๙. สุภัททเถราปทาน (๔๙) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

ชนตํ อุทฺธริตฺวาน นิพฺพายติ มหายโส.

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ทรงพระยศยิ่งใหญ่ รื้อถอนหมู่ชน(ออกจากสังสารวัฏ) แล้วเสด็จดับขันธปรินิพพาน

นิพฺพายนฺเต จ สมฺพุทฺเธ ทสสหสฺสิ กมฺปถ

ชนกาโย มหา อาสิ เทวา สนฺนิปตุํ ตทา.

ก็เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จดับขันธปรินิพพาน โลกธาตุมีหมื่นจักรวาลหวั่นไหวแล้ว หมู่ชนและเทวดาจำนวนมากประชุมกันแล้ว ในครั้งนั้น

จนฺทนํ ปูรยิตฺวาน ตครามลฺลิกาหิ จ

หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน อาโรเปสึ <525> นรุตฺตมํ.

ข้าพเจ้าบรรจุกฤษณาและดอกมะลิ จนเต็มผอบไม้จันทน์ แล้วมีจิตร่าเริงเบิกบาน บูชาพระผู้มีพระภาค ทรงเป็นผู้สูงสุดแห่งนรชน

มม สงฺกปฺปมญฺญาย สตฺถา โลเก อนุตฺตโร

นิปนฺนโกว สมฺพุทฺโธ อิมา คาถา อภาสถ.

พระศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ยอดเยี่ยมในโลก ทรงทราบความดำริของข้าพเจ้าแล้ว บรรทมอยู่นั่นแลได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

โย เม ปจฺฉิมเก กาเล คนฺธมลฺเลน <526> ฉาทยิ

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต.

เราจักพยากรณ์ผู้ที่ใช้มาลัยของหอม บังร่มให้เราในกาลสุดท้าย ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

อิโต จุโต อยํ โปโส ตุสิตกายํ คมิสฺสติ

ตตฺถ รชฺชํ กริตฺวาน นิมฺมานํ โส คมิสฺสติ.

บุคคลผู้นี้จุติจากโลกนี้แล้ว จักไปเกิดยังหมู่เทวดาชั้นดุสิต ได้ครองราชสมบัติในสวรรค์ชั้นดุสิตนั้นแล้ว จักไปเกิดยังสวรรค์ชั้นนิมมานรดี

เอเตเนว อุปาเยน ทตฺวา มลฺล <527> วรุตฺตมํ

สกกมฺมาภิรทฺโธ โส สมฺปตฺตึ อนุโภสฺสติ.

เขาถวายมาลัยที่ประเสริฐด้วยอุบายนี้นั่นเอง จักพอใจกรรมของตน เสวยสมบัติ

ปุนาปิ ตุสิเต กาเย นิพฺพตฺติสฺสติยํ นโร

ตมฺหา กายา จวิตฺวาน มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ.

บุคคลผู้นี้จักเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิตนั้นอีก จุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตนั้นแล้วจักไปเกิดเป็นมนุษย์

สกฺยปุตฺโต มหานาโค อคฺโค โลเก สเทวเก

โพธยิตฺวา พหู สตฺเต นิพฺพายิสฺสติ จกฺขุมา.

พระผู้มีพระภาคผู้มหานาคศากยบุตร ผู้เลิศในโลกพร้อมทั้งเทวโลก ทรงมีพระจักษุ ทรงให้หมู่สัตว์จำนวนมากตรัสรู้แล้วจักเสด็จดับขันธปรินิพพาน

ตทา โสปคโต สนฺโต สุกฺกมูเลน โจทิโต

อุปสงฺกมฺม สมฺพุทฺธํ ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสติ ตทา.

ครั้งนั้น เขาถูกกุศลมูลตักเตือนแล้วจักเข้าเฝ้า ครั้นเข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วจักทูลถามปัญหาในครั้งนั้น

หาสยิตฺวาน สมฺพุทฺโธ สพฺพญฺญู โลกนายโก

ปุพฺพกมฺมภิญฺญาย <528> สจฺจานิ วิวริสฺสติ.

พระสัพพัญญูสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก ทรงให้เขาร่าเริงแล้ว ทรงทราบบุพกรรม จักทรงเปิดเผยสัจจะทั้งหลาย

อารทฺโธ จ อยํ ปญฺโห ตุฏฺโฐ เอกคฺคมานโส

สตฺถารํ อภิวาเทตฺวา ปพฺพชฺชํ ยาจยิสฺสติ.

ปัญหานี้เขาพอใจแล้ว เขายินดี มีใจแน่วแน่ จักถวายอภิวาทพระศาสดาแล้วทูลขอบวช

ปสนฺนมานสํ ทิสฺวา สกกมฺเมน โตสิต

ปพฺพาเชสฺสติ โส พุทฺโธ อคฺคมคฺคสฺส <529> โกวิโท.

พระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ทรงฉลาดในธรรมอันเลิศ ทรงเห็นเขามีใจเลื่อมใส ยินดีด้วยกรรมของตน จึงยอมให้บวช

วายมิตฺวานยํ โปโส สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน

สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว.

ปญฺจมํ ภาณวารํ.

บุคคลผู้นี้เพียรพยายามในศาสนา ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงเป็นผู้ไม่มีอาสวะแล้วนิพพาน

ภาณวารที่ ๕ จบ

ปุพฺพกมฺเมน สํยุตฺโต เอกคฺโค สุสมาหิโต

พุทฺธสฺส โอรโส ปุตฺโต ธมฺมโชมฺหิ <530> สุนิมฺมิโต.

เราประกอบด้วยบุพกรรม มีใจแน่วแน่ มีจิตตั้งมั่น เป็นโอรสของพระพุทธเจ้า เป็นบุตรผู้เกิดแต่ธรรมซึ่งธรรมเนรมิตไว้ดีแล้ว

ธมฺมราชํ อุปคมฺม อาปุจฺฉึ ปญฺหมุตฺตมํ

กถยนฺโต จ เม ปญฺหํ ธมฺมโสตํ อุปานยิ.

ข้าพเจ้าเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ผู้เป็นธรรมราชาแล้วได้ทูลถามปัญหาสูงสุด และพระผู้มีพระภาคเมื่อจะทรงพยากรณ์ปัญหาของข้าพเจ้า จึงทรงนำเข้าไปสู่กระแสธรรม

ตสฺสาหํ ธมฺมมญฺญาย วิหาสึ สาสเน รโต

สพฺพาสเว ปริญฺญาย วิหรามิ อนาสโว.

ข้าพเจ้ารู้ทั่วถึงธรรมของพระองค์แล้ว ยินดีในศาสนาอยู่ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

สตสหสฺสิโต กปฺเป ชลชุตฺตมนายโก

นิพฺพายิ อนุปาทาโน ทีโปว เตลสงฺขยา.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ นับจากกัปนี้ไป พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเป็นผู้นำซึ่งรุ่งเรืองสูงสุด ผู้ไม่มีอุปาทาน เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้ว ดังประทีปดับไปเพราะหมดน้ำมัน ฉะนั้น

สตฺตโยชนิกํ อาสิ ถูปญฺจ รตนามยํ

ธชํ ตตฺถ อปูเชสึ สพฺพภทฺทํ มโนรมํ.

พระสถูปแก้วของพระผู้มีพระภาค สูงประมาณ ๗ โยชน์ ข้าพเจ้าได้นำธงที่สวยงามกว่าธงทั้งปวง น่ารื่นรมย์ใจ บูชาไว้ที่พระสถูปนั้น

กสฺสปสฺส จ พุทฺธสฺส ติสฺโส นามคฺคสาวโก

ปุตฺโต เม โอรโส อาสิ ทายาโท ชินสาสเน.

อัครสาวกชื่อว่าติสสะ ของพระพุทธเจ้าพระนามว่ากัสสปะ เป็นบุตรเป็นโอรสของข้าพเจ้า เป็นทายาทในศาสนาของพระชินเจ้า

ตสฺส หีเนน มนสา วาจํ ภาสึ อภทฺทกํ

เตน กมฺมวิปาเกน ปจฺฉา เม อาสิ ภทฺทกํ. <531>

ข้าพเจ้ามีใจเลวทราม กล่าววาจาไม่ไพเราะแก่อัครสาวกนั้น ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น ความเจริญจึงได้มีแก่ข้าพเจ้าในภายหลัง

อุปวตฺตเน สาลวเน ปจฺฉิเม สยเน มุนิ

ปพฺพาเชสิ มหาวีโร หิโต การุณิโก ชิโน.

พระชินมุนีผู้ทรงมีความเพียรมาก ทรงเกื้อกูลประกอบด้วยพระกรุณา ทรงประทานบรรพชาแก่ข้าพเจ้าบนที่บรรทมครั้งสุดท้าย ณ สาลวัน ซึ่งเป็นที่แวะเวียนมาแห่งมัลลกษัตริย์ทั้งหลาย

อชฺเชว ทานิ ปพฺพชฺชา อชฺเชว อุปสมฺปทา

อชฺเชว ปรินิพฺพานํ สมฺมุขา ทิปทุตฺตเม. <532>

บัดนี้ การบรรพชาอุปสมบท มีแก่ข้าพเจ้า ในวันนี้ การปรินิพพานของพระพุทธชินเจ้าผู้สูงสุด กว่าเทวดาและมนุษย์ได้มีเฉพาะหน้า

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุภทฺโท เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สุภทฺทตฺเถรสฺส อปทานํ นวมํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระสุภัททเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

สุภัททเถราปทานที่ ๙ จบ