๒. ปุณณกเถราปทาน (๔๐๒) เล่ม ๓๒

ปพฺภารกูฏํ นิสฺสาย สยมฺภู อปราชิโต

อาพาธิโก จ โส <1606> พุทฺโธ วสติ ปพฺพตนฺตเร.

พระสยัมภูพุทธเจ้า ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้ ทรงพระประชวร ทรงอาศัยยอดเงื้อมประทับอยู่ระหว่างภูเขา

มม อสฺสมสามนฺตา ปนาโท อาสิ ตาวเท

พุทฺเธ นิพฺพายมานมฺหิ อาโลโก <1607> อาสิ ตาวเท.2

ขณะนั้น ได้มีเสียงบันลือลั่นรอบ ๆ อาศรมของข้าพเจ้า เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน ได้มีแสงสว่างในขณะนั้น

ยาวตา วนสณฺฑสฺมึ อจฺฉโกกตรจฺฉโย <1608>

วาฬา จ <1609> เกสรี สพฺเพ อภิกุชฺชึสุ ตาวเท.

หมี หมาใน เสือดาว เนื้อร้าย และพญาราชสีห์ เท่าที่มีอยู่ในไพรสณฑ์ ทั้งหมดได้พากันส่งเสียงร้องขึ้นในขณะนั้น

อุปฺปาทํ ตมหํ ทิสฺวา ปพฺภารํ อคมาสหํ

ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ นิพฺพุตํ อปราชิตํ.

ข้าพเจ้าเห็นความอัศจรรย์นั้นแล้ว ได้ไปยังเงื้อม ณ ที่นั้น ข้าพเจ้าได้เห็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้ เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว

สุผุลฺลํ สาลราชํว สตรํสึว อุคฺคตํ

วีตจฺจิตํว องฺคารํ นิพฺพุตํ อปราชิตํ.

เหมือนต้นพญาไม้สาละมีดอกบานสะพรั่ง เหมือนดวงอาทิตย์อุทัย

เหมือนถ่านเพลิงปราศจากเปลวไฟ พระองค์ผู้ไม่ทรงพ่ายแพ้เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว

ติณํ กฏฺฐญฺจ ปูเรตฺวา จิตกํ ตตฺถกาสหํ

จิตกํ สุกตํ กตฺวา สรีรํ ฌาปยึ อหํ.

ข้าพเจ้านำหญ้าและไม้มารวมกันแล้ว ก่อเป็นเชิงตะกอนขึ้นในที่นั้น ครั้นทำเชิงตะกอนดีแล้ว ได้ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ

สรีรํ ฌาปยิตฺวาน คนฺธโตยํ สโมกิรึ

อนฺตลิกฺเข ฐิโต ยกฺโข นามํ อคฺคหิ ตาวเท.

ครั้นถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแล้วได้ใช้น้ำหอมประพรม ในขณะนั้น เทวดายืนอยู่ในอากาศได้ระบุชื่อว่า

ตํ <1610> ปูริตํ ตยา กิจฺจํ สยมฺภุสฺส มเหสิโน

ปุณฺณโก นาม นาเมน ยทา โหหิ ตุวํ <1611> มุเน.

ดูกรท่านผู้เป็นมุนี ในครั้งที่ท่านมีนามว่าปุณณกะ ท่านก็ได้บำเพ็ญกิจนั้นแก่พระสยัมภูพุทธเจ้า ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่แล้ว

ตมฺหา กายา จวิตฺวาน เทวโลกํ อคญฺฉหํ

ตตฺถ ทิพฺพมโย คนฺโธ อนฺตลิกฺขา ปวสฺสติ. <1612>

ข้าพเจ้าเคลื่อนจากกายนั้นแล้ว ได้ไปเกิดยังเทวโลก ในเทวโลกนั้น กลิ่นทิพย์ย่อมตกลงจากอากาศ

กตฺราปิ นามเธยฺยํ เม ปุณฺณโกติ อหุ ตทา

เทวภูโต มนุสฺโส วา สงฺกปฺปํ ปูรยามหํ.

แม้ในภพไหน ๆ ข้าพเจ้าก็มีชื่อว่าปุณณกะ ในครั้งนั้น ข้าพเจ้าจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ก็ให้ความดำริบริบูรณ์ได้

อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ จริโม วตฺตตี ภโว

อิธาปิ ปุณฺณโก นาม นามเธยฺยํ ปกาสติ.

นี้เป็นชาติสุดท้ายของข้าพเจ้า ภพสุดท้ายกำลังเป็นไปอยู่ แม้ในภพนี้ชื่อของข้าพเจ้าก็ยังปรากฏว่าปุณณกะเหมือนกัน

โตสยิตฺวาน สมฺพุทฺธํ โคตมํ สกฺยปุงฺควํ

สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว.

ข้าพเจ้าให้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมศากยะ ผู้ประเสริฐ ทรงพอพระทัยแล้ว กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้วจึงอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตนุกิจฺจสฺสิทํ ผลํ.

ในกัปที่ ๙๑ นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ทำกรรมไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว.

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทธสฺส สนฺติเก

ติสโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

การที่ข้าพเจ้าได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุณฺณโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปุณฺณกตฺเถรสฺส อปทานํ ทุติยํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระปุณณกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

ปุณณกเถราปทานที่ ๒ จบ