๔. สกุลาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

นัยว่า พระธัมมทินนาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ธัมมทินนาเถรีอปทานที่ ๓

๔. สกุลาเถรีอปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระสกุลาเถรี

(พระสกุลาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๖๔} [๑๓๑] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระพิชิตมารผู้ทรงเป็นนายกของโลก พระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๑๓๒] พระองค์ทรงเป็นบุรุษอาชาไนย ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลาย ทรงปฏิบัติเพื่อเกื้อกูล เพื่อความสุข เพื่อประโยชน์ แก่สัตว์ทั้งปวงในโลกตลอดทั้งเทวโลก[๑๓๓] เป็นผู้ถึงซึ่งพระยศอันเลิศ ทรงมีพระสิริ ทรงมีเกียรติคุณฟุ้งเฟื่อง อันชาวโลกทั้งปวงบูชาเแล้ว มีพระคุณปรากฏไปทั่วทิศ พระองค์เป็นผู้สูงสุดกว่านรชน[๑๓๔] ทรงข้ามพ้นจากความสงสัยแล้ว ทรงล่วงความเคลือบแคลงแล้ว ทรงมีความดำริในพระหฤทัยบริบูรณ์เต็มที่ ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด[๑๓๕] ทรงยังมรรคาที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น ตรัสบอกมรรคาที่ยังไม่มีใครบอก ทรงยังธรรมที่ยังไม่เกิดพร้อมให้เกิดพร้อม

[๑๓๖] พระองค์ทรงเป็นผู้องอาจในหมู่นรชน ทรงรู้จักมรรคา ทรงทราบมรรคา ตรัสบอกมรรคา เป็นพระศาสดาผู้ฉลาดในมรรคาประเสริฐกว่านายสารถี[๑๓๗] เป็นพระโลกนาถผู้ทรงประกอบด้วยพระมหากรุณา ทรงเป็นนายกของโลก ทรงแสดงธรรม รื้อถอนเหล่าสัตว์ผู้จมอยู่ในเปือกตมคือกามขึ้น[๑๓๘] ในกาลนั้น ดิฉันเกิดในพระนครหังสวดี มีนามว่าขัตติยนันทนามีรูปสวย รวยทรัพย์ เป็นที่พึงใจ มีสิริ

[๑๓๙] เป็นพระราชธิดาของพระมหาราชาพระนามว่าอานันทะ งดงามอย่างยิ่ง เป็นพระภคินีต่างพระมารดาแห่งพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ[๑๔๐] ห้อมล้อมด้วยราชกัญญาทั้งหลาย ประดับด้วยสรรพาภรณ์เข้าไปเฝ้าพระมหาวีรเจ้าแล้วได้ฟังพระธรรมเทศนา

[๑๔๑] ก็ในกาลนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้แจ้งโลกพระองค์นั้น ทรงตั้งภิกษุณีรูปหนึ่งผู้มีทิพยจักษุไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ ในท่ามกลางบริษัท ๔[๑๔๒] ดิฉันได้ฟังพระพุทธพจน์นั้นแล้วก็ยินดี จึงถวายทานและบูชาพระสัมพุทธเจ้าแล้วได้ปรารถนาทิพพจักษุ

[๑๔๓] ทันใดนั้น พระศาสดาได้ตรัสกะดิฉันว่า “ดูก่อนขัตติยนันทนา เธอจักได้ตำแหน่งที่ตนปรารถนา ตำแหน่งที่เธอปรารถนานี้ เป็นผลแห่งการถวายประทีปที่ชอบธรรม[๑๔๔] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดาพระนามว่าโคดมซึ่งสมภพในราชวงศ์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก

[๑๔๕] เธอจักได้เป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น เป็นธิดาอันธรรมเนรมิต จักเป็นพระสาวิกาของพระศาสดามีนามว่าสกุลา”[๑๔๖] ด้วยกรรมที่ได้ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ดิฉันละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๑๔๗] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพราหมณ์ ผู้มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลาย เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๑๔๘] ในกาลนั้น ดิฉันเป็นปริพาชิกาประพฤติอยู่ผู้เดียว เที่ยวไปภิกษา ได้น้ำมันมาน้อยหนึ่ง

[๑๔๙] มีใจเลื่อมใส จึงใช้น้ำมันนั้นตามประทีปบูชาพระเจดีย์ชื่อสัพพสังวรของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่านรชน[๑๕๐] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ดิฉันละร่างมนุษย์นั้นแล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์[๑๕๑] ด้วยอำนาจบุญกรรมนั้น ดิฉันไปเกิดในที่ใด ๆ ประทีปเป็นอันมากก็สว่างไสวแก่ดิฉันผู้อยู่ในที่นั้น ๆ

[๑๕๒] ดิฉันปรารถนาจะได้สิ่งที่อยู่นอกฝา หรือสิ่งที่อยู่นอกภูเขาศิลาก็เห็นได้ทะลุปรุโปร่ง นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป[๑๕๓] ดิฉันมีนัยน์ตาแจ่มใส รุ่งเรืองด้วยยศ มีศรัทธา มีปัญญา นี้ก็เป็นผลแห่งการถวายประทีป

[๑๕๔] ในภพสุดท้ายในบัดนี้ ดิฉันเกิดในตระกูลพราหมณ์ มีทรัพย์และข้าวเปลือกมากมาย มหาชนยินดี พระราชาทรงบูชา

[๑๕๕] ดิฉันสมบูรณ์ด้วยองคสมบัติทั้งปวง ประดับด้วยสรรพาภรณ์ยืนอยู่ที่หน้าต่างได้เห็นพระสุคตเจ้าเสด็จเข้าไปในเมือง[๑๕๖] ทรงรุ่งเรืองด้วยยศ อันเทวดาและมนุษย์สักการบูชา ทรงสมบูรณ์ด้วยพระอนุพยัญชนะ ประดับด้วยพระลักษณะทั้งหลาย[๑๕๗] จึงมีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสพอใจออกบรรพชา ครั้นได้ บรรพชาแล้วไม่นานนักก็ได้บรรลุอรหัต[๑๕๘] ดิฉันมีความชำนาญในฤทธิ์และทิพพโสตธาตุ รู้วาระจิตของผู้อื่น เป็นผู้ทำตามคำสั่งสอนของพระศาสดา[๑๕๙] รู้ชัดปุพเพนิวาสญาณ ชำระทิพยจักษุให้บริสุทธิ์แล้ว มีอาสวะทั้งปวงหมดสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก[๑๖๐] ดิฉันบำรุงพระศาสดาแล้ว ทำกิจพระพุทธศาสนาเสร็จแล้ว

ปลงภาระอันหนักลงได้แล้ว ถอนตัณหาอันนำไปสู่ภพขึ้นได้แล้ว[๑๖๑] บรรลุถึงประโยชน์คือธรรมอันเป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้งปวงที่กุลบุตรทั้งหลายออกบวชเป็นบรรพชิตต้องการนั้นแล้ว[๑๖๒] แต่นั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงพระมหากรุณา ผู้สูงสุดกว่านรชน ทรงตั้งดิฉันไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะว่าสกุลากิกษุณี เป็นผู้เลิศกว่าภิกษุณีทั้งหลายฝ่ายที่มีทิพพจักขุ[๑๖๓-๑๖๕] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ดิฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า พระสกุลาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้

จบ สกุลาเถรีอปทานที่ ๔

๕. นันทาเถรีอปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระนันทาเถรี

(พระนันทาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๖๕} [๑๖๖] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระพิชิตมารผู้ทรงเป็นนายกของโลก พระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๑๖๗] พระองค์เป็นพระพุทธเจ้าผู้ฉลาดในวิธีเทศนา ตรัสสอนเหล่าสัตว์ให้รู้แจ้ง ทรงช่วยสรรพสัตว้ให้ข้ามไป ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นได้เป็นอันมาก[๑๖๘] ทรงพระกรุณาอนุเคราะห์ แสวงหาประโยชน์แก่สัตว์ทั้งปวง ทรงยังพวกเดียรถีย์ที่มาถึงแล้วทั้งหมดให้ตั้งอยู่แล้วในเบญจศีล[๑๖๙] พระศาสนาของพระองค์ไม่อากูลและว่างเปล่าจากพวกเดียรถีย์งดงามไปด้วยพระอรหันต์ทั้งหลายที่มีความชำนาญ เป็นผู้คงที่[๑๗๐] พระองค์เป็นพระมหามุนีมีพระกายสูง ๕๘ ศอก มีพระรัศมีงามปานทองคำที่ลํ้าค่า มีพระลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการ[๑๗๑] ในกาลนั้น ผู้คนมีอายุ ๑๐๐,๐๐๐ ปี พระองค์ก็ทรงดำรงอยู่โดยกาลเท่านั้น ทรงช่วยให้หมู่ชนข้ามพ้นได้เป็นอันมาก[๑๗๒] ในกาลนั้น ดิฉันเกิดในตระกูลเศรษฐีที่มีความรุ่งเรืองด้วยรัตนะต่าง ๆ ในพระนครหังสวดี เป็นผู้เพียบพร้อมไปด้วยความสุขมาก[๑๗๓] ดิฉันเข้าไปเฝ้าพระมหาวีรเจ้าพระองค์นั้นได้ฟังพระธรรมเทศนาอันประกาศปรมัตถธรรมอย่างจับใจยิ่ง เป็นอมตธรรม