๕. อุปสีวเถราปทาน (๔๐๕) เล่ม ๓๒

หิมวนฺตสฺส อวิทูเร อโนโม นาม ปพฺพโต

อสฺสโม สุกโต มยฺหํ ปณฺณสาลา สุมาปิตา.

ในที่ไม่ไกลภูเขาหิมพานต์ มีภูเขาลูกหนึ่งชื่ออโนมะ เขาได้สร้างอาศรมและสร้างบรรณศาลาไว้อย่างดีเพื่อข้าพเจ้า

นที จ สนฺทตี ตตฺถ สุปติตฺถา มโนรมา

อนูปติตฺเถ ชายนฺติ ปทุมุปฺปลกา พหู.

ในที่ไม่ไกลอาศรมของข้าพเจ้านั้น มีแม่น้ำสายหนึ่งไหลอยู่ มีท่าน้ำราบเรียบ น่ารื่นรมย์ใจ มีกอปทุมและกออุบลจำนวนมาก เกิดอยู่ที่ท่าน้ำซึ่งเต็มเปี่ยมด้วยน้ำ

ปาฐีนา ปาวุสา มจฺฉา พลชา มุญฺชโรหิตา

มจฺฉกจฺฉปสญฺฉนฺนา นทิกา สนฺทเต ตทา.

ในแม่น้ำนั้น ฝูงปลาสลาด ฝูงปลากระบอก ฝูงปลาสวาย ฝูงปลาเค้า ฝูงปลาตะเพียน แม่น้ำมีปลาและเต่าชุกชุมไหลอยู่เสมอ

ติมิรา ปุปฺผิตา ตตฺถ อโสกา ขุทฺทมาลกา

ปุนฺนาคา คิริปุนฺนาคา สมฺปวนฺติ มมสฺสมํ.

มีต้นดีหมี ต้นอโศก ต้นเข็ม ต้นบุนนาค ต้นบุนนาคเขา มีดอกบานสะพรั่ง ส่งกลิ่นหอมอบอวลไปทั่วอาศรมของข้าพเจ้า

กุฏชา ปุปฺผิตา ตตฺถ ติณสูลวนานิ จ

สาลา จ สลฬา ตตฺถ จมฺปกา ปุปฺผิตา พหู.

มีต้นอัญชันเขียว ต้นมะลิซ้อน ต้นสาละ ต้นช้างน้าว ต้นจำปา ขึ้นอยู่เป็นหมู่ ๆ มากด้วยกัน มีดอกบานสะพรั่ง

อชฺชุนา อติมุตฺตา จ มหานามา จ ปุปฺผิตา

อสนา มธุคนฺธี จ ปุปฺผิตา เต มมสฺสเม.

ต้นรกฟ้าขาว ต้นลำดวน ต้นกระท้อน ต้นประดู่ และต้นมะซางหอม มีดอกบานสะพรั่งมีอยู่ในที่ใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

อุทฺทาลกา ปาฏลิกา ยูถิกา จ ปิยงฺคุกา

พิมฺพิชาลกสญฺฉนฺนา สมนฺตา อฑฺฒโยชนํ.

ต้นราชพฤกษ์ ต้นหงอนไก่ ต้นคัดเค้า ต้นประยงค์ ต้นมะกล่ำหลวง มีอยู่ดาษดื่นโดยรอบตลอดกึ่งโยชน์

มาตกรา <1642> สตฺตลิโย ปาฏลี สินฺธุวาริตา <1643>

องฺโกลกา พหู ตตฺถ ตาลกฏา <1644> จ ปุปฺผิตา.

เสเลยฺยกา พหู ตตฺถ ปุปฺผิตา มม อสฺสเม.

ต้นโพธิ์ ต้นชบาซ้อน ต้นแคฝอย ต้นย่านทราย ต้นปรู ต้นงิ้ว มีดอกบานสะพรั่ง มีอยู่มาก ใกล้แม่น้ำนั้น ต้นกำยาน มีดอกบานสะพรั่ง มีอยู่มากใกล้อาศรมของข้าพเจ้า ณ ใกล้ฝั่งแม่น้ำนั้น

เอเตสุ ปุปฺผชาเตสุ โสภนฺติ ปาทปา พหู

สมนฺตา เตน คนฺเธน วายเต มม อสฺสโม.

เมื่อต้นไม้เหล่านี้มีดอก ต้นไม้จำนวนมากก็งาม อาศรมของข้าพเจ้าโดยรอบ หอมตลบไปด้วยกลิ่นดอกไม้นั้น

หรีตกา อามลกา อมฺพชมฺพู วิเภทกา <1645>

โกลา ภลฺลาตกา เพลฺลา ผารุสกผลานิ จ.

มีต้นสมอไทย ต้นมะขามป้อม ต้นมะม่วง ต้นหว้า ต้นสมอพิเภก ต้นกระเบา ต้นรกฟ้า ต้นมะตูม และต้นมะปราง มีผลมาก ในที่นั้น

ตินฺทุกา จ ปิยาลา จ มธุกา กาสุมารโย

ลพุชา ปนสา ตตฺถ กทลี จนฺทรีผลา. <1646>

ต้นมะพลับ ต้นมะหาด ต้นมะซาง ต้นหมากเม่า ต้นขนุนสำปะลอ ต้นขนุน ต้นกล้วย ต้นจันทน์ มีผลมาก ในที่นั้น

อมฺพาฏกา พหู ตตฺถ วลฺลิการผลานิ จ

จิรสํรสปากา จ <1647> ผลิตา มม อสฺสเม.

ต้นมะกอกและต้นเครือเถา มีผลมากในที่นั้น และเผล็ดผลมีรสหวานทุกฤดูกาล อยู่ใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

อาฬกา อิสิมุคฺคา จ ตโต โสรผลา <1648> พหู

อวฏา ปกฺกภริตา <1649> ปิลกฺขุทุมฺพรานิ จ.

ถั่วดำ ถั่วเหลือง มีฝักดกมาก ต้นไทรย้อย และต้นไม้เลียบ ต้นมะเดื่อ มีผลสุกงอมเต็มต้น

ปิปฺผิลี มริจา ตตฺถ นิโคฺรธา จ กปิฏฺฐนา

อุทุมฺพรกา พหโว กณฺฑปกฺกา จ ปาริโย. <1650>

ดีปลี พริก ต้นไทร ต้นมะขวิด ต้นมะเดื่อ มีผลสุกงอมมากเต็มต้นใกล้อาศรมของข้าพเจ้านั้น

เอเต จญฺเญ จ พหโว ผลิตา อสฺสเม มม

ปุปฺผรุกฺขาปิ พหโว ปุปฺผิตา มม อสฺสเม.

ต้นไม้เหล่านี้และชนิดอื่นอีกมาก กำลังมีผลใกล้อาศรมของข้าพเจ้า แม้ไม้ดอกก็มีมาก มีดอกบานสะพรั่งใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

อาลุวา จ กทมฺพา <1651> จ พิฬาลิตกฺกลานิ จ

อาลกา ตาลกา เจว วิชฺชนฺติ มม อสฺสเม.

มันเทศ มันอ้อน มันมือเสือ หอม กระเทียม และคนทา อาลกา ต้นตาล มีอยู่ใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

อสฺสมสฺสาวิทูเร เม มหาชาตสฺสโร อหุ

อจฺโฉทโก สีตชโล สุปติตฺโถ มโนรโม.

ในที่ไม่ไกลอาศรมของข้าพเจ้า มีสระใหญ่ธรรมชาติสระหนึ่ง มีน้ำใส เย็นสนิท มีท่าน้ำราบเรียบน่ารื่นรมย์ใจ

ปทุมุปฺปลา พหู ตตฺถ ปุณฺฑรีกสมายุตา

มนฺทาลเกหิ สญฺฉนฺนา นานาคนฺธสมีริตา.

ในสระนั้น มีบัวหลวง บัวขาบ สะพรั่งด้วยบัวขาว ดารดาษด้วยบัวเผื่อน ลมพัดพากลิ่นหอมต่าง ๆ โชยมา

คพฺภํ คณฺหนฺติ ปทุมา อญฺเญ ปุปฺผนฺติ เกสรี

โอปุปฺผปตฺตา ติฏฺฐนฺติ ปทุมา กณฺณิกา พหู.

ปทุมบางกอ มีดอกตูม บางกอมีดอกบาน บางกอมีเกสรร่วงหล่น คงมีแต่ฝักบัวจำนวนมาก

มธุ ภิสมฺหา สวติ ขีรสปฺปิ มุฬาลิภิ

สมนฺตา เตน คนฺเธน นานาคนฺธสโมหิตา. <1652>

น้ำหวานไหลออกจากก้านบัว นมสดและเนยใสไหลออกจากเหง้าบัว อบอวลไปด้วยกลิ่นหอมต่าง ๆ ด้วยกลิ่นหอมนั้นโดยรอบ

กุมุทา อมฺพคนฺธี จ นยิตา ทิสฺสเร พหู

ชาตสฺสรสฺสานุกูลํ เกตกา ปุปฺผิตา พหู.

ต้นโกมุท ต้นจงกลนี และต้นตาเสือ ปรากฏมีมากที่ใกล้ขอบสระธรรมชาติ ต้นการะเกดจำนวนมากก็มีดอกบานสะพรั่ง

สุผุลฺลา พนฺธุชีวา จ เสตวารี สุคนฺธิกา

กุมฺภีลา สุํสุมารา จ คหกา ตตฺถ ชายเร.

ต้นชบามีดอกบานสะพรั่ง สาหร่ายมีกลิ่นหอม จระเข้ ตะโขง นาก เกิดอยู่ในสระนั้น

อุคฺคาหกา อชครา ตตฺถ ชาตสฺสเร พหู

ปาฐีนา ปาวุสา มจฺฉา พลชา มุญฺชโรหิตา.

ในสระนั้นมีงูหลาม งูเหลือม ปลาสลาด ปลากระบอก ปลาสวาย ปลาเค้า ปลาตะเพียน จำนวนมาก

มจฺฉกจฺฉปสญฺฉนฺนา อโถ สปฏเกหิ <1653> จ

ปาเรวตา รวิหํสา กุกฺกุตฺถา <1654> นทีจรา.

มีปลา เต่า และตะพาบน้ำ นกพิราบ นกเป็ดน้ำ นกกวัก นกกาน้ำ ชุกชุม

ทินฺทิภา <1655> จกฺกวากา จ จปฺปกา ชีวชีวกา

กลนฺทกา อุกฺกุสา จ เสนกา อุทฺธรา พหู.

นกต้อยตีวิด นกจักรพาก นกช้อนหอย นกโพระดก กระแต นกเขา เหยี่ยว และนาก มีอยู่มาก

โกตฺถกา สุกโปตา จ ตุลิยา จมรา พหู

กาเสนิยา <1656> จ ติลกา อุปชีวนฺติ ตํ สรํ.

สุนัขจิ้งจอก ลูกนกแขกเต้า ไก่ป่า จามรี มีอยู่มาก กา เหยี่ยว และเสือดาว ก็อาศัยสระนั้นเลี้ยงชีวิต

สีหา พฺยคฺฆา จ ทีปี จ อจฺฉโกกตรจฺฉกา

วานรา กินฺนรา เจว ทิสฺสนฺติ มม อสฺสเม.

ราชสีห์ เสือโคร่ง เสือเหลือง หมี หมาใน เสือดาว ลิง กินนร ปรากฏอยู่ใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

ตานิ คนฺธานิ ฆายนฺโต ภกฺขยนฺโต ผลานหํ

คนฺโธทกํ ปิวนฺโต จ วสามิ มม อสฺสเม.

ข้าพเจ้าสูดกลิ่นหอมเหล่านั้น บริโภคผลไม้ และดื่มน้ำหอม อยู่ในอาศรมของข้าพเจ้า

เอณิมิคา วราหา จ ปสทา ขุทฺทรูปกา

อคฺคิกา โชติกา เจว วสนฺติ มม อสฺสเม.

ฝูงเนื้อทราย ฝูงสุกร ฝูงเนื้อฟาน นกเขาชวา นกเขาไฟ และนกกะปูด อยู่ใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

หํสา โกญฺจา มยูรา จ สาลิกาปิ จ โกกิลา

มญฺชริกา <1657> พหู ตตฺถ โกสิกา โปฏฺฐสีสกา.

หงส์ นกกระเรียน นกยูง นกสาลิกา นกดุเหว่า นกเค้าแมว นกแสก นกหัวขวาน มีอยู่มากในที่นั้น

ปิสาจา ทานวา เจว กุมฺภณฺฑา รกฺขสา พหู

ครุฬา ปนฺนคา เจว วสนฺติ มม อสฺสเม.

พวกปีศาจทานพ (อสูร) กุมภัณฑ์ ผีเสื้อน้ำ ครุฑ งูมีมาก อยู่ใกล้อาศรมของข้าพเจ้า

มหานุภาวา อิสโย สนฺตจิตฺตา สมาหิตา

กมณฺฑลุธรา สพฺเพ อชินุตฺตรวาสิโน <1658>

ชฏาภารภริตา จ <1659> วสนฺติ มม อสฺสเม.

ฤๅษีทั้งหลาย มีอานุภาพมาก มีจิตสงบ มีใจมั่นคง ทั้งหมดล้วนถือคนโทน้ำ นุ่งห่มหนังสัตว์ เพียบพร้อมด้วยชฎาและบริขาร อยู่ในอาศรมของข้าพเจ้า

ยุคมตฺตญฺจ เปกฺขนฺตา นิปกา สนฺตวุตฺติโน

ลาภาลาเภน สนฺตุฏฺฐา วสนฺติ มม อสฺสเม.

ฤๅษีเหล่านั้น ทอดตาดูประมาณชั่วแอก มีปัญญารักษาตน มีความประพฤติสงบ สันโดษตามมีตามได้ อยู่ในอาศรมของข้าพเจ้า

วากจีรํ ธุนนฺตา เต โผเฐนฺตา ชินจมฺมกํ

สพเลหิ อุปตฺถทฺธา คจฺฉนฺติ อมฺพเร ตทา.

ฤๅษีเหล่านั้น สลัดผ้าคากรอง เคาะหนังสัตว์อาศัยพลังของตน เหาะไปได้ในอากาศ ในครั้งนั้น

นโวทกํ <1660> อาหรนฺติ กฏฺฐํ วา อคฺคิทารุกํ

สยญฺจ อุปสมฺปนฺนา ปาฏิหีรสฺสิทํ ผลํ.

ฤๅษีเหล่านั้นไม่ต้องนำน้ำหรือฟืนสำหรับก่อไฟมา สิ่งเหล่านั้นสมบูรณ์ขึ้นเอง นี้เป็นผลแห่งปาฏิหาริย์

โลหโทณึ คเหตฺวาน วนมชฺเฌ วสนฺติ เต

กุญฺชราว มหานาคา อฉมฺภิตาว เกสรี.

ฤๅษีเหล่านั้นนำรางเหล็กมา อยู่ท่ามกลางป่า เปรียบเหมือนช้างกุญชรมหานาค (และ) พญาราชสีห์ผู้ไม่ครั่นคร้ามฉะนั้น

อญฺเญ คจฺฉนฺติ โคยานํ อญฺเญ ปุพฺพวิเทหนํ <1661>

อญฺเญ จ อุตฺตรกุรุํ สกมฺพลมปสฺสิตา. <1662>

ฤๅษีเหล่านั้นทราบกำลังของตนแล้ว พวกหนึ่งไปอปรโคยานทวีป พวกหนึ่งไปปุพพวิเทหทวีป พวกหนึ่งไปอุตตรกุรุทวีป

ตโต ปิณฺฑํ อาหริตฺวา ปริภุญฺชนฺติ เอกโต

สพฺเพสํ ปกฺกมนฺตานํ อุคฺคเตชาน ตาทินํ.

ฤๅษีเหล่านั้น ต่างนำอาหาร จากทวีปนั้น ๆ มาบริโภคร่วมกัน เมื่อฤๅษีเหล่านั้นผู้มีเดชแผ่ไป ผู้คงที่ ทั้งหมดหลีกไปอยู่

อชินจมฺมสทฺเทน วนํ สทฺทายเต ตทา

เอทิสา เต มหาวีร สิสฺสา อุคฺคตปา มม.

เพราะเสียงหนังสัตว์ของพวกฤๅษี ป่าย่อมมีเสียงดังลั่นในครั้งนั้น ข้าแต่พระมหาวีระ พวกศิษย์ของข้าพเจ้าเหล่านั้น มีตบะแก่กล้าเช่นนี้

ปริวุโต อหํ เตหิ วสามิ มม อสฺสเม

โตสิตา สกกมฺเมน วินีตาปิ สมาคตา.

ข้าพเจ้ามีฤๅษีเหล่านั้นแวดล้อม อยู่ในอาศรมของตน ฤๅษีเหล่านั้น แม้ถูกแนะนำแล้ว ก็ยินดีด้วยกรรมของตน มาประชุมพร้อมกันแล้ว

อาราธยึสุ มํ เอเต สกกมฺมาภิลาสิโน

สีลวนฺโต จ นิปกา อปฺปมญฺญาสุ โกวิทา.

ฤๅษีเหล่านั้น เพลิดเพลินในกรรมของตน เป็นผู้มีศีล มีปัญญารักษาตน และฉลาดในอัปปมัญญา ให้ข้าพเจ้ายินดี

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

สมยํ สํวิทิตฺวาน อุปคญฺฉิ วินายโก.

พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ผู้ทรงเป็นผู้นำโดยวิเศษ ทรงทราบถึงการประชุมแล้วเสด็จเข้ามาใกล้

อุปคนฺตฺวาน สมฺพุทฺโธ อาตาปี นิปโก มุนิ

ปตฺตํ ปคฺคยฺห สมฺพุทฺโธ ภิกฺขาย มมุปาคมิ.

ครั้นแล้วพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงตรัสรู้เอง ผู้มีความเพียร มีปัญญารักษาตน เป็นพระมุนี จึงประคองบาตร แล้วเสด็จเข้ามาเพื่อภิกษา

อุปาคตํ มหาวีรํ ชลชุตฺตมนายกํ

ติณตฺถรํ <1663> ปญฺญาเปตฺวา สาลปุปฺเผหิ โอกิรึ.

ข้าพเจ้าได้เห็นพระมหาวีรเจ้า พระนามว่าปทุมุตตระ เสด็จเข้ามา จึงปูลาดเครื่องลาดหญ้าแล้วโปรยด้วยดอกสาละ

นิสีทิตฺวาน <1664> สมฺพุทฺธํ หฏฺโฐ สํวิคฺคมานโส

ขิปฺปํ ปพฺพตมารุยฺห อคฬุํ <1665> อคฺคหึ อหํ.

ทูลนิมนต์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประทับนั่งแล้ว ทั้งดีใจและสลดใจ ได้รีบขึ้นไปบนภูเขา แล้วนำกฤษณามา

กุมฺภมตฺตํ คเหตฺวาน ปนสํ เทวคนฺธิกํ

ขนฺเธ อาโรปยิตฺวาน อุปคญฺฉึ วินายกํ.

ได้เก็บขนุนที่มีกลิ่นหอมคล้ายกลิ่นทิพย์ ผลโตประมาณเท่าหม้อ ยกขึ้นคอแบกมา เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำโดยวิเศษ

ผลํ พุทฺธสฺส ทตฺวาน อคฬุํ อนุลิมฺปหํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน พุทฺธเสฏฺฐํ อวนฺทิหํ.

ได้ถวายผลขนุนแด่พระพุทธเจ้าแล้ว ใช้กฤษณาไล้ทา ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้กราบไหว้พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

อิสิมชฺเฌ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ.

พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ฤๅษี ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

โย จ เม ผลมคฬุํ อาสนญฺจ อทาสิ เม

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต.

เราจักพยากรณ์ผู้ที่ได้ถวายผลขนุน กฤษณา และอาสนะแก่เรา ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

คาเม วา ยทิ วารญฺเญ ปพฺภาเรสุ คุหาสุ วา

อิมสฺส จิตฺตมญฺญาย นิพฺพตฺติสฺสติ โภชนํ.

ในบ้านก็ตาม ในป่าก็ตาม ที่เงื้อมเขาก็ตาม ในถ้ำก็ตาม โภชนาหารดังจะรู้จิตของผู้นี้ จักบังเกิดขึ้น

เทวโลเก มนุสฺเส วา อุปปนฺโน อยํ นโร

โภชเนหิ จ วตฺเถหิ ปริสํ ตปฺปยิสฺสติ.

คนผู้นี้บังเกิดในเทวโลกหรือในมนุษยโลกก็ตาม จักให้บริษัทอิ่มเอิบด้วยโภชนาหารและผ้า

อุปปชฺชติ ยํ โยนึ เทวตฺตํ อถ มานุสํ

อกฺโขภโภโค หุตฺวาน สํสริสฺสติยํ นโร.

ผู้นี้เกิดในกำเนิดใด คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น จักมีโภคะนับไม่ถ้วนเวียนว่ายตายเกิดไป

ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมิสฺสติ

สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

จักรื่นรมย์ในเทวโลกตลอด ๓๐,๐๐๐ กัป จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑,๐๐๐ ชาติ

เอกสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ เทวรชฺชํ กริสฺสติ

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ คณนาโต อสงฺขิยํ.

จักครองเทวสมบัติ ๗๑ ชาติ จักเป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ นับชาติไม่ถ้วน

กปฺปสตสหสฺสมฺหิ โอกฺกากกุลสมฺภโว

โคตโม นาม โคตฺเตน สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) พระศาสดาพระนามว่าโคดม ตามพระโคตร ทรงสมภพในราชสกุลโอกกากราช จักอุบัติขึ้นในโลก

ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต

<1666> อุปสีโว นาม นาเมน เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ๑

สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหริสฺสตินาสโว.

ผู้นี้จักมีนามว่าอุปสีวะ เป็นธรรมทายาท เป็นโอรสที่ธรรมเนรมิต เป็นสาวกของพระศาสดาพระองค์นั้น กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

สุลทฺธลาโภ ลทฺโธ เม โยหํ อทฺทกฺขึ นายกํ

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

การที่ข้าพเจ้าได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำ เป็นลาภที่ข้าพเจ้าได้ดีแล้ว วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

คาเม วา ยทิ วารญฺเญ ปพฺภาเรสุ คุหาสุ วา

มม สงฺกปฺปมญฺญาย โภชนํ โหติ เม สทา.

ในบ้านก็ตาม ในป่าก็ตาม ที่เงื้อมเขาก็ตาม ในถ้ำก็ตาม โภชนาหารดังจะรู้ความดำริของข้าพเจ้า ย่อมมีแก่ข้าพเจ้าทุกเมื่อ

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว.

กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติเก

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

การที่ข้าพเจ้าได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปสีโว <1667> เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อุปสีวตฺเถรสฺส อปทานํ ปญฺจมํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระอุปสีวเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

อุปสีวเถราปทานที่ ๕ จบ