สุปาริจริยวรรค

ปทุโม นาม นาเมน ทิปทินฺโท นราสโภ

ปวนา อภินิกฺขมฺม ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยกฺขานํ สมโย อาสิ อวิทูเร มเหสิโน

เยน กิจฺเจน สมฺปตฺตา อชฺฌาเปกฺขึสุ ตาวเท ฯ

พุทฺธสฺส คิรมญฺญาย อมตสฺสว ๑ เทสนํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อปฺโปเฐตฺวา ๒ อุปฏฺฐหึ ฯ

สุจิณฺณสฺส ผลํ ปสฺสํ ๓ อุปฏฺฐานสฺส สตฺถุโน

ตึสกปฺปสหสฺเสสุ ทุคฺคตึ โนปปชฺชหํ ฯ

อูนตึเส กปฺปสเต สมลงฺกตนามโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุปาริจริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สุปาริจริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ทุติยํ กณเวรปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๑๖๒)

๑ ม. ยุ. อมตสฺส จ ฯ ๒ ม อปฺโผเฏตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. ปสฺส ฯ

พระผู้มีพระภาคผู้เป็นจอมสัตว์ ประเสริฐกว่านระ มีพระนามว่าปทุม ผู้มีพระจักษุ เสด็จออกจากป่าใหญ่แล้ว ทรงแสดงธรรมอยู่ ในขณะนั้นได้มีการประชุมแห่งเทวดาทั้งหลาย ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาค เทวดาทั้งหลายมาประชุมกันด้วยกิจบางอย่าง ได้เห็นอย่างแจ้งชัด เราได้ทราบ(ได้ยิน) พระสุรเสียงที่ทรงแสดงอมฤตธรรมของพระพุทธเจ้า มีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ปรบมือแล้วเข้าไปบำรุง เราเห็นผลแห่งการบำรุงพระศาสดาที่ประพฤติด้วยดี ใน ๓๐,๐๐๐ กัลป เราไม่เข้าถึงทุคติเลย ในกัลปที่ ๒,๙๐๐ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ มีนามว่าสมลังกตะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณสมบัติเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสุปาริจริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สุปาริจริยเถราปทาน.

สิทฺธตฺโถ นาม ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

ปุรกฺขโต สาวเกหิ นครํ ปฏิปชฺชถ ฯ

รญฺโญ อนฺเตปุเร อาสึ โคปโก อภิสมฺมโต

ปาสาเท อุปวิฏฺโฐหํ อทฺทสํ โลกนายกํ ฯ

กณเวรํ คเหตฺวาน ภิกฺขุสงฺเฆ สโมกิรึ

พุทฺธสฺส วิสุํ กตฺวาน ตโต ภิยฺโย สโมกิรึ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ๑

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป จตุราสุํ มหิทฺธิกา

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กณเวรปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

กณเวรปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระผู้มีพระภาค พระนามว่า สิทธัตถะเชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐกว่านระ แวดล้อมด้วยพระสาวกทั้งหลาย เสด็จดำเนินไปสู่พระนคร เราเป็นผู้ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้คุ้มครองในภายในพระราชวัง เราเข้าไปในปราสาท ได้เห็นพระผู้มีพระภาคผู้นำของโลก จึงถือ (เก็บ) เอาดอกชบาไปโปรยลงในภิกษุสงฆ์ แยกพระพุทธเจ้าไว้แผนกหนึ่ง โปรยดอกชบาลงบูชายิ่งกว่านั้น ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๘๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ ทรงพระนามว่ามหิทธิกะสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระกณเวรปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ กณเวรปุปผิยเถราปทาน

ติสฺสสฺส ๒ โข ภควโต ปุพฺเพ ผลมทาสหํ

นาฬิเกรญฺจ ปาทาสึ ขชฺชกํ อภิสมฺมตํ ฯ

พุทฺธสฺส ตมหํ ทตฺวา ติสฺสสฺส ตุ มเหสิโน

โมทามหํ กามกามี อุปปชฺชึ ยมิจฺฉกํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

อิโต เตรสกปฺปมฺหิ ราชา อินฺทสโม อหุ

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ขชฺชทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ขชฺชทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ปุปฺผมภิปูชยึ ฯ ๒ โป. ยุ. ติสฺสสฺสาหํ ภควโต ฯ

ในปางก่อน เราได้ถวายผลไม้แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ และได้ถวายผลมะพร้าวที่สมตติกันว่าควรเคี้ยว ครั้นถวายผลมะพร้าวนั้นแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าติสสะ ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวงแล้ว ย่อมบันเทิงมีความประสงค์สิ่งที่ต้องการก็เข้าถึง (ได้) ตามปรารถนา ในกัลปที่ ๙๒แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้นเราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้ ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราช มีพระนามว่าอินทสมะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้ทราบว่า ท่านพระขัชชทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ขัชชทายกเถราปทาน.

อตฺถทสฺสี ตุ ภควา โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

อพฺภุคฺคนฺตฺวาน เวหาสํ คจฺฉนฺโต ๑ อนิลญฺชเส ฯ

ยมฺหิ เทเส ฐิโต สตฺถา อพฺภุคฺคจฺฉิ มหามุนิ

ตาหํ เทสํ อปูเชสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ

อฏฺฐารเส กปฺปสเต อทฺทสํ ยํ มหามุนึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ เทสปูชายิทํ ผลํ ฯ

เอกาทเส กปฺปสเต โคสุชาตสนามโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เทสปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

เทสปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ปญฺจมํ กณิการฉทนิยตฺเถราปทานํ (๑๖๕)

๑ ม. ยุ. คจฺฉเต ฯ

ก็พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี เชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่านระ เสด็จขึ้นสู่เวหาส เสด็จไปในอากาศ พระศาสดามหามุนี เหาะขึ้นไปประทับอยู่ ณ ประเทศใด เรามีจิตเลื่อมใสได้บูชาประเทศนั้น ด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๑๘๐๐ แต่กัลปนี้ เราได้เห็นพระมหามุนีใดด้วยการเห็นนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาประเทศ ในกัลปที่ ๑๑๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่า โคสุชาตทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเทสปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เทสปูชกเถราปทาน

เวสฺสภู นาม สมฺพุทฺโธ โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

ทิวาวิหาราย มุนิ โอคาหยิ ๑ มหาวนํ ฯ

กณิการํ โอจินิตฺวา ฉตฺตํ กตฺวานหนฺตทา

ปุปฺผจฺฉทนํ กตฺวาน พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผํ อภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

อิโต วีสติกปฺปมฺหิ โสณฺณาภา อฏฺฐ ขตฺติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กณิการฉทนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

กณิการฉทนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ โป. โอโรหิตฺวา ฯ ยุ. โอคาหิตฺวา ฯ

พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู เชษฐบุรุษของโลก ผู้ประเสริฐกว่านระ เป็นมุนี เสด็จเข้าป่าใหญ่เพื่อทรงพักกลางวัน เวลานั้น เราเก็บเอาดอกกรรณิการ์มาทำเป็นร่ม ได้ทำหลังคา (เพดาน) ดอกไม้บูชาแด่พระพุทธเจ้าในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใดด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่๒๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ ๘ พระองค์ ทรงพระนามว่าโสณณาภา ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระกณิการฉทนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ กณิการฉทนิยเถราปทาน.

ผุสฺโส นามาสิ ภควา อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

คจฺฉเต วีถิยา วีโร นิพฺพาเปนฺโต มหาชนํ ฯ

อนุปุพฺเพน ภควา อาคญฺฉิ มม สนฺติกํ

ตโตหํ ปตฺต ปคฺคยฺห สปฺปิเตลํ อทาสหํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สปฺปิมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สปฺปิทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ฉปฺปญฺญาเส อิโต กปฺเป เอโก อาสึ สโมทโก

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สปฺปิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สปฺปิทายตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าผุสสะ ผู้สมควรรับเครื่องบูชาผู้ประเสริฐ ทรงยังมหาชนให้ดับ เสด็จดำเนินไปตามถนน พระผู้มีพระภาคเสด็จมาถึงสำนักของเราโดยลำดับ ลำดับนั้น เรารับบาตรแล้ว ได้ถวายเนยใสและน้ำมัน ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายเนยใสใดในกาลนั้นด้วยการถวายเนยใสนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเนยใส ในกัลปที่ ๕๖ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่งพระนามว่าสโมทกะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัปปิทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัปปิทายกเถราปทาน.

จนฺทภาคานทีตีเร อนุโสตํ วชามหํ

สยมฺภุํ อทฺทสํ ตตฺถ สาลราชํว ผุลฺลิตํ ๑ ฯ

ปุปฺผํ ยุธิกมาทาย อุปคจฺฉึ มหามุนึ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผํ อภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

สตฺตสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป เอโก สามุทฺธโร อหุ ๒

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยุธิกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ยุธิกปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเที่ยวไปตามกระแสน้ำ ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา ณ ที่นั้น เราได้เห็นพระสยัมภูผู้ดังพระยาไม้รังกำลังมีดอกบาน เราจึงถือเอาดอกเข็มเข้าไปเฝ้าพระมหามุนี เรามีจิตเลื่อมใสมีใจโสมนัส ได้บูชาแด่พระพุทธเจ้าในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๖๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่งทรงพระนามว่า สามุทธระทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระยุธิกพุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ยุธิกปุปผิยเถราปทาน.

ติวรายํ ปุเร รมฺเม ราชปุตฺโต อหํ ๓ ตทา

ปณฺณาการํ ลภิตฺวาน อุปสนฺตสฺสทาสหํ ฯ

อธิวาเสสิ ภควา วตฺถํ หตฺเถน อามสิ

สิทฺธตฺโถ อธิวาเสตฺวา เวหาสํ นภมุคฺคมิ ฯ

พุทฺธสฺส คจฺฉมานสฺส ทุสฺสา ธาวนฺติ ปจฺฉโต

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทสึ พุทฺโธ โน อคฺคปุคฺคโล ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทุสฺสมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ทุสฺสทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

สตฺตสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป จกฺกวตฺติ ตทา อหุ

ปริสุทฺโธติ นาเมน มนุชินฺโท มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ทุสฺสทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ทุสฺสทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ยุ. ปุปฺผิตํ ฯ ๒ ม. อหุํ ฯ ๓ ม. สหํ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นพระราชโอรสอยู่ในพระนครอันรื่นรมย์ ชื่อติวราเราได้ผ้าอันเป็นเครื่องบรรณาการแล้ว ได้ถวายแด่พระผู้มีพระภาคผู้สงบระงับ พระผู้มีพระภาคพระนามว่า สิทธัตถะทรงรับแล้ว ทรงลูบคลำผ้าด้วยพระหัตถ์ ครั้นทรงรับแล้ว เสด็จเหาะขึ้นสู่นภากาศ เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จไป ผ้าตามไปเบื้องหลังพระปฤษฎางค์ เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระองค์ว่า พระพุทธเจ้าเป็นอัครบุคคลหนอ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้เราได้ถวายผ้าใดในกาลนั้น ด้วยการถวายผ้านั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งการถวายผ้า ในกัลปที่ ๖๗ แต่กัลปนี้ ในกาลนั้นได้มีพระเจ้าจักรพรรดิผู้เป็นจอมมนุษย์ มีพระนามว่าบริสุทธิ์ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระทุสสทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ทุสสทายกเถราปทาน.

พนฺธุมติยา นคเร มหาปูคคโณ อหุ

เตสาหํ ปวโร อาสึ มม ปฏฺฐจรา ๑ ว เต ฯ

เต สพฺเพ สนฺนิปาเตตฺวา ปุญฺญกมฺเม สมาทยึ

มาฬํ กริสฺสาม สงฺฆสฺส ปุญฺญกฺเขตฺตมนุตฺตรํ ฯ

สาธูติ เต ปฏิสฺสุตฺวา มม ฉนฺทวสานุคา

นิฏฺฐาเปตฺวาว ๑ ตํ มาฬํ วิปสฺสิสฺส อทมฺหเส ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ มาฬมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ มาฬทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

เอกูนสฏฺฐิกปฺปมฺหิ เอโก อาสิ ชนาธิโป

อาเวโล ๒ นาม นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สมาทปโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สมาทปกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ยุ. มม พทฺธจรา จ เต ฯ

ได้มีการประชุมอุบาสกเป็นอันมากในพระนครพันธุมดี เราเป็นหัวหน้าของอุบาสกเหล่านั้น อุบาสกเหล่านั้นประพฤติตามปรารถนาของเรา เราประชุมอุบาสกทั้งหมดนั้น แล้วชักชวนในการทำบุญว่า เราทั้งหลายจักทำเรือนยอดเดียว (ศาลา) ถวายแก่สงฆ์ผู้เป็นบุญเขตอันสูงสุด เขาเหล่านั้นรับคำแล้ว ได้กระทำไปตามอำนาจความพอใจของเรา เราทั้งหลายช่วยกันสร้างเรือนยอดเดียวนั้นสำเร็จแล้ว ได้ถวายแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายเรือนยอดเดียวใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเรือนยอดเดียว ในกัลปที่ ๕๙ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ผู้เป็นจอมชนพระองค์หนึ่ง มีพระนามชื่อว่าอเวละ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนา เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสมาทปกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สมาทปกเถราปทาน.

ติสฺโส นามาสิ ภควา โลกนาโถ ๓ นราสโภ

ปวิสนฺตํ ๔ คนฺธกุฏึ วิหารกุสลํ ๕ มุนึ ฯ

สุคนฺธมาลฺยมาทาย อคมาสึ ชินนฺติกํ

อปฺปสทฺโธ ๖ จ สมฺพุทฺเธ ปญฺจงฺคุลิมทาสหํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ คนฺธมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปญฺจงฺคุลิสฺสิทํ ผลํ ฯ

เทฺวสตฺตติมฺหิโต กปฺเป ราชา อาสึ สยมฺปโก ๑

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปญฺจงฺคุลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปญฺจงฺคุลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

สุปาจริกณเวรี ขชฺชโก เทสปูชโก

กณิกาโร สปฺปิทโท ยุธิโก ทุสฺสทายโก

มาโฬ จ ปญฺจงฺคุลิโก จตุปญฺญาสคาถกาติ ฯ

สุปาริจริยวคฺโค สตฺตรสโม ฯ

______________

๑ ม. ยุ. ... จ ฯ ๒ ม. อาเทยฺโย ฯ ยุ. อาเวยฺโย ฯ ๓ ม. ยุ. โลกเชฏฺโฐ ฯ

๔ ม. ปวิสติ ฯ ๕ ม. วิหารกุสโล มุนิ ฯ ๖ ยุ. อปฺปสาโทว สมฺพุทฺเธ ฯ

๑ ยุ. สยมฺปโภ ฯ

เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคมหามุนี พระนามว่าติสสะ ผู้เป็นนาถะของโลก ประเสริฐกว่านระกำลังเสด็จเข้าพระคันธกุฎี อันเป็นพระวิหารสวยงาม จึงถือเอาของหอมและพวงดอกไม้ไปสู่สำนักพระชินเจ้า และเราเป็นผู้มีศรัทธาน้อยในสัมพุทธเจ้า ได้ถวายบังคม ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยของหอมใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายบังคม ในกัลปที่ ๗๒ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่าสยัมปกะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนา เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปัญจังคุลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปัญจังคุลิยเถราปทาน.

-----------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สุปาริจริยเถราปทาน ๒. กณเวรปุปผิยเถราปทาน

๓. ขัชชทายกเถราปทาน ๔. เทสปูชกเถราปทาน

๕. กณิการฉทนิยเถราปทาน ๖. สัปปิทายกเถราปทาน

๗. ยุธิกปุปผิยเถราปทาน ๘. ทุสสทายกเถราปทาน

๙. สมาทปกเถราปทาน ๑๐. ปัญจังคุลิยเถราปทาน

มีคาถา ๕๔ คาถา ฉะนี้แล.

จบ สุปาริจริยวรรคที่ ๑๗