๒. ปุปผถูปิยเถราปทาน (๑๒๒) เล่ม ๓๒

หิมวนฺตสฺส อวิทูเร กุกฺกุโร <735> นาม ปพฺพโต

เวมชฺเฌ ตสฺส วสติ พฺราหฺมโณ มนฺตปารคู.

ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมพานต์ มีภูเขาลูกหนึ่งชื่อกุกกุระ พราหมณ์ผู้จบมนตร์ อยู่ในท่ามกลางภูเขานั้น

ปญฺจ สิสฺสสหสฺสานิ ปริวาเรนฺติ มํ สทา

ปุพฺพุฏฺฐายี จ เต อาสุํ มนฺเตสุ จ วิสารทา.

ศิษย์ ๑,๐๑๕ คน แวดล้อมข้าพเจ้าอยู่ทุกเมื่อ และศิษย์เหล่านั้นเป็นผู้ลุกขึ้นก่อน(ตื่นก่อน) (และนอนทีหลัง) แกล้วกล้าในมนตร์ทั้งหลาย(มาแจ้งแก่ข้าพเจ้าว่า)

พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน ตํ วิชานาถ โน ภวํ

อสีติพฺยญฺชนานสฺส พตฺตึสวรลกฺขณา.

พระพุทธเจ้าทรงอุบัติขึ้นแล้วในโลก ขอท่านจงทราบเถิดว่า พระองค์ทรงเจริญกว่าพวกเรา พระองค์มีอนุพยัญชนะ ๘๐ มีพระลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการ

พฺยามปฺปโภ ชินวโร อาทิจฺโจว วิโรจติ

สิสฺสานํ วจนํ สุตฺวา พฺราหฺมโณ มนฺตปารคู.

พระชินวร มีพระรัศมีแผ่ไปข้างละหนึ่งวา รุ่งโรจน์ดังดวงอาทิตย์ พราหมณ์ผู้จบมนตร์ ฟังคำของพวกศิษย์ดังนี้แล้ว

อสฺสมา อภินิกฺขมฺม ทิสํ ปุจฺฉติ พฺราหฺมโณ <736>

ยมฺหิ เทเส มหาวีโร วสติ โลกนายโก.

จึงออกจากอาศรม ถามถึงทิศกับศิษย์ทั้งหลายว่า พระผู้มีพระภาคผู้มีความเพียรมาก ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก ประทับอยู่ ณ ภูมิภาคใด

ตาหํ ทิสฺวา <737> นมสฺสิสฺสํ ชินํ อปฺปฏิปุคฺคลํ

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน ปูเชสึ ตํ ตถาคตํ.

ข้าพเจ้าเห็นภูมิภาคนั้นแล้ว จักนมัสการพระชินเจ้า ผู้ที่หาบุคคลเปรียบมิได้ ข้าพเจ้ามีจิตเบิกบาน มีใจยินดี จึงบูชาพระตถาคตนั้น

เอถ สิสฺสา คมิสฺสาม ทกฺขิสฺสาม ตถาคตํ

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท โสสฺสาม ชินสาสนํ.

มาเถิดศิษย์ทั้งหลาย พวกเราจักไปเฝ้าพระตถาคต จักกราบไหว้พระยุคลบาทของพระศาสดาแล้ว จักฟังคำสั่งสอนของพระชินเจ้า

เอกาหํ อภินิกฺขมฺม พฺยาธึ ปฏิลภึ อหํ

พฺยาธินา ปีฬิโต สนฺโต สาลํ วาสยิตุํ คมึ.

ข้าพเจ้า ออกไปได้วันเดียวก็เกิดเจ็บไข้ ถูกความเจ็บไข้เบียดเบียน จึงเข้าไปนอนที่ศาลา

สพฺเพ สิสฺเส สมาเนตฺวา อปุจฺฉึ เต ตถาคตํ

กีทิสํ โลกนาถสฺส คุณํ ปรมพุทฺธิโน.

ข้าพเจ้าประชุมศิษย์ทั้งหมดแล้ว ได้ถามพวกเขาถึงพระตถาคตว่า พระคุณของพระผู้ทรงเป็นที่พึ่งของสัตว์โลก ผู้มีปัญญาเครื่องตรัสรู้อย่างยอดเยี่ยม เป็นเช่นไร

เต เม ปุฏฺฐา พฺยากรึสุ ยถา ทสฺสาวิโน ตถา

สกฺกจฺจํ พุทฺธเสฏฺฐํ ตํ เทเสสุํ มม สมฺมุขา.

ศิษย์เหล่านั้นถูกข้าพเจ้าถามแล้วได้ตอบตามที่ตนเห็นมา แสดงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุดนั้น เฉพาะหน้าของข้าพเจ้าโดยเคารพ

เตสาหํ วจนํ สุตฺวา สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ

ปุปฺเผหิ ถูปํ กริตฺวาน ตตฺถ กาลํ กโต อหํ.

ข้าพเจ้าฟังคำของศิษย์เหล่านั้นแล้ว จึงทำจิตของตนให้เลื่อมใส ใช้ดอกไม้สร้างเป็นพระสถูปแล้ว ได้สิ้นชีวิตลง ณ ที่นั้น

เต เม สรีรํ ฌาเปตฺวา อคมุํ พุทฺธสนฺติเก

อญฺชลึ ปคฺคหิตฺวาน สตฺถารํ อภิวาทยุํ.

ศิษย์เหล่านั้น เผาร่างกายของข้าพเจ้าแล้ว ได้ไปในสำนักของพระพุทธเจ้า ประคองอัญชลี ถวายอภิวาทพระศาสดา

ปุปฺเผหิ ถูปํ กริตฺวาน สุคตสฺส มเหสิโน

กปฺปานํ สตสหสฺสํ ทุคฺคตึ นูปปชฺชหํ.

ข้าพเจ้าใช้ดอกไม้สร้างเป็นพระสถูปเพื่อพระสุคต ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ จึงไม่ไปเกิดยังทุคติเลยตลอด ๑๐๐,๐๐๐ กัป

จตฺตาฬีสสหสฺสมฺหิ กปฺเป โสฬส ขตฺติยา

นาเมนคฺคิสมา นาม จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

ในกัปที่ ๔๐,๐๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๖ ชาติ มีพระนามว่าอัคคิสมะ มีพลานุภาพมาก

วีสกปฺปสหสฺสมฺหิ ราชาโน จกฺกวตฺติโน

ฆตาสนสนามาว อฏฺฐตฺตึส มหีปตี.

ในกับที่ ๒๐,๐๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๘ ชาติ มีพระนามว่าฆฏาสนะ ทรงเป็นใหญ่ในแผ่นดิน

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุปฺผถูปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปุปฺผถูปิยตฺเถรสฺส อปทานํ ทุติยํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระปุปผถูปิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

ปุปผถูปิยเถราปทานที่ ๒ จบ