พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · วิเภทกิวรรค
๑๐. โพธิฆรการกเถราปทาน เล่ม ๓๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๔๐ (Royal Thai)10/10 in วิเภทกิวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน วิเภทกิวรรค โพธิฆรการกเถราปทาน (Royal Thai Volume 33 · Mahachula Volume 33 · Mahamakut Volume 72 · Chaloem Phrakiat Volume 33)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 72, pp. 76–78
โพธิฆรการกเถราปทานที่ ๑๐ (๔๕๐)
ว่าด้วยผลแห่งการสร้างเรือนไม้โพธิ์
[๔๐] เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้ใช้คนทำเรือนไม้โพธิ์ของพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นใหญ่กว่าสัตว์ผู้คงที่ พระนามว่าสิทธัตถะ
เราเข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต อยู่ในเรือนแก้วหนาว ร้อน หรือลม มิได้ถูกต้องตัวเราเลย
ในกัปที่ ๖๔ แต่กัปนี้ เราได้เป็นพระเจ้า
จักรพรรดิ วิสสุกรรมเทพบุตรได้เนรมิตนครชื่อ
กาสิกะ ยาว ๑๐โยชน์ กว้าง ๘ โยชน์ให้เรา ใน
นครนั้นไม่มีไม้ เครือเถา และดินเหนียวเลย
วิสสุกรรมเทพบุตรเนรมิตปราสาทชื่อ
มงคล ยาวโยชน์หนึ่ง กว้างครึ่งโยชน์ ให้เรา
เสาปราสาท ๘๔,๐๐๐ ต้น ล้วนเป็นทองคำ
พื้นสำเร็จด้วยแก้วมณี หลังคาเป็นเงิน
เรือนสำเร็จด้วยทองนี้ เราได้อยู่ครอบ
ครองมาแล้ว นี้เป็นผลแห่งการให้เรือนเป็นทาน
เราได้เสวยผลทั้งปวงนั้น ในภพทั้งที่เป็น
ของเทวดาและมนุษย์ วันนี้เราบรรลุนิพพานอัน
เป็นบทสงบระงับ ไม่มีบทใดจะยิ่งกว่า
ในกัปที่ ๓ หมื่น เราได้ให้ทำเรือนโพธิ-
พฤกษ์ ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้ก็เป็น
ผลแห่งการให้เรือนเป็นทาน
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระโพธิฆรการกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบโพธิฆรการกเถราปทาน
อรรถกถาวิเภทกิวรรคที่ ๔๕
อปทานทั้งหมดมีอปทานที่ ๒ เป็นต้น ไป มีเนื้อความพอจะกำหนดรู้ได้โดยง่ายทีเดียว ถึงจะมีข้อแตกต่างระหว่างชื่อของพระเถระทั้งหลาย ก็พึงทราบได้โดยตามลำดับพระบาลีแล
จบอรรถกถาวิเภทกิวรรคที่ ๔๕
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. วิเภทกิพีชิยเถราปทาน ๒. โกลทายกเถราปทาน ๓. เวลุว-ผลิยเถราปทาน ๔. ภัลลาตกทายกเถราปทาน ๕. อุมมาปุปผิยเถราปทาน๖. อัมพาฏกิยเถราปทาน ๗. สีหาสนิกเถราปทาน ๘. ปาทปีฐิยเถราปทาน8. เวทิยการกเถราปทาน ๙. โพธิฆรการกเถราปทาน.
ในวรรคนี้ บัณฑิตได้ภาษิตคาถาไว้คำนวณได้ ๗๙ คาถา.
จบวิเภทกิวรรคที่ ๔๕
ชคติวรรคที่ ๔๖
ชคติทายกเถราปทานที่ ๑ (๔๕๑)
ว่าด้วยผลแห่งการพรวนดินโคนต้นโพธิ์
[๔๑] เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้
ใช้ให้คนพรวนดินที่ไม้โพธิพฤกษ์ของพระมหามุนี
พระนามว่าธัมมทัสสี อันเป็นต้นไม้สูงสุดกว่าไม้
ทั้งหลาย
เราพลาดจากภูเขาหรือตกจากต้นไม้จุติ
แล้ว ย่อมได้ที่พึ่ง นี้เป็นผลของการพรวนดิน
โจรไม่เบียดเบียนเรา กษัตริย์ก็ไม่ดูหมิ่น
เรา เราก้าวล่วงข้าศึกได้ทุกคน นี้เป็นผลของ
การพรวนดิน
เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ เทวดาหรือ
มนุษย์ในกำเนิดนั้น ๆ เราย่อมเป็นผู้อันเขาบูชา
ทุกแห่งไป นี้ก็เป็นผลของการพรวนดิน
ในกัปที่ ๑,๘๐๐๐ เราได้ใช้ให้คนพรวนดิน
ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลของ
การพรวนดิน
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว . . . คำสอน
ของพระพุทธเจ้า เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระชคติทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบชคติทายกเถราปทาน
End of ๑๐. โพธิฆรการกเถราปทาน