กณิการปุปผิยวรรค
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๐๓–๒๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒๑/๕๙ ในอปทานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
กณิการปุปผิยวรรคที่ ๒๑
กณิการปุปผิยเถราปทานที่ ๑ (๒๐๑)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกกรรณิการ์
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค กณิการปุปผิยเถราปทาน (๒๐๑) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
กณิการํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา โอจินิตฺวานหํ ตทา
ติสฺสสฺส อภิโรเปสึ โอฆติณฺณสฺส ตาทิโน ฯ
เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
ปญฺจตึเส อิโต กปฺเป อรุณปาโลติ ๑ วิสฺสุโต
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กณิการปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
กณิการปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทุติยํ มิเนลปุปฺผิยตฺเถราปทานํ ๒ (๒๐๒)
ในกาลนั้น เราเห็นต้นกรรณิการ์ มีดอกบานสะพรั่ง จึงเก็บมาบูชาแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะ ผู้ข้ามโอฆะแล้ว ผู้คงที่ ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๓๕ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิปรากฏพระนามว่าอรุณปาละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระกณิการปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ กณิการปุปผิยเถราปทาน.
มิเนลปุปผิยเถราปทานที่ ๒ (๒๐๒)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกเทียนขาว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค มิเนลปุปผิยเถราปทาน (๒๐๒) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
สุวณฺณวณฺโณ ภควา สตรํสี ปภาวโร ๓
จงฺกมนํ สมารูโฬฺห เมตฺตจิตฺโต สิขิ ๔ สโต ฯ
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน โถเมตฺวา ๕ ญาณมุตฺตมํ
มิเนลปุปฺผํ ปคฺคยฺห พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
เอกูนตึเส กปฺปมฺหิ สุเมฆฆนนามโก
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มิเนลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
มิเนลปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
๑ ม. อรุณปาลีติ ฯ ๒ ยุ. วิเนล ... ฯ ๓ ม. ยุ. ปตาปวา ฯ ๔ ยุ. สิขี สิโต ฯ
๕ ม. ยุ. วนฺทิตฺวา ฯ
พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิขี มีพระฉวีวรรณดังทอง มีพระรัศมีอันประเสริฐดังพระอาทิตย์ มีพระหฤทัยเมตตา มีพระสติ เสด็จขึ้นที่จงกรมเรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ชมเชยพระญาณอันอุดมแล้ว ถือดอกเทียนขาวไปบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๒๙ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิมีพระนามว่าสุเมฆฆนะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระมิเนลปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ มิเนลปุปผิยเถราปทาน.
ตติยํ กึกณิกปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๒๐๓)
กิงกณิกปุปผิยเถราปทานที่ ๓ (๒๐๓)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกหงอนไก่
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค กิงกณิกปุปผิยเถราปทาน (๒๐๓) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
กญฺจนคฺฆิยสงฺกาโส สพฺพญฺญู โลกนายโก
โอทกํ ทหโมคฺคยฺห สินายิ โลกนายโก ฯ
ปคฺคยฺห กึกณิปุปฺผํ วิปสฺสิสฺสาภิโรปยึ
อุทคฺคจิตฺโต สุมโน ทิปทินฺทสฺส ตาทิโน ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
สตฺตวีสติกปฺปมฺหิ ราชา ภิมรโถ อหุ
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กึกณิกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
กึกณิกปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
พระสัพพัญญูผู้เป็นนายกของโลก เช่นกับด้วยทองคำมีค่า พระองค์ผู้นำของโลก ร้อนพระกาย จึงเสด็จลงน้ำสรงสนานอยู่ เรามีจิตเบิกบาน มีใจโสมนัส ได้ถือเอาดอกหงอนไก่ไปบูชาแด่พระสัพพัญญูพระนามว่าวิปัสสีผู้จอมสัตว์ ผู้คงที่ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชาในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราชพระนามว่าภิมรถะทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระกิงกณิกปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ กิงกณิกปุปผิยเถราปทาน.
จตุตฺถํ ตรณิยตฺเถราปทานํ (๒๐๔)
ตรณิยเถราปทานที่ ๔ (๒๐๔)
ว่าด้วยผลแห่งการข้ามส่งพระพุทธเจ้า
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค ตรณิยเถราปทาน (๒๐๔) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
อตฺถทสฺสี ตุ ภควา ทิปทินฺโท นราสโภ
ปุรกฺขโต สาวเกหิ คงฺคาตีรํ อุปาคมิ ฯ
สมติตฺติ กากเปยฺยา คงฺคา อาสิ ทุรุตฺตรา
อุตฺตารยึ ภิกฺขุสงฺฆํ พุทฺธญฺจ ทิปทุตฺตมํ ฯ
อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ กมฺมมกรึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ตรณาย อิทํ ผลํ ฯ
เตรสิโต กปฺปสเต ปญฺจ สพฺโพภวา อหุํ
สตฺตรตนสมฺปนฺนา [๑] จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ตรณิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ปญฺจมํ นิคฺคุณฺฑิปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๒๐๕)
๑ ม. ปจฺฉิเม จ ภเว อสฺมึ ฌาโตหํ พฺราหฺมเณ กุเล
สทฺธึ ตีหิ สหาเยหิ ปพฺพชึ สตถุสาสเน ฯ
ก็พระผู้มีพระภาคพระนามว่าอัตถทัสสี ผู้จอมสัตว์ ประเสริฐกว่านระแวดล้อมด้วยพระสาวกทั้งหลาย เสด็จไปสู่ฝั่งแม่น้ำคงคา แม่น้ำคงคาเต็มเปี่ยมเสมอขอบฝั่ง กาวักน้ำดื่มได้ ข้ามได้ยาก เราข้ามส่งพระพุทธ-เจ้าผู้สูงสุดกว่าสัตว์และภิกษุสงฆ์ ในกัลปที่ ๑,๘๐๐ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการข้ามส่งพระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๑,๓๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๕ พระองค์ ทรงพระนามว่าสัพโพภวะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระตรณิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ตรณิยเถราปทาน.
นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทานที่ ๕ (๒๐๕)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกยางทราย
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน (๒๐๕) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
วิปสฺสิสฺส ภควโต อาสึ อารามิโก อหํ
นิคฺคุณฺฑิปุปฺผํ ปคฺคยฺห พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ ฯ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
ปญฺจตฺตึเส ๑ อิโต กปฺเป เอโก อาสึ ชนาธิโป
มหาปตาโป นาเมน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นิคฺคุณฺฑิปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
นิคฺคุณฺฑิปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
เราเป็นคนเฝ้าพระอารามของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ได้ถือเอาดอกไม้ยางทราย ไปบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลยนี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๓๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง เป็นจอมแห่งชน มีนามว่ามหาปตาปะ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระนิคคุณฑิปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน.
ฉฏฺฐํ อุทกทายกตฺเถราปทานํ [๒๐๖]
อุทกทายกเถราปทานที่ ๖ (๒๐๖)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายน้ำ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค อุทกทายกเถราปทาน (๒๐๖) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
ภุญฺชนฺตํ สมณํ ทิสฺวา วิปฺปสนฺนมนาวิลํ
ฆเฏโนทกมาทาย สิทฺธตฺถสฺส อทาสหํ ฯ
นิมฺมโล โหมหํ อชฺช วิมโล ขีณสํสโย
ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ ผลํ นิพฺพตฺตเต มม ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป อุทกํ ๑ อททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ อุทกทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
เอกสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป เอโกว วิมโล อหุ
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุทกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
๑ ม. ปญฺจวีเส ฯ
เราเห็นพระสมณะ ผู้ผ่องใส ไม่ขุ่นมัว กำลังบริโภคอยู่ ได้เอาน้ำในหม้อถวายแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ วันนี้ (นั้น) เราเป็นผู้ไม่เศร้าหมอง ปราศจากมลทิน สิ้นสงสัย ผลย่อมเกิดแก่เราในภพที่เกิดอยู่ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายน้ำ ในกาลนั้น ด้วยการถวายน้ำนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายน้ำ ในกัลปที่ ๖๑แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าวิมลทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอุทกทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อุทกทายกเถราปทาน
อุทกทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ}
สตฺตมํ สลฬมาลิยตฺเถราปทานํ (๒๐๗)
สลฬมาลิยเถราปทานที่ ๗ (๒๐๗)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกไม้พร้อมทั้งขั้ว
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค สลฬมาลิยเถราปทาน (๒๐๗) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
กณิการํว โชตนฺตํ นิสินฺนํ ปพฺพตนฺตเร
โอภาเสนฺตํ ทิสา สพฺพา สิทฺธตฺถํ นรสารถึ ฯ
ธนน อเพชฺฌํ ๒ กตฺวาน อุสุํ สนฺธายหํ ๓ ตทา
ปุปฺผํ สวณฺฏํ เฉตฺวาน พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
จตุนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
เอกปญฺญาสิโต กปฺเป เอโก อาสิ ชุตินฺธโร
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สลฬมาลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
สลฬมาลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อฏฺฐมํ โกรณฺฑปุปฺผิยตฺเถราปทานํ (๒๐๘)
๑ ม. อุทกํ ยมทาสหํ ฯ ยุ. อุทกํ ยํ ตทา อหํ ฯ ๒ ม. อทฺเวชฺฌํ ฯ ยุ. อเทชฺฌํ ฯ
๓ ม. สนฺนยฺหหํ ฯ
เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ เป็นสารถีฝึกนระ ผู้โชติช่วงดังดอกกรรณิการ์ ประทับนั่งในระหว่างภูเขา ยังทิศทั้งปวงให้สว่างอยู่ ในกาลนั้น เราเอาธนูพาดสายแล้ว ยิงลูกธนูไป ตัดดอกไม้พร้อมทั้งขั้ว บูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๕๑ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าชุตินธระ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการมีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสลฬมาลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ สลฬมาลิยเถราปทาน
โกรัณฑปุปผิยเถราปทานที่ ๘ (๒๐๘)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกหงอนไก่พร้อมทั้งราก
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน (๒๐๘) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
อกฺกนฺตญฺจ ปทํ ทิสฺวา จกฺกาลงฺการภูสิตํ
ปเทนานุปทํ ยนฺโต วิปสฺสิสฺส มเหสิโน ฯ
โกรณฺฑํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา สมูลํ ปูชิตํ มยา
หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน อวนฺทึ ปทมุตฺตมํ ฯ
เอกนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พุทฺธปูชายิทํ ๑ ผลํ ฯ
สตฺตปญฺญาสกปฺปมฺหิ เอโก วีตมโล อหุ
สตฺตรตนสมฺปนฺโน จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โกรณฺฑปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
โกรณฺฑปุปฺผิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
นวมํ อาธารทายกตฺเถราปทานํ (๒๐๙)
๑ ยุ. ปทปูชายิทํ ผลํ ฯ
เราได้เห็นรอยพระบาท อันประดับด้วยจักร และเครื่องอลังการที่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าวิปัสสี ผู้แสวงหาคุณใหญ่ ทรงเหยียบไว้ จึงเดินตามรอยพระบาทไป เราได้เห็นต้นหงอนไก่ มีดอกบาน จึงเอาบูชาพร้อมทั้งรากเราร่าเริง มีจิตโสมนัส ได้ไหว้รอยพระบาทอันอุดม ในกัลปที่ ๙๑แต่กัลปนี้ เราได้บูชารอยพระพุทธบาทด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้นเราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ในกัลปที่ ๕๗ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง ทรงพระนามว่าวีตมละ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระโกรัณฑปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน.
อาธารทายถเถราปทานที่ ๙ (๒๐๙)
ว่าด้วยการถวายเชิงรองบาตร
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค อาธารทายถเถราปทาน (๒๐๙) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
อาธารกํ มยา ทินฺนํ สิขิโน โลกพนฺธุโน
ธาเรมิ ปฐวึ สพฺพํ เกวลํ วสุธํ อิมํ ฯ
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ
สตฺตวีเส อิโต กปฺเป อเหสุํ จตุโร ชนา
สมนฺตวรุณา ๑ นาม จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาธารทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
อาธารทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ ปาปนิวาริยตฺเถราปทานํ ๒ (๒๑๐)
เราได้ถวายเชิงรองบาตรแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิขี ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของโลก เราทรง (ครอบครอง) พื้นแผ่นพระสุธานี้ทั้งหมดสิ้น เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้ทั้งหมดแล้ว เราทรงกายอันเป็นที่สุดอยู่ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๒๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ ทรงมีพระนามว่าสมันตวรุณ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอาธารทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อาธารทายกเถราปทาน.
ปาปนิวาริยเถราปทานที่ ๑๐ (๒๑๐)
ว่าด้วยผลแห่งการห้ามบาป
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน กณิการปุปผิยวรรค ปาปนิวาริยเถราปทาน (๒๑๐) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
ติสฺสสฺส ๓ หิ ๔ ภควโต เทวเทวสฺส ตาทิโน ฯ
เอกจฺฉตฺตํ มยา ทินฺนํ วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ
นิวุตํ โหติ เม ปาปํ กุสลสฺสูปสมฺปทา
อากาเส ฉตฺตํ ธาเรนฺติ ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ
จริมํ วตฺตเต มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ
เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป ยํ ฉตฺตมททึ ตทา
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
เทฺวสตฺตติ อิโต กปฺเป อฏฺฐาสึสุ ชนาธิปา
มหานิทานนาเมน ราชาโน จกฺกวตฺติโน ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปาปนิวาริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
ปาปนิวาริยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อุทฺทานํ
กณิกาโร มิเนลญฺจ กึกณิ ตารเณน จ
นิคฺคุณฺฑิปุปฺผํ ทกโท สลโฬ จ กุรณฺฑโก
อาธารทานํ ปาปญฺจ อฏฺฐตาฬีส คาถกา ฯ
กณิการปุปฺผิยวคฺโค เอกวีสติโม ฯ
๑ ม. สมนฺตวรณา นาม ฯ ๒ ยุ. วาตาตปนิวาริย ... ฯ ๓ ยุ. ติสฺสสฺสาหํ ฯ
๔ ม. ตุ ฯ
ก็เรามีใจผ่องใส ได้ถวายร่มคันหนึ่งแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่าติสสะผู้ประเสริฐกว่าเทวดา ผู้คงที่ เราห้ามบาปเสียแล้ว ก่อสร้างกุศลเทวดาทั้งหลายกั้นร่มไว้ในอากาศ นี้เป็นผลแห่งบุรพกรรม ภพที่สุดย่อมเป็นไปแก่เรา เราถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว ทรงกายอันเป็นที่สุดอยู่ในศาสนาของพระสัมพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายร่มใดในกาลนั้น ด้วยการถวายร่มนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายร่ม ในกัลปที่ ๗๒ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิราช ผู้เป็นจอมแห่งชน ๘ พระองค์ มีพระนามว่ามหานิทานะ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้วพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระปาปนิวาริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ปาปนิวาริยเถราปทาน.
-------------------
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. กณิการปุปผิยเถราปทาน ๒. มิเนลปุปผิยเถราปทาน
๓. กิงกณิกปุปผิยเถราปทาน ๔. ตรณิยเถราปทาน
๕. นิคคุณฑิปุปผิยเถราปทาน ๖. อุทกทายกเถราปทาน
๗. สลฬมาลิยเถราปทาน ๘. โกรัณฑปุปผิยเถราปทาน
๙. อาธารทายกเถราปทาน ๑๐. ปาปนิวาริยเถราปทาน
มีคาถา ๔๘ คาถา
จบ กณิการปุปผิยวรรคที่ ๒๑
จบ กณิการปุปผิยวรรค