ติมิรปุปผิยวรรค

จนฺทภาคานทีตีเร อนุโสตํ วชามหํ

นิสินฺนํ สมณํ ทิสฺวา วิปฺปสนฺนมนาวิลํ ฯ

ตสฺส ๑ จิตฺตํ ปสาเทสี ๒ เอวํ จินฺเตสหํ ตทา

ตารยิสฺสติ ติณฺโณยํ ทนฺโตยํ ทมยิสฺสติ ฯ

อสฺสาสิสฺสติ อสฺสตฺโถ สนฺโต จ สมยิสฺสติ

โมจยิสฺสติ มุตฺโต จ นิพฺพาเปสฺสติ นิพฺพุโต ฯ

เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน สิทฺธตฺถสฺส มเหสิโน

คเหตฺวา ติมิรปุปฺผํ มตฺถเก โอกิรึ ตทา ๓ ฯ

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท ปกฺกามึ อปรํ ทิสํ ฯ

อจิรํ คตมตฺตํ มํ มิคราชา อปีฬยิ ๔

ปปาตมนุคจฺฉนฺโต ตตฺเถว ปปตึ อหํ ฯ

จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ฉปฺปญฺญาสมฺหิ กปฺปมฺหิ สตฺเตวาสุํ มหารหา ๕

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติมิรปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ติมิรปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ตตฺถ ฯ ๒ ม. ยุ. ปสาเทตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. อหํ ฯ ๔ ม. อวิเหฐยิ ฯ

๕ ม. ยุ. มหายสา ฯ

เรา (เที่ยว) ไปตามกระแสน้ำใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา ได้เห็นพระสมณะซึ่งประทับนั่งอยู่ ผู้ผ่องใส ไม่ขุ่นมัว เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระสมณะนั้นแล้วให้คิดอย่างนี้ในกาลนั้นว่า พระผู้มีพระภาคนี้ทรงข้ามเองแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้ข้าม ทรงทรมานเองแล้ว จักทรงทรมานสรรพสัตว์ ทรงเบาพระทัยเองแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้เบาใจ ทรงสงบเองแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้สงบ ทรงพ้นเองแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้พ้น ทรงดับเองแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้ดับ ครั้นเราคิดอย่างนี้แล้ว ได้ถือเอาดอกดีหมี มาโปรยลงบนพระเศียรแห่งพระพุทธเจ้า ผู้แสวงหาคุณใหญ่พระนามว่าสิทธัตถะ ในกาลนั้น (บูชา) แล้วประนมอัญชลี

ทำประทักษิณพระองค์ และถวายบังคมพระบาทพระศาสดาแล้ว กลับไปทางทิศอื่น พอเราไปแล้วไม่นาน พระยาเนื้อได้เบียดเบียนเรา เราเดินไปตามริมเหวได้ตกลงในเหวนั้นนั่นเอง ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาด้วยดอกไม้ใดด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๕๖แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๗ พระองค์ พระนามว่ามหารหะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้,

ทราบว่า ท่านพระติมิรปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ติมิรปุปผิยเถราปทาน.

ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ ปพฺพชึ อนคาริยํ

อวนฺทึ สตฺถุโน ปาเท วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ

สตฺตนงฺคลกิปุปฺเผ อากาเส อุกฺขิปึ อหํ

ติสฺสพุทฺธํ สมุทฺทิสฺส อนนฺตคุณสาครํ ฯ

สุคตานุคตํ มคฺคํ ปูเชตฺวา หฏฺฐมานโส

อญฺชลิญฺจ ตทากาสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิหิ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

อิโต อฏฺฐมเก กปฺเป ตโย อคฺคิสิขา อหุ

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม8

ฉฬภิญฺญา สจฺฉกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา คตสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

คตสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เรามีอายุ ๗ ปีโดยกำเนิด บรรพชาเป็นสามเณร มีใจเลื่อมใส ได้ถวายบังคมพระบาทของพระศาสดาได้โยนดอกไม้กรรณิการ์ ๗ ดอกขึ้นไปในอากาศอุทิศเฉพาะพระพุทธเจ้า พระนามว่าติสสะ ผู้ทรงคุณอนันต์ดังสาคร มีใจยินดีและเลื่อมใสบูชาหนทางที่พระสุคตเสด็จดำเนิน ได้กระทำอัญชลีด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ ได้ทำกรรมใดในกาลนั้นด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๘แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๓ พระองค์ มีพระนามว่าอัคคิสิขะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระคตสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ คตสัญญกเถราปทาน.

รุกฺขมูเล นิสินฺโนหํ พฺยาธิโต ปรเมนหํ ๑

ปรมการุญฺญปตฺโตมฺหิ อรญฺเญ กานเน พฺรหา ๒ ฯ

อนุกมฺปํ อุปาทาย ติสฺโส สตฺถา อุเปติ ๓ มํ

โสหํ นิปนฺนโก สนฺโต สิเร กตฺวาน อญฺชลึ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน สพฺพสตฺตานมุตฺตมํ

สมฺพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ วนฺทึ ปุริสุตฺตมํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วนฺทนาย อิทํ ผลํ ฯ

อิโต ปญฺจมเก กปฺเป ปญฺเจวาสุํ มหาสิขา

สตฺตรตนสมฺปนฺนา จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นิปนฺนญฺชลิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

นิปนฺนญฺชลิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นไข้หนักนั่งอยู่ที่โคนไม้ ในป่าชัฏใหญ่ เป็นผู้ควรได้รับความกรุณาอย่างยิ่ง พระศาสดาพระนามว่าติสสะ ทรงอนุเคราะห์เสด็จมาหาเรา เรานั้นนอนอยู่ ได้ประนมอัญชลีเหนือเศียรเกล้า เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์ แล้วได้ทำกาละ ณ ที่นั้นในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราถวายบังคมพระพุทธเจ้าผู้อุดมบุรุษ ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายบังคม ในกัลปที่ ๕ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๕ พระองค์ มีพระนามว่ามหาสิขะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระนิปันนัญชลิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ นิปันนัญชลิกเถราปทาน.

อภิภู นาม โส ภิกฺขุ สิขิโน อคฺคสาวโก

มหานุภาโว เตวิชฺโช หิมวนฺตํ อุปาคมิ ฯ

อหํ ปิ หิมวนฺตมฺหิ รมณียสฺสเม อิสิ

วสามิ อปฺปมญฺญาสุ อิทฺธีสุ จ ตทา วสี ฯ

ปกฺขิชาโต วิยากาเส ปพฺพตํ อภิปตฺถยึ ๑

อโธปุปฺผํ คเหตฺวาน อาคจฺฉึ ปพฺพตํ อหํ ฯ

สตฺต ปุปฺผานิ คณฺหิตฺวา มตฺถเก โอกิรึ อหํ

อาโลกิโต ๒ จ วีเรน ปกฺกามึ ปาจินามุโข ฯ

อาวาสํ อภิสชฺโฌสึ ๓ ปตฺวาน อสฺสมํ อหํ

ขาริหารํ ๔ คเหตฺวาน ปายาสึ ๕ ปพฺพตนฺตรํ ฯ

อชคโรปิ ๖ ปีเฬสิ โฆรรูโป มหพฺพโล

ปุพฺพกมฺมํ สริตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุปฺผปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อโธปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

อโธปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. ปรเมน จ ฯ ๒ ม. อหํ ฯ ๓ ม. ยุ. อุเปสิ ฯ

ภิกษุชื่ออภิภู เป็นอัครสาวกของพระพุทธเจ้า พระนามว่าสิขี มีอานุภาพมากบรรลุวิชชา ๓ เข้ามาสู่ภูเขาหิมวันต์ในกาลนั้น แม้เราก็เป็นฤาษีผู้ชำนาญในอัปปมัญญาและฤทธิ์อยู่ในอาศรมรมณิยสถาน ใกล้ภูเขาหิมวันต์ เราปรารถนาภูเขาอย่างยิ่ง เปรียบเหมือนนกในอากาศปรารถนาอากาศ ฉะนั้นเราเก็บดอกไม้ที่เชิงเขาแล้ว มาสู่ภูเขา หยิบดอกไม้ ๗ ดอกโปรยลงบนพระเศียร เราอันพระวีระแลดูแล้ว เดินบ่ายหน้าไปทางทิศปราจีน เรามุ่งไปสู่ที่อยู่ ถึงอาศรมแล้ว เก็บหาบเครื่องบริขาร แล้วเดินไปตามระหว่างภูเขา งูเหลือมเป็นสัตว์ร้ายกาจ มีกำลังมาก รัดเรา เราระลึกถึงบุรพกรรมได้ทำกาละ ณ ที่นั้น ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราโปรยดอกไม้ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาด้วยดอกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนา เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระอโธปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ อโธปุปผิยเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ วาสํ กปฺเปสหํ ปุเร

อชินุตฺตรวตฺโถหํ วสามิ ปพฺพตนฺตเร ฯ

สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ สตรํสีว ภาณุมํ

วนนฺตรคตํ ทิสฺวา สาลราชํว ปุปฺผิตํ ฯ

รํเส ๑ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา วิปสฺสิสฺส มเหสิโน

ปคฺคยฺห อญฺชลึ วนฺทึ สิรสา อุกฺกุฏิโก ๒ อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ รํสิสญฺญายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา รํสิสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

รํสิสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. อธิวตฺตยึ ฯ ๒ ม. อาโลกิเต ฯ ๓ ม. ยุ. อภิสมฺโภสึ ฯ ๔ ม. ขาริภารํ ฯ

๕ ยุ. ปาวิสึ ฯ ๖ ม. ยุ. อชคโร มํ ปีเฬสิ ฯ

เมื่อก่อน เราสำเร็จการอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ เรานุ่งห่มหนังสัตว์อยู่ในระหว่างภูเขา เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้ามีพระฉวีวรรณดังทองคำ ดุจพระอาทิตย์แผดแสง เสด็จเข้าป่า งามเหมือนพระยารังมีดอกบาน จึงยังจิตให้เลื่อมใสในรัศมีแล้วนั่งกระโหย่ง ประนมอัญชลี ถวายบังคมแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ด้วยเศียรเกล้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งสัญญาในรัศมี คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระรังสิสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ รังสิสัญญกเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ วากจีรธโร อหํ

จงฺกมํ จ สมารุโฬฺห นิสีทึ ปาจินามุโข ฯ

ปพฺพเต สุคตํ ทิสฺวา ผุสฺสํ ฌานรตํ สทา

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน รํเส จิตฺตํ ปสาทยึ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ๓ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ รํสิสญฺญายิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา รํสิสญฺญิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

รํสิสญฺญิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. รํสยา ฯ ๒ ม. อุกฺกุฏี ฯ ๓ ม. ยุ. ยํ สญฺญมลภึ ตทา ฯ

เราทรงผ้าเปลือกไม้คากรองอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ ขึ้นสู่ที่จงกรมแล้วนั่งผินหน้าไปทางทิศปราจีน เราได้เห็นพระสุคตเจ้าพระนามว่าผุสสะ ผู้ยินดีในฌานทุกเมื่อ (เสด็จมา) บนภูเขา จึงประนมอัญชลีแล้วยังจิตให้เลื่อมใสในพระรัศมี ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งสัญญาในพระรัศมี คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระรังสิสัญญิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ รังสิสัญญิกเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ ขราชินธโร อหํ

ผุสฺสํ ชินวรํ ทิสฺวา ผลหตฺโถ ผลํ อทํ ฯ

ยมหํ ผลมทาสึ วิปฺปสนฺเนน เจตสา

ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ ผลํ นิพฺพตฺตเต มม ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ผลํ อททึ อหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ผลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราทรงหนังสัตว์หยาบอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ ได้เห็นพระชินเจ้าผู้ประเสริฐพระนามว่าผุสสะ จึงถือผลไม้ไปถวาย เรามีใจผ่องใส ได้ถวายผลไม้ใดผลไม้นั้นบังเกิดแก่เราในภพที่เราเกิดแล้ว ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผลไม้ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผลไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้ชัดแจ้งแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ผลทายกเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ วสามิ ปณฺณสนฺถเร

ผุสฺสสฺส ธมฺมํ ภณโต สทฺเท จิตฺตํ ปสาทยึ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุญฺญกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สทฺทสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สทฺทสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราอยู่บนเครื่องลาดใบไม้ ณ ภูเขาหิมวันต์ ได้ยังจิตให้เลื่อมใสในพระสุรเสียงของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าผุสสะ กำลังทรงแสดงธรรม ในกัลปที่ ๙๒แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งบุญกรรม คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัททสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัททสัญญกเถราปทาน.

วิปสฺสิสฺส ภควโต มหาโพธิมโห อหุ

ปพฺพชฺชูปคโต สนฺโต อุปคญฺฉิมหํ ตทา ฯ

กุสุมฺโภทกมาทาย ๑ โพธิยา โอกิรึ อหํ

โมจยิสฺสติ โน มุตฺโต นิพฺพาเปสฺสติ นิพฺพุโต ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ โพธึ อภิสิญฺจหํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โพธิสิญฺจสฺสิทํ ๒ ผลํ ฯ

เตตฺตึเส วตฺตมานมฺหิ กปฺเป อาสุํ ชนาธิปา

อุทกาเสจนา นาม อฏฺเฐเต จกฺกวตฺติโน ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โพธิสิญฺจโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

โพธิสิญฺจกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. กุสุโมทกมาทาย ฯ ๒ ม. โพธิสิญฺจายิทํ ผลํ ฯ

ได้มีการฉลองพระมหาโพธิแห่งพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ในกาลนั้นเราบวชอยู่ได้ถือเอาดอกโกสุมเข้าไปบูชา แล้วเอาน้ำเข้าไปรดที่โพธิพฤกษ์ด้วยกล่าวว่า พระผู้มีพระภาคทรงพ้นแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้พ้น ทรงดับแล้ว จักทรงยังสรรพสัตว์ให้ดับหนอ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้รดน้ำโพธิพฤกษ์ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการรดน้ำไม้โพธิ์ ในกัลปที่ ๓๓ อันกำลังเป็นไป ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ผู้เป็นจอมชนรวม ๘ พระองค์ ทรงพระนามว่าอุทกาเสจนะ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระโพธิสิญจกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ โพธิสิญจกเถราปทาน.

โปกฺขรวนํ ปวิฏฺโฐ ภญฺชนฺโต ปทุมานหํ

อทฺทสํ ๑ ผุสฺสสมฺพุทฺธํ ทฺวตฺตึสวรลกฺขณํ ฯ

ปทุมปุปฺผํ คเหตฺวาน อากาเส อุกฺขิปึ อหํ(

ปาปกมฺมํ สริตฺวาน ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ

ปพฺพชิตฺวาน กาเยน มนสา สํวุเตน จ

วจีทุจฺจริตํ หิตฺวา อาชีวํ ปริโสธยึ ฯ

เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

ปทุมภาสนามาว ๒ อฏฺฐารส มหีปตี

อฏฺฐารเสสุ กปฺเปสุ อฏฺฐตาฬีสมาสึสุ ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปทุมปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปทุมปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

ติมิรํ นงฺคลิปุปฺผี นิปนฺนญฺชลิโก อโธ

เทฺว รํสิสญฺญิ ผลโท สทฺทสญฺญี จ เสจโก

ปทุมปุปฺผี จ คาถาโย ฉปญฺญาสา ปกิตฺติตา ฯ

ติมิรปุปฺผิยวคฺโค นวโม ฯ

๑ ม. ตตฺถทฺทสํ ผุสฺสํ พุทฺธํ ฯ ๒ ม. ยุ. ... จ ฯ

เราเข้าไปยังป่าบัว บริโภคเหง้าบัวอยู่ ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้า พระนามว่าผุสสะ มีพระลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการ เราจับดอกปทุมโยนขึ้นไปในอากาศ เราระลึกถึงกรรมอันลามกแล้ว ออกบวชเป็นบรรพชิต ครั้นบวชแล้ว มีกายและใจอันสำรวมแล้ว ละวจีทุจริต ชำระอาชีพให้บริสุทธิ์แต่กัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราบูชา (พระพุทธเจ้าด้วย) ดอกไม้ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ได้มีพระเจ้าแผ่นดิน(จักรพรรดิ) ๑๘ พระองค์ ทรงพระนามเหมือนกันว่า ปทุมภาส ในกัลปที่๑๘ ได้มีพระเจ้าแผ่นดิน ๔๘ พระองค์ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนา เราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปทุมปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปทุมปุปผิยเถราปทาน.

--------------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ติมิรปุปผิยเถราปทาน ๒. คตสัญญกเถราปทาน

๓. นิปันนัญชลิกเถราปทาน ๔. อโธปุปผิยเถราปทาน

๕. รังสิสัญญกเถราปทาน ๖. รังสิสัญญิกเถราปทาน

๗. ผลทายกเถราปทาน ๘. สัททสัญญกเถราปทาน

๙. โพธิสิญจกเถราปทาน ๑๐. ปทุมปุปผิยเถราปทาน

และท่านประกาศคาถาไว้ ๕๖ คาถา.

จบ ติมิรปุปผิยวรรคที่ ๙