๒. โสณโกฏิยเวสสเถราปทาน (๔๒) เล่ม ๓๒

อโนมทสฺสิสฺส มุนิโน โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน

สุธาย เลปนํ กตฺวา จงฺกมํ การยึ อหํ.

ข้าพเจ้าได้ให้ก่อสร้างที่จงกรมฉาบทาด้วยปูนขาว ถวายพระผู้มีพระภาคผู้เป็นพระมุนีพระนามว่าอโนมทัสสี ผู้เจริญที่สุดในโลก ผู้คงที่

นานาวเณหิ ปุปฺเผหิ จงฺกมํ สนฺถรึ อหํ

อากาเส วิตานํ กตฺวา โภชยึ พุทฺธมุตฺตมํ.

ข้าพเจ้าได้ใช้ดอกไม้สีต่าง ๆ ลาดที่จงกรม และทำให้เป็นเพดานไว้ในอากาศ แล้วกราบทูลพระพุทธเจ้าผู้สูงสุดให้ทรงใช้สอย

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน อภิวาเทตฺวาน สุพฺพตํ <497>

ทีฆสาลํ ภควโต นิยฺยาเทสิมหนฺตทา.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าประคองอัญชลีถวายอภิวาทพระองค์ ผู้มีวัตรดีงาม แล้วมอบถวายศาลายาวแด่พระผู้มีพระภาค

มม สงฺกปฺปมญฺญาย สตฺถา โลเก อนุตฺตโร

ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปาย จกฺขุมา.

พระผู้มีพระภาคผู้ศาสดา ผู้ยอดเยี่ยมในโลก ผู้มีพระจักษุ ทรงทราบความดำริของข้าพเจ้า แล้วทรงรับไว้ด้วยความอนุเคราะห์

ปฏิคฺคเหตฺวาน สมฺพุทฺโธ ทกฺขิเณยฺโย สเทวเก

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ.

พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้เป็นทักขิไณยบุคคลในโลก พร้อมทั้งเทวโลก ครั้นทรงรับแล้ว จึงประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้วได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

โย โส หฏฺเฐน จิตฺเตน ทีฆสาลํ อทาสิ <498> เม

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต.

เราจักพยากรณ์ผู้ที่มีจิตเบิกบาน ซึ่งได้ถวายศาลายาวแก่เรา ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

อิมสฺส มจฺจุกาลมฺหิ ปุญฺญกมฺมสมงฺคิโน

สหสฺสยุตฺตสฺสรโถ อุปฏฺฐิสฺสติ ตาวเท.

รถเทียมด้วยม้า ๑,๐๐๐ ตัว จักปรากฏสำหรับผู้นี้ ซึ่งเพียบพร้อมด้วยบุญกรรม ในเวลาใกล้จะตาย

เตน ยาเนนยํ โปโส เทวโลกํ คมิสฺสติ

อนุโมทิสฺสเร เทวา สมฺปตฺเต กุสล ภเว <499>

ผู้นี้จักไปยังเทวโลกโดยยานนั้น เทวดาทั้งหลายจักพลอยบันเทิง ในเมื่อผู้นี้ถึงภพที่ดีแล้ว

มหารหํ พฺยมฺหํ เสฏฺฐํ รตนมตฺติกเลปนํ

กูฏาคารวรูเปตํ พฺยมฺหํ อชฺฌาวสิสฺสติ.

เขาจักครองวิมานซึ่งมีค่ามาก ประเสริฐที่สุด ฉาบทาด้วยดินคือแก้ว ประกอบด้วยเรือนยอดที่ล้ำเลิศ

ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมิสฺสติ

ปญฺจวีสติกปฺปานิ เทวราชา ภวิสฺสติ.

ผู้นี้จักรื่นรมย์ในเทวโลกถึง ๓๐,๐๐๐ กัป จักเป็นเทวราชตลอด ๒๕ กัป

สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ

ยโสธรสนามา <500> เต สพฺเพปิ เอกนามกา.

และจักเกิดเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๗ ชาติ พระเจ้าจักรพรรดิเหล่านั้นแม้ทั้งหมด มีพระนามว่ายโสธระ

เทฺว สมฺปตฺตี อนุโภตฺวา จินิตฺวา <501> ปุญฺญสญฺจยํ

อฏฺฐวีสติกปฺปมฺหิ จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

ผู้นี้ได้เสวยสมบัติทั้ง ๒ แล้ว สร้างสั่งสมบุญ จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิในกัปที่ ๒๘

ตตฺถาปิ พฺยมฺหํ ปวรํ วิสฺสุกมฺเมน <502> มาปิตํ

ทสสทฺทาวิวิตฺตนฺตํ ปุรํ อชฺฌาวสิสฺสติ.

แม้ในภพนั้นจักมีวิมานอย่างประเสริฐ ที่วิสสุกรรมเทพบุตรเนรมิตให้ ผู้นี้จักครองบุรีนั้น ซึ่งไม่ว่างเว้นจากเสียง ๑๐ ประการ

อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป ภูมิปาโล มหิทฺธิโก

โอกฺกาโก นาม นาเมน ราชา รฏฺเฐ ภวิสฺสติ.

ในกัปที่นับมิได้ นับจากกัปนี้ไป เขาจักเป็นพระเจ้าแผ่นดินในแว่นแคว้น มีฤทธิ์มาก มีพระนามว่าโอกกากราช โดยพระโคตร

โสฬสิตฺถิสหสฺสานํ สพฺพาสํ ปวราวยา <503>

อภิชาตา ขตฺติยานี นว ปุตฺเต ชเนสฺสติ.

นางกษัตริย์ ผู้มีวัยประเสริฐ สูงชาติกว่าหญิงทั้งหมด ๑๖,๐๐๐ คน จักประสูติพระราชบุตรและพระราชบุตรี ๙ พระองค์

นว ปุตฺเต ชเนตฺวาน ขตฺติยานี มริสฺสติ

ตรุณี จ ปิยา กญฺญา มเหสิตฺตํ กริสฺสติ.

นางกษัตริย์ ครั้นประสูติพระราชบุตร และพระราชบุตรี ๙ พระองค์แล้วจักสวรรคต และพระเจ้าโอกกากราชจักทรงอภิเษกนางกัญญา ผู้เป็นที่รักแรกรุ่นดรุณีเป็นพระมเหสี

โอกฺกากํ โตสยิตฺวาน วรํ กญฺญา ลภิสฺสติ.

วรํ <504> ลทฺธา จ สา กญฺญา ปุตฺเต ปพฺพาชยิสฺสติ.

พระนางกัญญาจักทำให้พระเจ้าโอกกากราช ทรงพอพระทัยแล้วได้พร พระนางได้พรแล้วจักให้เนรเทศ พระราชบุตรและพระราชบุตรี

ปพฺพาชิตา จ เต สพฺเพ คมิสฺสนฺติ นคุตฺตมํ

ชาติเภทภยา สพฺเพ ภคินีหิ วสิสฺสเร <505>

พระราชบุตรและพระราชบุตรีทั้งหมดนั้น ถูกเนรเทศแล้วจักไปยังภูเขาสูงสุด พระราชบุตรทั้งหมดจักสมสู่กับพระกนิษฐภคินี เพราะกลัวว่าชาติตระกูลจะระคนกัน

เอกา จ กญฺญา พฺยาธีหิ ภวิสฺสติ ปุรกฺขตา <506>

มา โน ชาติ ปภิชฺชีติ นิขณิสฺสนฺติ ขตฺติยา.

ส่วนพระเชษฐกัญญาพระองค์หนึ่งจักถูกพยาธิกลุ้มรุม กษัตริย์ทั้งหลายจักซ่อนไว้ด้วยคิดว่า ชาติตระกูลของพวกเราอย่าแตกสลายเลย

ขตฺติโย นีหริตฺวาน ตาย สทฺธึ วสิสฺสติ

ภวิสฺสติ ตทา เภโท โอกฺกากกุลสมฺภโว.

กษัตริย์องค์หนึ่งจึงนำพระเชษฐกัญญานั้นมาสมสู่อยู่ด้วยกัน ความเกิดแห่งวงศ์โอกกากราชจักแยกกันในครั้งนั้น

เตสํ ปชา ภวิสฺสนฺติ โกลิยา นาม ชาติยา

ตตฺถ มานุสกํ โภคํ อนุโภสฺสตินปฺปกํ.

โอรสของกษัตริย์เหล่านั้นจักมีพระนามว่าโกลิยะ โดยพระชาติ จักได้เสวยโภคสมบัติ อันเป็นของมนุษย์มิใช่น้อยในภพนั้น

ตมฺหา กายา จวิตฺวาน เทวโลกํ คมิสฺสติ

ตตฺราปิ ปวรํ พฺยมฺหํ ลภิสฺสติ มโนรมํ.

ผู้นี้จุติจากกายนั้นแล้วจักไปเกิดยังเทวโลก แม้ในเทวโลกนั้นจักได้วิมานอย่างประเสริฐ น่ารื่นรมย์ใจ

เทวโลกา จวิตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต

อาคนฺตฺวาน มนุสฺสตฺตํ โสโณ นาม ภวิสฺสติ.

เขาถูกกุศลมูลตักเตือนแล้วจักจุติจากเทวโลก มาเกิดเป็นมนุษย์ มีชื่อว่าโสณะ

อารทฺธวีริโย ปหิตตฺโต ปทหํ สตฺถุ สาสเน

สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตยนาสโว.

จักบำเพ็ญเพียร มีจิตเด็ดเดี่ยว บำเพ็ญเพียรในศาสนาของพระศาสดา จักกำหนดรู้อาสวะทั้งปวง เป็นผู้ไม่มีอาสวะแล้วนิพพาน

อนนฺตทสฺสี ภควา โคตโม สกฺยปุงฺคโว

วิเสสญฺญู มหาวีโร อคฺคฏฺฐาเน ฐเปสฺสติ.

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดมศากยะ ผู้ประเสริฐ ทรงรู้วิเศษ มีความเพียรมาก ทรงเห็นคุณไม่มีที่สุด จักทรงตั้งเขาไว้ในตำแหน่งอันเลิศ

วุฏฺฐมฺหิ เทเว จตุรงฺคุลมฺหิ

ติเณ อนิเลริตองฺคุลมฺหิ <507>

ฐเปตฺวาน โยคสฺส ปยุตฺตตาทิโน

ตโตตฺตริ <508> ปารมตา น วิชฺชติ.

เมื่อฝนตกแล้ว หญ้ายาวประมาณ ๔ องคุลี ยืนต้นอยู่ที่พื้นถูกลมพัดโชย สำหรับพระโยคาวจรผู้ประกอบความเพียร ผู้คงที่ ไม่มีอะไรจะยอดเยี่ยมยิ่งไปกว่าต้นหญ้านั้น

[๑] อุตฺตเม ทมเถ ทนฺโต จิตฺตํ เม สุปณีหิตํ.

ภาโร เม โอหิโต สพฺโพ นิพฺพุโตมฺหิ อนาสโว.

ข้าพเจ้าได้ฝึกฝนตน ในการฝึกอย่างสูงสุด จิตข้าพเจ้าก็ตั้งไว้ดีแล้ว ภาระทั้งหมดข้าพเจ้าก็ปลงลงแล้ว ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่มีอาสวะ นิพพานแล้ว

องฺคีรโส มหานาโค อภิชาโตว เกสรี.

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ.

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอังคีรสมหานาค ทรงเป็นอภิชาตบุตร ผู้ดุจพญาราชสีห์ ประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้ว ทรงแต่งตั้งข้าพเจ้าไว้ในตำแหน่งอันเลิศ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ”.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสโณ โกฬิวิโส <509> เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

โสณโกฬิวิสตฺเถรสฺส อปทานํ ทุติยํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระโสณโกฬิวิสเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

โสณโกฬิวิสเถราปทานที่ ๒ จบ