สัททสัญญิกวรรค
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๓–๓๖๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓๖/๕๙ ในอปทานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
ฉตฺตึโส สทฺทสญฺญิกวคฺโค
ปฐมํ สทฺทสญฺญิกตฺเถราปทานํ (๓๕๑)
สัททสัญญิกวรรคที่ ๓๖
สัททสัญญิกเถราปทานที่ ๑ (๓๕๑)
ว่าด้วยผลแห่งความเลื่อมใส
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค สัททสัญญิกเถราปทาน (๓๕๑) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
มิคลุทฺโธ ปุเร อาสึ อรญฺเญ กานเน อหํ
ตตฺถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ เทฺวสงฺฆปุรกฺขตํ ฯ
จตุสจฺจํ ปกาเสนฺตํ อุทฺธรนฺตํ มหาชนํ
อสฺโสสึ มธุรํ วาจํ กรวิกรุโทปมํ ฯ
พฺรหฺมสรสฺส มุนิโน สิขิโน โลกพนฺธุโน
โฆเส จิตฺตํ ปสาเทตฺวา ปตฺโตมฺหิ อาสวกฺขยํ ฯ
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปสาทสฺส อิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สทฺทสญฺญิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
สทฺทสญฺญิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ครั้งก่อน เราเป็นพรานเนื้อ (เที่ยว) อยู่ในป่าใหญ่ ได้พบพระสัมพุทธเจ้าอันแวดล้อมด้วยสงฆ์สองฝ่ายในป่านั้น ซึ่งกำลังทรงประกาศสัจจะ ๔ทรงรื้อถอน (ช่วยเหลือ) มหาชน เราได้ฟังพระวาจาอันไพเราะเปรียบด้วยเสียงนกการะเวกของมหามุนีพระนามว่าสิขี มีพระสำเนียงดังพรหมเป็นเผ่าพันธุ์ของโลก เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระสำเนียงแล้ว ได้บรรลุความสิ้นอาสวะ ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้นด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งความเลื่อมใส คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสัททสัญญิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ สัททสัญญิกเถราปทาน.
ทุติยํ ยวกลาปิยตฺเถราปทานํ (๓๕๒)
ยวกลาปิยเถราปทานที่ ๒ (๓๕๒)
ว่าด้วยผลแห่งการลาดหญ้า
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค ยวกลาปิยเถราปทาน (๓๕๒) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
นคเร อรุณวติยา อาสึ ยวสิโก ตทา
ปนฺเถ ทิสฺวาน สมฺพุทฺธํ ยวกลาปํ อปตฺถรึ ๑ ฯ
อนุกมฺปโก การุณิโก สิขี โลกคฺคนายโก
มม สงฺกปฺปมญฺญาย นิสีทิ ยวสนฺถเร ฯ
ทิสฺวา นิสินฺนํ วิมลํ มหาฌายึ วินายกํ
ปาโมชฺชํ ชนยิตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ยวตฺถเร อิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยวกลาปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ยวกลาปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
๑ ม. อสนฺถรึ ฯ
ในกาลนั้น เราเป็นคนเกี่ยวหญ้าอยู่ในนครอรุณวดี ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าที่หนทาง จึงลาดกำหญ้าถวาย (ให้ประทับ) พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิขี ผู้ทรงอนุเคราะห์ ทรงมีพระกรุณา เป็นอัครนายกของโลก ทรงทราบความดำริของเรา จึงประทับนั่งบนลาดหญ้า เราเห็นพระองค์ผู้ปราศจากมลทิน ผู้เพ่งพินิจมาก เป็นผู้แนะนำดี เกิดความปราโมทย์แล้ว ทำกาลกิริยา ณ ที่นั้น ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้นด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลเพราะลาดหญ้า คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระยวกลาปิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ยวกลาปิยเถราปทาน.
ตติยํ กึสุกปูชกตฺเถราปทานํ (๓๕๓)
กิงสุกปูชกเถราปทานที่ ๓ (๓๕๓)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกทองกวาว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค กิงสุกปูชกเถราปทาน (๓๕๓) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
กึสุกํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา ปคฺคเหตฺวาน อญฺชลึ
พุทฺธํ สริตฺวา สิทฺธตฺถํ อากาเส อภิปูชยึ ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กึสุกปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
กึสุกปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
จตุตฺถํ สโกฏกโกรณฺฑทายกตฺเถราปทานํ (๓๕๔)
เราได้เห็นต้นทองกวาวกำลังดอกบาน จึงประนมกรอัญชลีระลึกถึงพระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ จึงบูชาในอากาศ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระกิงสุกปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ กิงสุกปูชกเถราปทาน.
สโกฏกโกรัณฑทายกเถราปทานที่ ๔ (๓๕๔)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาจักรที่รอยพระบาท
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค สโกฏกโกรัณฑทายกเถราปทาน (๓๕๔) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
อกฺกนฺตญฺจ ปทํ ทิสฺวา สิขิโน โลกพนฺธุโน
เอกํสํ อชินํ กตฺวา ปทํ ๑ เสฏฺฐํ อวนฺทหํ ฯ
โกรณฺฑํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา ปาทปํ ธรณีรุหํ
สโกฏกํ ๒ คเหตฺวาน ปเท จกฺกํ อปูชยึ ฯ
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สโกฏกโกรณฺฑทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
สโกฏกโกรณฺฑทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
เราได้พบรอยพระบาทที่พระพุทธเจ้า พระนามว่าสิขีผู้เป็นเผ่าพันธ์ของโลกทรงเหยียบไว้ จึงห่มหนังเสือเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ได้ไหว้รอยพระพุทธบาทอันประเสริฐแล้ว เห็นต้นหงอนไก่อันขึ้นอยู่บนดินมีดอกบาน จึงถือเอามาพร้อมทั้งก้าน ได้บูชาลายจักรที่รอยพระบาท ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสโกฏกโกรัณฑทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ สโกฏกโกรัณฑทายกเถราปทาน.
ปญฺจมํ ทณฺฑทายกตฺเถราปทานํ (๓๕๕)
ทัณฑทายกเถราปทานที่ ๕ (๓๕๕)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายไม้ขอ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค ทัณฑทายกเถราปทาน (๓๕๕) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
กานนํ วนโมคฺคยฺห เวฬฬ เฉตฺวานหนฺตทา
อาลมฺพนํ คเหตฺวาน สงฺฆสฺส อททํ อหํ ฯ
เตน จิตฺตปฺปสาเทน สุพฺพเต ๑ อภิวาทิย
อาลมฺพนมฺปิ ทตฺวาน ปกฺกามิ อุตฺตรามุโข ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทณฺฑมททินฺตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ทณฺฑทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ทณฺฑทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ทณฺฑทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ฉฏฺฐํ อมฺพยาคุทายกตฺเถราปทานํ (๓๕๖)
๑ ยุ. ปทเสยฺยํ ฯ ๒ ม. สโกสกํ ฯ
ในกาลนั้น เราเข้าไปสู่ป่าใหญ่ ตัดไม้ไผ่ ได้ถือเอาไม้ขอสำหรับห้อยสิ่งของมาถวายแก่สงฆ์ เรากราบไหว้ภิกษุทั้งหลายผู้มีวัตรงาม ด้วยความเลื่อมใสแห่งจิตนั้น และครั้นถวายไม้ขอสำหรับห้อยแล้ว บ่ายหน้ากลับไปทางทิศอุดร ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายไม้ขอใดในกาลนั้นนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายไม้ขอ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระทัณฑทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ทัณฑทายกเถราปทาน.
อัมพยาคุทายกเถราปทานที่ ๖ (๓๕๖)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายมะม่วงและยาคู
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค อัมพยาคุทายกเถราปทาน (๓๕๖) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
สตรํสี นาม สมฺพุทฺโธ สยมฺภู อปราชิโต
วุฏฺฐหิตฺวา สมาธิมฺหา ภิกฺขาย มมุปาคมิ ฯ
ปจฺเจกพุทฺธํ ทิสฺวาน อมฺพยาคุํ อทาปยึ ๒
วิปฺปสนฺนมนนฺตสฺส วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อมฺพยาคุยิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อมฺพยาคุทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
อมฺพยาคุทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
๑ ยุ. สุขนฺเต ฯ ๒ ม. อทาสหํ ฯ
พระปัจเจกสัมพุทธเจ้านามว่าสตรังสี ผู้ไม่แพ้อะไรๆ ออกจากสมาธิแล้วเข้ามาหาเราเพื่อภิกษา เราเห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้ว มีใจเลื่อมใสยิ่งนักได้ให้คนเอามะม่วงและข้าวยาคูไปถวายแด่ท่านผู้ผ่องใสไม่มีที่สุด ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายมะม่วงและยาคู คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอัมพยาคุทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อัมพยาคุทายกเถราปทาน.
สตฺตมํ ปุฏกปูชกตฺเถราปทานํ (๓๕๗)
ปุฏกปูชกเถราปทานที่ ๗ (๓๕๗)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายกระเทียม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค ปุฏกปูชกเถราปทาน (๓๕๗) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
ทิวาวิหารา นิกฺขนฺโต วิปสฺสี โลกนายโก
ภิกฺขาย วิจรนฺโต โส มม สนฺติกมุปาคมิ ฯ
ตโต ปีติโต ๑ สุมโน พุทฺธเสฏฺฐสฺส ตาทิโน
โลณสุปุฏกํ ทตฺวา กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุฏกมทาสหํ ๒
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุฏกสฺส ๓ อิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุฏกปูชโก ๔ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ปุฏกปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ผู้เป็นนายกของโลก เสด็จออกจากที่พักกลางวันแล้ว พระองค์เสด็จเที่ยวภิกษาเข้ามาถึงสำนักเรา ลำดับนั้น เรามีปีติโสมนัส ถวายกระเทียมห่อหนึ่งแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ผู้คงที่แล้วบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลป ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายห่อกระเทียมใด ด้วยทานนั้น เราไม่รู้ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายกระเทียมห่อหนึ่ง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระปุฏกปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ปุฏกปูชกเถราปทาน
อฏฺฐมํ วจฺฉทายกตฺเถราปทานํ (๓๕๘)
วัจฉทายกเถราปทานที่ ๘ (๓๕๘)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายลูกวัว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค วัจฉทายกเถราปทาน (๓๕๘) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
วิปสฺสิโน ภควโต โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน
เอกวจฺโฉ ๕ มยา ทินฺโน ปสนฺเนน สปาณินา ฯ
หตฺถิยานํ อสฺสยานํ ทิพฺพยานํ สมชฺฌคํ
เตน วจฺฉกทาเนน ๑ ปตฺโตมฺหิ อาสวกฺขยํ ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ วจฺฉมททึ ๒ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ วจฺฉทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วจฺฉทายโก ๓ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
วจฺฉทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
๑ ม. ยุ. ปติโต ฯ ๒ โป. ปุถุกตมทาสหํ ฯ ยุ. สุปุฏกมทาสหํ ฯ
๓ โป. ปุถุกตสฺส ฯ ยุ. สุปุฏกสฺส ฯ ๔ ม. ยุ. สุปุฏกปูชโก ฯ ๕ ม. เอกํ มญฺจํ
มยา ทินฺนํ ฯ ยุ. ... สชฺฌํ ... ฯ
เรามีใจเลื่อมใส ได้ถวายลูกวัวตัวหนึ่งด้วยมือของตนเอง แด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ เราถึงพร้อม (ด้วย)ยานช้าง ยานม้า และยานทิพย์ เพราะการถวายลูกวัวนั้น เราได้บรรลุถึงความสิ้นอาสวะ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายลูกวัวใดในกาลนั้นด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายลูกวัว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระวัจฉทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ วัจฉทายกเถราปทาน.
นวมํ สรณาคมนิยตฺเถราปทานํ (๓๕๙)
สรณาคมนิยเถราปทานที่ ๙ (๓๕๙)
ว่าด้วยผลแห่งการถึงสรณะ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค สรณาคมนิยเถราปทาน (๓๕๙) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
อารุหิมฺหา ตทา นาวํ ภิกฺขุ จาชีวโก จหํ
นาวาย ภิชฺชมานาย ภิกฺขุ เม สรณํ อทา ฯ
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยญฺจ เม สรณํ อทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ สรณาคมเน ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สรณาคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
สรณาคมนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
๑ ม. มญฺจกทาเนน ฯ ยุ. สชฺฌกทาเนน ฯ ๒ ม. มญฺจมททึ ฯ ยุ. สชฺฌมททึ ฯ
๓ ม. มญฺจทายโก ฯ ยุ. สชฺฌทายโก ฯ
ในกาลนั้น พระภิกษุและเราผู้เป็นอาชีวกขึ้นเรือไปด้วยกัน เมื่อเรือกำลังจะแตก พระภิกษุได้ให้สรณะแก่เรา ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ พระภิกษุได้ให้สรณะแก่เรา ด้วยสรณะนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นเพราะการถึงสรณะ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสรณาคมนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ สรณาคมนิยเถราปทาน.
ทสมํ ปิณฺฑปาติกตฺเถราปทานํ (๓๖๐)
ปิณฑปาติกเถราปทานที่ ๑๐ (๓๖๐)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายบิณฑบาต
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน สัททสัญญิกวรรค ปิณฑปาติกเถราปทาน (๓๖๐) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
ติสฺโส นามาสิ สมฺพุทฺโธ วิหาสิ ปวเน ๑ ตทา
ตุสิตาหิ อิธาคนฺตฺวา ปิณฺฑปาตํ อทาสหํ ฯ
สมฺพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา ติสฺสํ นาม มหายสํ
สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา ตุสิตํ อคมาสหํ ฯ
เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปิณฺฑปาตสฺสิทํ ผลํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปิณฺฑปาติโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ปิณฺฑปาติกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อุทฺทานํ
สทฺทสญฺญี ยวสิโก กึสุโกรณฺฑปุปฺผิโย
อาลมฺพนมฺพยาคู จ ปุฏกวจฺฉทายโก
สรณํ ปิณฺฑปาโต จ คาถา ตาฬีสเมว จ ฯ
สทฺทสญฺญิกวคฺโค ฉตฺตึโส ฯ
______________
๑ ม. วิปิเน ฯ
ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ ประทับอยู่ในป่าใหญ่ เราจากดุสิตพิภพมาในมนุษย์โลกนี้ ได้ถวายบิณฑบาต ได้ถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าติสสะ ผู้มียศใหญ่ ยังจิตของตนให้เลื่อมใสแล้วกลับไปยังภพดุสิต ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายบิณฑบาตคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระปิณฑปาติกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ปิณฑปาติกเถราปทาน.
-------------------
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สัททสัญญิกเถราปทาน ๒. ยวกลาปิยเถราปทาน
๓. กิงสุกปูชกเถราปทาน ๔. สโกฏกโกรัณฑทายกเถราปทาน
๕. ทัณฑทายกเถราปทาน ๖. อัมพยาคุทายกเถราปทาน
๗. ปูฏกปูชกเถราปทาน ๘. วัจฉทายกเถราปทาน
๙. สรณาคมนิยเถราปทาน ๑๐. ปิณฑปาติกเถราปทาน
และมีคาถา ๔๐ คาถา.
จบ สัททสัญญิกวรรคที่ ๓๖
จบ สัททสัญญิกวรรค