arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · ขัตติยกัญญาวรรค

๑๐. เสลาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในขัตติยกัญญาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน ขัตติยกัญญาวรรค เสลาเถริยาปทาน (ฉบับหลวง เล่ม ๓๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๓)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๓ หน้า ๔๖๗–๔๗๐

หน้า ๔๖๗

๑๐. เสลาเถรีอปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระเสลาเถรี

(พระเสลาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๘๐} [๒๒๐] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพราหมณ์ มีพระยศยิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลายเสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๒๒๑] ในกาลนั้น หม่อมฉันเกิดในตระกูลอุบาสกในพระนครสาวัตถีอันประเสริฐ ได้พบพระชินเจ้าผู้ประเสริฐพระองค์นั้นและได้ฟังธรรมเทศนาแล้ว[๒๒๒] ได้ถึงพระวีรเจ้าพระองค์นั้นเป็นสรณะแล้วสมาทานศีล ครั้งหนึ่งพระมหาวีรเจ้าผู้องอาจในหมู่นรชนพระองค์นั้น

[๒๒๓] ทรงประกาศอภิสัมโพธิญาณของพระองค์ ในสมาคมแห่งมหาชนว่า

[๒๒๔] “เรามีจักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา และแสงสว่างในธรรมที่ไม่เคยฟังมาในกาลก่อนและในอริยสัจมีทุกขอริยสัจเป็นต้น” หม่อมฉันได้ฟังธรรมนั้นแล้ว ได้เล่าเรียนสอบถามภิกษุณีทั้งหลาย[๒๒๕] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ หม่อมฉันละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๒๒๖] ในภพสุดท้ายในบัดนี้ หม่อมฉันเกิดในตระกูลแห่งเศรษฐีใหญ่ หม่อมฉันได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ได้ฟังพระสัทธรรมที่เกี่ยวด้วยเรื่องความตาย

หน้า ๔๖๘

[๒๒๗] จึงบวชแล้วค้นคว้าอรรถธรรมทั้งปวง ยังอาสวะทั้งปวงให้สิ้นไปแล้วก็ได้บรรลุอรหัตโดยกาลไม่นานเลย[๒๒๘] ข้าแต่พระมหามุนี หม่อมฉันเป็นผู้มีความชำนาญในฤทธิ์ มีความชำนาญในทิพพโสตธาตุ มีความชำนาญในเจโตปริยญาณ[๒๒๙] รู้ชัดปุพเพนิวาสญาณ ชำระทิพพจักขุให้บริสุทธิ์แล้ว มีอาสวะทั้งปวงหมดสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๒๓๐] หม่อมฉันมีญาณอันปราศจากมลทิน บริสุทธิ์ ในอรรถ ธรรม นิรุตติ และปฏิภาณ เพราะอำนาจพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด[๒๓๑] หม่อมฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าหม่อมฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระเสลาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ เสลาเถรีอปทานที่ ๑๐

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อัฏฐารสขัตติยกัญญาเถรีสหัสสอปทาน

๒. จตุราสีติสหัสสพราหมณกัญญาเถรีอปทาน

๓. อุปปลทายิกาเถรีอปทาน ๔. สิงคาลมาตาเถรีอปทาน

๕. สุกกาเถรีอปทาน ๖. อภิรูปนันทาเถรีอปทาน

๗. อัฑฒกาสีเถรีอปทาน ๘. ปุณณิกาเถรีอปทาน

๙. อัมพาปาลีเถรีอปทาน ๑๐. เสลาเถรีอปทาน

จบ ขัตติยกัญญาวรรคที่ ๔

หน้า ๔๖๙

รวมวรรคได้ ๔ วรรค คือ

๑. สุเมธาวรรค ๒. เอกุโปสถวรรค

๓. กุณฑลเกสีวรรค ๔. ขัตติยกัญญาวรรค

บัณฑิตประมวลคาถาได้ ๑,๓๔๗ คาถา พร้อมทั้งคาถารวมเรื่อง นับได้ ๑,๓๕๗ คาถา

พระบาลีเถรีอปทานจบบริบูรณ์

พระบาลีอปทานจบบริบูรณ์

หน้า ๔๗๐

พระบาลีสุตตันตปิฎก

ขุททกนิกาย พุทธวงศ์

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. รัตนจงกรมกัณฑ์

ว่าด้วยพระพุทธองค์ทรงเนรมิตที่จงกรมแก้ว

{๑} [๑] ก็ท้าวสหัมบดีพรหมผู้เป็นใหญ่ในโลกได้ประคองอัญชลีทูลอาราธนาพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “สัตว์ทั้งหลายผู้มีธุลีกิเลสในจักษุน้อยก็มีอยู่ในโลกนี้ ขอพระองค์ได้ทรงโปรดอนุเคราะห์ แสดงธรรมแก่หมู่สัตว์นี้เถิด,

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พุทธวงศ์ แปลว่า วงศ์ของพระพุทธเจ้า หมายถึงคัมภีร์ว่าด้วยวงศ์หรือลำดับปฏิบัติที่สืบเนื่องคล้ายกันมาแห่งพระพุทธเจ้า ๒๕ พระองค์ใน ๔ อสงไขย และแสนกัป คือ นับจากพระพุทธเจ้าพระนามว่าทีปังกร จนถึงพระพุทธเจ้าของเราคือพระพุทธเจ้าพระนามว่าโคดม โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแก่พระประยูรญาติ ณ นิโครธาราม เมื่อคราวเสด็จกลับพระนครกบิลพัสดุ์เป็นครั้งแรก ทรงเน้นถึงพระประวัติการสั่งสมพระบารมีของพระองค์ที่กว่าจะเป็นพระพุทธเจ้าได้ เพื่อประสงค์จะทำลายทิฏฐิมานะของเหล่าพระประยูรญาติที่ไม่แสดงความเคารพเพราะเห็นว่าพระองค์เป็นเจ้าศากยะชั้นลูกหลาน (ขุ.พุทฺธ.อ.๓-๖) มีรูปแบบเนื้อหาเป็นคาถาล้วน จำนวน ๒๙ หัวข้อ แบ่งตามความสำคัญได้ ๕ ตอนใหญ่ คือ (๑) รัตนจงกรมกัณฑ์ ว่าด้วยพระพุทธองค์ทรงเนรมิตที่จงกรมแก้ว เป็นตอนเกริ่นนำ (๒) สุเมธปัตถนากถา ว่าด้วยความปรารถนาของสุเมธดาบส (๓) พุทธวงศ์ ว่าด้วยวงศ์ของพระพุทธเจ้า ๒๕ พระองค์ ๒๕ หัวข้อ (๔) พุทธปกิณณกกัณฑ์ ว่าด้วยเรื่องเบ็ดเตล็ดเกี่ยวกับพระพุทธเจ้า (๕) ธาตุภาชนียกถา ว่าด้วยการแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ จัดเป็นคัมภีร์ที่ ๑๔ ในจำนวน ๑๕ คัมภีร์ของขุททกนิกาย และจัดรวมไว้ในพระไตรปิฏกเล่มที่ ๓๓ หรือพระบาลีสุตตันตปิฎกเล่มสุดท้าย ต่อเนื่องจากคัมภีร์อปทาน

จบ ๑๐. เสลาเถริยาปทาน