เสเรยยกวรรค

อชฺฌายิโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทาน ปารคู

อพฺโภกาเส ฐิโต สนฺโต อทฺทสํ โลกนายกํ ฯ

สีหํ ยถา วนจรํ พฺยคฺฆราชํว นิตฺตสํ

ติธปฺปภินฺน มาตงฺคํ กุญฺชรํว มเหสินํ ฯ

เสเรยฺยกํ คเหตฺวาน อากาเส อุกฺขิปึ อหํ

พุทฺธสฺส อานุภาเวน ปริวาเรนฺติ สพฺพโส ฯ

อธิฏฺฐหิ มหาวีโร สพฺพญฺญู โลกนายโก

สมนฺตา ปุปฺผฉทนํ โอกิรึสุ นราสภํ ฯ

ตโต สา ปุปฺผกญฺจุกา อนฺโตวณฺฏา พหิมุขา

สตฺตาหํ ฉทนํ กตฺวา ตโต อนฺตรธายถ ฯ

ตญฺจ อจฺฉริยํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ

พุทฺเธ จิตฺตํ ปสาเทสึ สุคเต โลกนายเก ฯ

เตน จิตฺตปฺปสาเทน สุกฺกมูเลน โจทิโต

กปฺปานํ สตสหสฺสํ ทุคฺคตึ นูปปชฺชหํ ฯ

ปณฺณรสสหสฺสมฺหิ กปฺปานํ ปญฺจวีสเต

วิลามาลา สนามา จ ๑ จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เสเรยฺยโก เถโร อิมา คาถาโย๔ อภาสิตฺถาติ ฯ

เสเรยฺยกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เราเป็นพราหมณ์ผู้เล่าเรียน ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท ยืนอยู่ที่โอกาสแจ้งได้เห็นพระผู้มีพระภาคผู้นำของโลก เสด็จเที่ยวอยู่ในป่าดังราชสีห์ ไม่ทรงสะดุ้งกลัวดังพระยาเสือโคร่ง ทรงแสวงหาคุณอันใหญ่หลวง ดังช้างกุญชรมาตังคะซับมัน ๓ ครั้ง เราจึงหยิบเอาดอกไม้ซึกโยนขึ้นไป (บูชา)ในอากาศ ด้วยพุทธานุภาพ ดอกไม้ซึกทั้งหลายแวดล้อมอยู่โดยประการทั้งปวง พระสัพพัญญูมหาวีรเจ้าผู้นำของโลก ทรงอธิษฐานว่า จงเป็นหลังคาดอกไม้โดยรอบ ชนทั้งหลายได้บูชาพระนราสภ ในลำดับนั้นแผ่นดอกไม้นั้นมีขั้วข้างใน มีดอกข้างนอก เป็นเพดานบังร่มอยู่ตลอด๗ วันแล้วหายไปจากที่นั้น เราได้เห็นความอัศจรรย์อันไม่เคยมี น่าขนพองสยองเกล้านั้นแล้ว ยังจิตให้เลื่อมใสในพระพุทธสุคตเจ้า ผู้เป็นนายกของโลก ด้วยจิตอันเลื่อมใสนั้น เราอันกุศลมูลตักเตือนแล้ว ไม่ได้เข้าถึงทุคติเลยตลอดแสนกัลป ในกัลปที่ ๑๕,๐๐๐ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๒๕ พระองค์ ทรงพระนามเหมือนกันว่าวิลามาลา มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และแม้อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระเสเรยยกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ เสเรยยกเถราปทาน.

หิมวนฺตสฺส อวิทูเร กุกฺกุโร นาม ปพฺพโต

เวมชฺเฌ ตสฺส วสติ พฺราหฺมโณ มนฺตปารคู ฯ

ปญฺจ สิสฺสสหสฺสานิ ปริวาเรนฺติ มํ สทา

ปุพฺพุฏฺฐายี จ เต อาสุํ มนฺเตสุ จ วิสารทา ฯ

พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน ตํ วิชานาถ โน ภวํ

อสีติ พฺยญฺชนานสฺส พตฺตึส วรลกฺขณา ฯ

พฺยามปฺปโภ ชินวโร อาทิจฺโจว วิโรจติ

สิสฺสานํ วจนํ สุตฺวา พฺราหฺมโณ มนฺตปารคู ฯ

อสฺสมา อภินิกฺขมฺม ทิสํ ปุจฺฉติ พฺราหฺมโณ ๒

ยมฺหิ เทเส มหาวีโร วสติ โลกนายโก ฯ

ตาหํ ทิสฺวา ๓ นมสฺสิสฺสํ ชินํ อปฺปฏิปุคฺคลํ

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน ปูเชสึ ตํ ตถาคตํ ฯ

เอถ สิสฺสา คมิสฺสาม ทกฺขิสฺสาม ตถาคตํ

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท โสสฺสาม ชินสาสนํ ฯ

เอกาหํ อภินิกฺขมฺม พฺยาธึ ปฏิลภึ อหํ

พฺยาธินา ปีฬิโต สนฺโต สาลนฺโต สยิตุํ คมึ ๑ ฯ

สพฺเพ สิสฺเส สมาเนตฺวา อปุจฺฉึ เต ตถาคตํ

กีทิสํ โลกนาถสฺส คุณํ ปรมพุทฺธิโน ฯ

เต เม ปุฏฺฐา พฺยากรึสุ ยถา ทสฺสาวิโน ตถา

สกฺกจฺจํ พุทฺธเสฏฺฐํ ตํ ทสฺเสสุํ มม สมฺมุขา ฯ

เตสาหํ วจนํ สุตฺวา สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ

ปุปฺเผหิ ถูปํ กริตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

เต เม สรีรํ ฌาเปตฺวา อคมม พุทฺธสนฺติเก ๒

อญฺชลึ ปคฺคหิตฺวาน สตฺถารํ อภิวาทยุํ ฯ

ปุปฺเผหิ ถูปํ กริตฺวาน สุคตสฺส มเหสิโน

กปฺปานํ สตสหสฺสํ ทุคฺคตึ นูปปชฺชหํ ฯ

จตฺตาฬีสสหสฺสมฺหิ กปฺเป โสฬส ขตฺติยา

นาเมนคฺคิสมา นาม จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ

วีสกปฺปสหสฺสมฺหิ ราชาโน จกฺกวตฺติโน

ฆฏาสนสมา นาม อฏฺฐตฺตึส มหีปตี

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุปฺผถูปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปุปฺผถูปิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ตติยํ ปายาสทายกตฺเถราปทานํ (๑๒๓)

๑ ม. วีตมลา สนามา จ ฯ ยุ. จีนมาลา สนามา จ ฯ ๒ ม. สิสฺสโก ฯ

๓ ม. ทิสํ ฯ ยุ. น หิ ทิสฺวาน ปสฺสิสฺสํ ฯ

๑ ม. สาลํ วาสยิตุํ คมึ ฯ ยุ. สาลํ เวสยิตุํ คมึ ฯ ๒ ม. พุทฺธสนฺติกํ ฯ

มีภูเขาชื่อกุกกุระอยู่ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ (เราเป็น) พราหมณ์ผู้รู้จบมนต์อยู่ในท่ามกลางภูเขานั้น ศิษย์ ๕๐๐๐ คน แวดล้อมเราอยู่ทุกเมื่อและเขาเหล่านั้นเป็นผู้ลุกขึ้นก่อน (นอนทีหลัง) แกล้วกล้าในมนต์ทั้งหลายพราหมณ์ผู้รู้จบมนต์ ได้ฟังคำของพวกศิษย์ว่า พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นแล้วในโลก ขอท่านจงรู้พระพุทธเจ้านั้นว่ามีจริงหรือไม่ พระองค์มีพยัญชนะ ๘๐ มีพระลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการ พระชินวรมีพระรัศมีแผ่ไปข้างละวา ย่อมรุ่งโรจน์ดังพระอาทิตย์ ดังนี้ พราหมณ์ออกจากอาศรมแล้ว ถามถึงทิศที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ว่า พระมหาวีรเจ้าผู้นำของโลกประทับอยู่ ณ ประเทศใด เราเห็นประเทศนั้นแล้ว

จักนมัสการพระชินเจ้า ผู้ไม่มีบุคคลเปรียบ เรามีจิตเบิกบาน มีใจโสมนัส บูชาพระตถาคตนั้น มาเถิดศิษย์ทั้งหลาย เราจักไปเฝ้าพระตถาคต จักถวายบังคมพระยุคลบาทของพระศาสดาแล้ว จักฟังคำสั่งสอนของพระองค์ เราออกจากอาศรมไปได้ วันหนึ่งก็ได้ป่วยไข้ เป็นผู้ถูกความป่วยไข้เบียดเบียนจึงไปนอน ณ ที่สุดศาลา (ไม้รัง) ประชุมศิษย์ทั้งปวงแล้ว ได้ถามเขาเหล่านั้นถึงพระตถาคตว่า พระคุณของโลกนาถผู้มีปัญญา เครื่องตรัสรู้อย่างยิ่งเป็นเช่นไร พวกศิษย์เหล่านั้นอันเราถามแล้วพยากรณ์เหมือนบุคคลผู้เห็นแจ้ง แสดงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐนั้นแก่เราดุจมีอยู่ตรงหน้าโดยเคารพ

เราฟังคำของศิษย์เหล่านั้นแล้ว ทำกาลกิริยา ณ ที่นั้น ศิษย์เหล่านั้นเผาสรีระของเราแล้ว ได้ไปในสำนักของพระพุทธเจ้า ประนมกรอัญชลีถวายบังคมพระศาสดา เราเอาดอกไม้ทำสถูปแห่งพระสุคต ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวงแล้ว ไม่ได้เข้าถึงทุคติเลยตลอดแสนกัลป ในกัลปที่ ๔๐,๐๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ ๑๖ พระองค์มีพระนามชื่อว่า อัคคิสมะ มีพลมาก ใน ๒ หมื่นกัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราช ๓๘ พระองค์ เป็นใหญ่ในแผ่นดิน พระนามว่า ฆฏาสนสมะคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปุปผถูปิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปุปผถูปิยเถราปทาน.

สุวณฺณวณฺณํ สมฺพุทฺธํ พตฺตึสวรลกฺขณํ ๑

ปวนา อภินิกฺขนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขตํ ฯ

สหตฺถา ๒ กํสปาฏิยา วฑฺเฒตฺวา ปายาสํ อหํ

อาหุตึ ยิฏฺฐุกาโม โส อคมึ สมฺพลึ อหํ ๓ ฯ

ภควา ตมฺหิ สมเย โลกเชฏฺโฐ นราสโภ

จงฺกมํ สุสมารุโฬฺห อมฺพเร อนิลายเน ฯ

ตญฺจ อจฺฉริยํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ

ฐปยิตฺวา กํสปาฏึ วิปสฺสี อภิวาทยึ ฯ

ตุวํ พุทฺโธสิ ๔ สพฺพญฺญู สเทวเก สมานุเส

อนุกมฺปํ อุปาทาย ปฏิคฺคณฺห มหามุนิ ฯ

ปฏิคฺคณฺหาสิ ภควา สพฺพญฺญู โลกนายโก

มม สงฺกปฺปมญฺญาย สตฺถา โลเก อนุตฺตโร ๕ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ทานมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปายาสสฺส อิทํ ผลํ ฯ

เอกตาฬีสิโต กปฺเป พุทฺโธ นามาสิ ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปายาสทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปายาสทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. สุวณฺณวณฺโณ สมฺพุทฺโธ ฯเปฯ ภิกฺขุ สงฺฆปุรกฺขโต ฯ ๒ ม. มหจฺจา ฯ

๓ ม. อุปเนสึ พลึ อหํ ฯ ๔ ม. ยุ. เทโวสิ ฯ ๕ ม. ยุ. มหามุนิ ฯ

เราต้องการจะบวงสรวงบูชายัญ จึงคดข้าวปายาสใส่ในถาดสำริดด้วยมือของตน แล้วไปสู่ป่างิ้ว ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้ามีพระฉวีวรรณดังทองคำมีพระลักษณะประเสริฐ ๓๒ ประการ แวดล้อมด้วยพระภิกษุสงฆ์ เสด็จออกจากป่าใหญ่ สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเชษฐบุรุษของโลกประเสริฐกว่านระ เสด็จขึ้นเดินจงกรมในอากาศอันเป็นทางลม เราเห็นความอัศจรรย์อันไม่เคยเป็นขนลุกชูชันนั้นแล้ว วางถาดสำริดลงถวายบังคมพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ทูลว่า ข้าแต่พระมหามุนี พระองค์เป็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้าในโลก พร้อมทั้งเทวโลกและมนุษยโลก ขอจงทรงอนุเคราะห์รับข้าวปายาสของข้าพระองค์เถิด พระผู้มีพระภาคสัพพัญญูผู้นำของโลก เป็นศาสดาผู้ยอดเยี่ยมในโลก ทรงทราบความดำริของเราแล้วทรงรับ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายข้าวปายาสในกัลปที่๔๑ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ พระนามว่าพุทโธทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปายาสทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปายาสทายกเถราปทาน

นิสชฺช ปาสาทวเร วิปสฺสึ อทฺทสํ ชินํ

กกุธํ วิลสนฺตํว สพฺพญฺญุตฺตมนาสกํ ๑ ฯ

ปาสาทสฺสาวิทูเร จ คจฺฉติ โลกนายโก

ปภา นิทฺธาวเต ตสฺส สตรํสิมฺหิ นิพฺพุเต ๒ ฯ

คนฺโธทกํ จ ปคฺคยฺห พุทฺธเสฏฺฐํ สโมกิรึ

เตน จิตฺตปฺปสาเทน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ คนฺโธทกโมกิรึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป สุคนฺโธ นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา คนฺโธทกิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

คนฺโธทกิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ปญฺจมํ สมฺมุขาถวิกตฺเถราปทานํ (๑๒๕)

๑ ม. สพฺพญฺญญ ตมนาสกํ ฯ ยุ. สพฺพญฺญุตมนาสวํ ฯ ๒ ม. ยถา จ สตรํสิโน ฯ

เรานั่งอยู่ในปราสาทอันประเสริฐ ได้เห็นพระชินเจ้าพระนามว่าวิปัสสีงามดังไม้รกฟ้าผู้เป็นสัพพัญญู เป็นผู้นำอันอุดม พระองค์ผู้นำของโลกเสด็จดำเนินในที่ไม่ไกลปราสาท รัศมีของพระองค์สว่างไสว ในเมื่อพระอาทิตย์อัสดงคตแล้ว เราประคองน้ำหอม ประพรม (บูชา) พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ด้วยจิตอันเลื่อมใสนั้น เราทำกาลกิริยา ณ ที่นั้นในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ปะพรมน้ำหอมใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์ พระนามว่าสุคนธ์ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านคันโธทกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ คันโธทกิยเถราปทาน.

ชายมาเน วิปสฺสมฺหิ นิมิตฺตํ พฺยากรึ อหํ

นิพฺพาปยํ จ ชนตํ พุทฺโธ โลเก ภวิสฺสติ ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ ทสสหสฺสี ปกมฺปติ=

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ อาโลโก วิปุโล อหุ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ สริตาโย น สนฺทิสุํ ๑

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ อวีจิคฺคิ น ปชฺชลิ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมึ จ ชายมานสฺมึ ปกฺขิสงฺโฆ น สญฺจริ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมิญฺจ ชายมานสฺมึ วาตกฺขนฺโธ น วายติ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมิญฺจ ชายมานสฺมึ สพฺพรตนานิ โชติสุํ

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ยสฺมิญฺจ ชายมานสฺมึ สตฺตาสุํ ปทวิกฺกมา

โสทานิ ภควา สตฺถา ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา ฯ

ชาตมตฺโตว สมฺพุทฺโธ ทิสา สพฺพา วิโลกยิ

วาจาสภิมุทีเรสิ เอสา พุทฺธาน ธมฺมตา ฯ

สํเวชยิตฺวา ชนตํ ถวิตฺวา โลกนายกํ

สมฺพุทฺธํ อภิวาทิตฺวา ปกฺกามึ ปาจินามุโข ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ พุทฺธมภิโถมยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ โถมนาย อิทํ ผลํ ฯ

อิโต นวุติกปฺปมฺหิ สมฺมุขาถวิกวฺหโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฐวีทุนฺทุภิ นาม เอกูนนวุติมฺหิโต

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

อฏฺฐาสีติมฺหิโต กปฺเป โอภาโส นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป สริตจฺเฉทนวฺหโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

อคฺคินิพฺพาปโน นาม กปฺปานํ ฉฬสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ราชา วาตสโม นาม กปฺปานํ ปญฺจสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

คติปจฺเฉทโน นาม กปฺปานํ จุลฺลสีติยา ๑

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

รตนปฺปชฺชโล นาม กปฺปานํ เต อสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปทวิกฺกมโน นาม กปฺปานํ เทฺว อสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ราชา วิโลกโน นาม กปฺปานํ เอกสีติยา

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

คิริสาโรติ ๒ นาเมน กปฺเปสีติมฺหิ ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สมฺมุขาถวิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

สมฺมุขาถวิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม สนฺทยุํ ฯ

๑ ม. ปญฺจสีติยา ฯ ๒ ม. คิรสาโรติ ฯ

เมื่อพระวิปัสสีโพธิสัตว์ประสูติ เราได้พยากรณ์นิมิตว่า จักยังหมู่ชนให้ดับ จักเป็นพระพุทธเจ้าในโลก เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติหมื่นโลกธาตุย่อมหวั่นไหว บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติ ได้มีแสงสว่างอันไพบูลย์ บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติ แม่น้ำทั้งหลายไม่ไหล บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติไฟในอเวจีนรกไม่ลุกโพลง บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ

ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติหมู่นกไม่สัญจรไป บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติ กองลมย่อมไม่พัดฟุ้งไป บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติแก้วทุกชนิดส่งแสงโชติช่วง บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคพระองค์ใดประสูติทรงย่างพระบาทก้าวไป ๗ ก้าว บัดนี้ พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น เป็นศาสดาผู้มีพระจักษุ ทรงแสดงธรรมอยู่ พอพระสัมพุทธเจ้าประสูติแล้วเท่านั้น

ก็ทรงเหลียวแลดูทิศทั้งปวง ทรงเปล่งอาสภิวาจา นี้เป็นธรรมดาของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย เรายังหมู่ชนให้เกิดสังเวช เชยชมพระผู้มีพระภาคผู้นำของโลก ถวายบังคมพระสัมพุทธเจ้าแล้ว บ่ายหน้ากลับไปทางทิศปราจีน ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราเชยชมพระพุทธเจ้าใด ด้วยการเชยชมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการเชยชม ในกัลปที่ ๙๐แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่าสัมมุขาถวิกะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๙๘ แต่กัลปนี้เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีนามว่าปฐวีทุนทุภิ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากในกัลปที่ ๘๘ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ จอมกษัตริย์มีนามว่าโอภาส สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๗ แต่กัลปนี้

เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ มีนามว่าสริจเฉทนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๖ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่า อัคคินิพพาปนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่าวาตสมะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๔ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่า คติปัจเฉทนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๓ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่า รัตนปัชชละ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๒ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่า ปทวิกกมนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๑แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่า วิโลกนะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก ในกัลปที่ ๘๐ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิมีนามว่า คิริสาระ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระสัมมุขาถวิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ สัมมุขาถวิกเถราปทาน.

นคเร ธญฺญวติยา อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา

ลกฺขเณ อิติหาเส จ สนิฆณฺฑุสเกฏุเภ ฯ

ปทโก เวยฺยากรโณ นิมิตฺเต โกวิโท อหํ

มนฺเต จ สิสฺเส วาเจสึ ติณฺณํ เวทาน ปารคู

ปญฺจ อุปฺปลหตฺถานิ ปิฏฺฐิยํ ฐปิตานิ เม

อาหุตึ ยิฏฺฐุกาโมหํ ปิตุมาตุสมาคเม ฯ

ตทา วิปสฺสิ ภควา ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต

โอภาเสนฺโต ทิสา สพฺพา อาคจฺฉติ นราสโภ ฯ

อาสนํ ปญฺญเปตฺวาน นิมนฺติตฺวา มหามุนึ

สนฺถริตฺวาน ตํ ปุปฺผํ อติเนสึ สกํ ฆรํ ฯ

ยํ เม อตฺถิ สเก เคเห อามิสํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ

ตาหํ พุทฺธสฺส ปาทาสึ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ ฯ

ภุตฺตาวีกาลมญฺญาย เอกํ อตฺถํ อทาสหํ

อนุโมทิตฺวาน สพฺพญฺญู ปกฺกามิ อุตฺตรามุโข ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ปุปฺผทานสฺสิทํ ผลํ ฯ

อนนฺตรา อิโต กปฺเป ราชาหุ วรทสฺสโน

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กุสุมาสนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

กุสุมาสนิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์อยู่ในนครธัญญวดี รู้จบไตรเพท เป็นผู้เข้าใจตัวบท เข้าใจไวยากรณ์ เป็นผู้ฉลาดในตำรา ทำนายลักษณะคัมภีร์อิติหาสะ และตำราทำนายนิมิต พร้อมทั้งคัมภีร์นิฆัณฑุและคัมภีร์เกฏุภะบอกมนต์กะศิษย์ทั้งหลาย เราวางดอกอุบล ๕ กำไว้บนหลัง เราประสงค์จะบวงสรวงบูชายัญในสมาคมบิดามารดา ในกาลนั้น พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสีผู้ประเสริฐกว่านระ แวดล้อมด้วยภิกษุสงฆ์ ทรงยังทิศทั้งปวงให้สว่างไสวเสด็จมา เราปูลาดอาสนะแล้ว ลาดดอกอุบลนั้นแล้วนิมนต์พระมหามุนี นำมาสู่เรือนของตน อามิสอันใดที่เราตระเตรียมไว้ มีอยู่ในเรือนของตน เราเลื่อมใสได้ถวายอามิสนั้น แด่พระพุทธเจ้าด้วยมือทั้งสองของตน

เราทราบเวลาที่พระผู้มีพระภาคเสวยแล้ว ได้ถวายดอกอุบลกำหนึ่ง พระสัพพัญญูทรงอนุโมทนาแล้ว บ่ายพระพักตร์กลับไปยังทิศอุดร ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายดอกไม้ใดในกาลนั้นด้วยการถวายดอกไม้นั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายดอกไม้ในกัลปลำดับ ต่อแต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราชพระนามว่า วรทัสสนะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้

ทราบว่า ท่านพระกุสุมาสนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ กุสุมาสนิยเถราปทาน.

อชฺฌายิโก มนฺตธโร ติณฺณํ เวทาน ปารคู

หิมวนฺตสฺสวิทูเร วสามิ อสฺสเม อหํ ฯ

อคฺคิหุตฺตญฺจ เม อตฺถิ ปุณฺฑรีกผลานิ จ

ปุฏเก นิกฺขิปิตฺวาน ทุมคฺเค ลคฺคิตํ มยา ฯ

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

มมุทฺธริตุกาโม โส ภิกฺขนฺโต มมุปาคมิ ฯ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ผลํ พุทฺธสฺสทาสหํ

ปีติสญฺชนโน มยฺหํ ทิฏฺฐธมฺเม สุขาวโห ฯ

สุวณฺณวณฺโณ สมฺพุทฺโธ อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

อนฺตลิกฺเข ฐิโต สตฺถา อิมํ คาถํ อภาสถ ฯ

อิมินา ผลทาเนน เจตนาปณิธีหิ จ

กปฺปานํ สตสหสฺสํ ทุคฺคตึ นูปปชฺชติ ฯ

เตเนว สุกฺกมูเลน อนุภุตฺวาน สมฺปทา

ปตฺโตมฺหิ อจลํ ฐานํ หิตฺวา ชยปราชยํ ฯ

อิโต สตฺตกปฺปสเต ราชา อาสึ สุมงฺคโล

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ผลทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

เรา (เป็นพราหมณ์) ผู้เล่าเรียน ทรงจำมนต์รู้จบไตรเพทอยู่ในอาศรมในที่ไม่ไกลภูเขาหิมวันต์ เครื่องบูชาไฟเมล็ดบัวขาวของเรามีอยู่ เราใส่ไว้ในห่อแล้วห้อยไว้บนยอดไม้ พระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก สมควรรับเครื่องบูชา พระองค์ทรงประสงค์จะถอนเราขึ้น จึงเสด็จมาภิกขาเรา เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ได้ถวายเมล็ดบัวแด่พระพุทธเจ้า พระศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้ามีพระฉวีวรรณดังทองคำ สมควรรับเครื่องบูชา ทรงยังปีติให้เกิดแก่เรา ทรงนำสุขมาให้ในปัจจุบัน ประทับยืนอยู่ในอากาศได้ตรัสพระคาถานี้ว่า ด้วยการถวายเมล็ดบัวนี้ และด้วยการตั้งเจตนาไว้ ผู้นี้จะไม่เข้าถึงทุคติเลยตลอดแสนกัลป ด้วยกุศลมูลนั้นนั่นแล เราได้เสวยสมบัติแล้ว ละความชนะและความแพ้ บรรลุถึงฐานะอันไม่หวั่นไหว ในกัลปที่ ๗๐๐ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่าสุมงคล สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระผลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ผลทายกเถราปทาน.

ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ วสามิ ปพฺพตนฺตเร

ปุฬินํ โสภนํ ทิสฺวา พุทฺธเสฏฺฐํ อนุสฺสรึ ฯ

ญาเณ อุปนิธํ ๑ นตฺถิ สงฺคามํ ๒ นตฺถิ สตฺถุโน

สพฺพธมฺมํ อภิญฺญาย ญาเณน อธิมุจฺจติ ฯ

นโม เต ปุริสาชญฺญ นโม เต ปุริสุตฺตม

ญาเณน เต สโม นตฺถิ ยาวตา ญาณมุตฺตมํ ฯ

ญาเณ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ

อวเสเสสุ กปฺเปสุ กุสลํ กริตํ ๓ มยา ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ สญฺญมลภึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ญาณสญฺญายิทํ ผลํ ฯ

อิโต เตสตฺตติกปฺเป ๑ เอโก ปุฬินปุปฺผิโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ญาณสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ญาณสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

นวมํ คนฺธปุปฺผิยตฺเถราปทานํ ๒ (๑๒๙)

๑ ม. ยุ. อุปนิธา ฯ ๒ ม. สงฺขารํ ฯ ๓ ม. จริตํ ฯ

เราอยู่ในระหว่างภูเขาใกล้ภูเขาหิมวันต์ ได้เห็นกองทรายอันงามแล้ว ระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด ไม่มีอะไรเปรียบได้ในพระญาณ สงครามไม่มีแก่พระศาสดา พระศาสดาทรงรู้ทั่วถึงธรรมทั้งปวงแล้ว ทรงน้อมไป(หลุดพ้น) ด้วยญาณ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ บุรุษอาชาไนย ขอนอบน้อมแด่พระองค์ อุดมบุรุษ ไม่มีใครเสมอด้วยพระญาณของพระองค์พระญาณสูงสุดพ้นจะประมาณ เรายังจิตให้เลื่อมใสในพระญาณแล้วบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลปในกัลปทั้งหลายที่เหลือ เราทำกุศล ในกัลปที่๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้สัญญาใดในกาลนั้น ด้วยสัญญานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งสัญญาในพระญาณ ในกัลปที่ ๗๑ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่งมีนามว่าปุฬินปุปผิยะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระญาณสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ญาณสัญญกเถราปทาน

สุวณฺณวณฺโณ ภควา วิปสฺสี ทกฺขิณารโห

ปุรกฺขโต สาวเกหิ อารามา อภินิกฺขมิ ฯ

ทิสฺวานหํ พุทฺธเสฏฺฐํ สพฺพญฺญุตํ อนาสวํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน คตมคฺคํ ๓ อปูชยึ ฯ

เตน จิตฺตปฺปสาเทน ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน

หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน ปุน วนฺทึ ตถาคตํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

เอกตาฬีสิโต กปฺเป วรุโณ ๑ นาม ขตฺติโย

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา คนฺธปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

คนฺธปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

๑ ม. สตฺตติกปฺปมฺหิ ฯ ๒ ม. ยุ. คนฺถิปุปฺผิยตฺเถราปทานํ ฯ

๓ ม. ยุ. คนฺถิปุปฺผํ ฯ

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี มีพระฉวีวรรณดังทองคำ ผู้ควรแก่ทักษิณาแวดล้อมด้วยพระสาวกเป็นอันมาก เสด็จออกจากพระอาราม เราได้เห็นพระสัพพัญญูพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดหาอาสวะมิได้ มีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ได้บูชาทางที่เสด็จดำเนิน ด้วยจิตอันเลื่อมใสในพระผู้มีพระภาคผู้เป็นจอมสัตว์ผู้คงที่นั้น เราร่าเริง มีจิตโสมนัส ถวายบังคมพระตถาคตอีก ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๔๑แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์มีนามว่าวรุณ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระคันธปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ คันธปุปผิยเถราปทาน.

หิมวนฺตสฺสวิทูเร โคตโม นาม ปพฺพโต

นานารุกฺเขหิ สญฺฉนฺโน มหาภูตคณาลโย ฯ

เวมชฺฌมฺหิ จ ตสฺสาสิ อสฺสโม อภินิมฺมิโต

ปุรกฺขโต สสิสฺเสหิ วสามิ อสฺสเม อหํ ฯ

อายนฺตุ เม สิสฺสคณา ปทุมํ อาหรนฺตุ เม

พุทฺธปูชํ กริสฺสามิ ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ

เอวนฺติ เต ปฏิสฺสุตฺวา ปทุมํ อาหรึสุ เม

ตถา นิมิตฺตํ กตฺวาหํ พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ

สิสฺเส ตทา สมาเนตฺวา สาธุกํ อนุสาสหํ

มา โข ตุเมฺห ปมชฺชิตฺถ อปฺปมาโท สุขาวโห ฯ

เอวํ สมนุสาสิตฺวา ส ๑ สิสฺเส วจนกฺขเม

อปฺปมาทคุเณ ยุตฺโต ตทา กาลํ กโต อหํ ฯ

เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ

เอกปญฺญาสกปฺปมฺหิ ราชา อาสึ ชลุตฺตโม

สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปทุมปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ

ปทุมปูชกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ

อุทฺทานํ

เสเรยฺยโก ปุปฺผถูปิ ปายาโสทกิ ๒ โถมโก

อาสนิ ผลสญฺญี จ คนฺธปทุมปุปฺผิโย

ปญฺจุตฺตรสตา คาถา คณิตา อตฺถทสฺสิภิ ฯ

เสเรยฺยวคฺโค เตรสโม ฯ

______________

๑ ม. จรโณ. ยุ. วรโณ ฯ

๑ ม. ยุ. เต ฯ ๒ ม. ปายโสคนฺธโถมโก ฯ

ในที่ไม่ไกลต่อภูเขาหิมวันต์ มีภูเขาชื่อโคตมะดาดาษด้วยต้นไม้ต่างชนิดเป็นที่อยู่ของหมู่มหาภูต (ยักษ์) ในท่ามกลางภูเขานั้นมีอาศรมที่เราสร้างไว้เราแวดล้อมด้วยพวกศิษย์ของตน อยู่ในอาศรม (นั้น) ได้สั่งศิษย์ทั้งหลายว่า คณะศิษย์ของเรา (เมื่อมาหาเรา) ขอจงนำเอาดอกบัวมาให้เรา เราจักทำพุทธบูชาแด่พระผู้มีพระภาคผู้จอมสัตว์ ผู้คงที่ ศิษย์เหล่านั้นรับคำที่เราสั่งอย่างนี้แล้ว นำเอาดอกบัวมาให้เรา เรากระทำเครื่องหมายอย่างนั้นบูชาแด่พระพุทธเจ้าในกาลนั้น เราประชุมศิษย์ทั้งหลายแล้ว พร่ำสอนด้วยดีว่า ท่านทั้งหลายอย่าประมาทนะ เพราะว่าความไม่ประมาทนำสุขมาให้ ครั้นเราพร่ำสอนบรรดาศิษย์ของตน ผู้อดทนต่อคำสอนอย่างนี้แล้วประกอบตนในคุณ คือ ความไม่ประมาท ได้ทำกาละในกาลนั้น ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราบูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๕๑ แต่กัลปนี้เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราชมีนามว่าชลุตตมะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.

ทราบว่า ท่านพระปทุมปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

จบ ปทุมปูชกเถราปทาน.

----------

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. เสเรยยกเถราปทาน ๒. ปุปผถูปิยเถราปทาน

๓. ปายาสทายกเถราปทาน ๔. คันโธทกิยเถราปทาน

๕. สัมมุขาถวิกเถราปทาน ๖. กุสุมาสนิยเถราปทาน

๗. ผลทายกเถราปทาน ๘. ญาณสัญญกเถราปทาน

๙. คันธปุปผิยเถราปทาน ๑๐. ปทุมปูชกเถราปทาน

บัณฑิตผู้เห็นแจ้งอรรถรวมคาถาไว้ ๑๐๕ คาถา.

จบ เสเรยยกวรรคที่ ๑๓