัมพุทธเจ้าประสูติแล้วเท่านั้น

ก็ทรงเหลียวแลดูทิศทั้งปวง ทรงเปล่งอาสภิวาจา นี้เป็นธรรมดาของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย เรายังหมู่ชนให้เกิดสังเวช เชยชมพระผู้มีพระภาคผู้นำของโลก ถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าแล้ว บ่ายหน้ากลับไปทางทิศปราจีน ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราเชยชมพระพุทธเจ้าใด ด้วยการเชยชมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการเชยชม ในกัลปที่ ๙๐แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่าสัมมุขาถวิกะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๙๘ แต่กัลปนี้เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีนามว่าปฐวีทุนทุภิ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากในกัลปที่ ๘๘ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ จอมกษัตริย์มีนามว่าโอภาส สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๗ แต่กัลปนี้

เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีนามว่าสริจเฉทนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๖ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่า อัคคินิพพาปนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่าวาตสมะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๔ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่า คติปัจเฉทนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๓ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่า รัตนปัชชละ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๒ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่า ปทวิกกมนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๑แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่า วิโลกนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๐ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่า คิริสาระ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัมมุขาถวิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัมมุขาถวิกเถราปทาน.