๑๑. ขทิรวนิยเรวตเถราปทาน (๙) เล่ม ๓๒

คงฺคา ภาคีรถี นาม หิมวนฺตา ปภาวิตา

กุติตฺเถ นาวิโก อาสึ โอริมํ จ ตเร <307> อหํ.

แม่น้ำภาคีรถี ไหลมาจากภูเขาหิมพานต์ ข้าพเจ้าเกิดเป็นนายเรือ อยู่ที่ท่าน้ำไม่ราบเรียบ พาคนส่งข้ามฟากจากฝั่งโน้นมาฝั่งนี้

ปทุมุตฺตรนายโก สมฺพุทฺโธ ทิปทุตฺตโม

วสี สตสหสฺเสหิ คงฺคาโสตํ ตริสฺสติ. <308>

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงเป็นผู้นำ ผู้สูงสุดแห่งเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย พร้อมกับพระขีณาสพ ๑๐๐,๐๐๐ รูป ผู้ได้วสี จักข้ามกระแสแม่น้ำคงคา

พหู นาวา สมาเนตฺวา วฑฺฒกีหิ <309> สุสงฺขตํ.

นาวาย <310> ฉทนํ กตฺวา ปฏิมานึ นราสภํ.

ข้าพเจ้าได้นำเรือมาจอดรวมกันไว้จำนวนมาก แล้วจัดประทุนที่นายช่างประกอบอย่างดีไว้บนเรือ ต้อนรับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้องอาจกว่านรชน

อาคนฺตฺวาน จ สมฺพุทฺโธ อารูหิ ตญฺจ นาวกํ

วาริมชฺเฌ ฐิโต สตฺถา อิมา คาถา อภาสถ.

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ศาสดาได้เสด็จมาขึ้นเรือนั้นแล้ว ประทับอยู่ท่ามกลางน้ำ ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

โย โส ตาเรสิ สมฺพุทฺธํ สํฆํ จาปิ อนาสวํ

เตน จิตฺตปฺปสาเทน เทวโลเก รมิสฺสติ.

นายเรือที่ได้พาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และพระสงฆ์ผู้ไม่มีอาสวะส่งข้ามฟาก จักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกด้วยจิตที่เลื่อมใสนั้น

นิพฺพตฺติสฺสติ เต พฺยมฺหํ สุกตํ นาวสณฺฐิตํ

อากาเส ปุปฺผฉทนํ ธารยิสฺสติ สพฺพทา.

วิมานที่บุญกรรมตกแต่งไว้อย่างดี มีสัณฐานดุจเรือ จักเกิดขึ้นแก่ท่าน จักมีหลังคาดอกไม้กั้นอยู่ในอากาศทุกเมื่อ

อฏฺฐปญฺญาสกปฺปมฺหิ ตารโณ <311> นาม ขตฺติโย.

จาตุรนฺโต วิชิตาวี จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

ในกัปที่ ๕๘ นายเรือผู้นี้ จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่าตารณะ เป็นใหญ่ มีชัยชนะในทวีปทั้ง ๔

สตฺตปญฺญาสกปฺปมฺหิ จมฺพโก <312> นาม ขตฺติโย

อุคฺคจฺฉนฺโตว สุริโย โชติสฺสติ มหพฺพโล.

ในกัปที่ ๕๗ (นับจากกัปนี้ไป) จักเกิดเป็นกษัตริย์พระนามว่าจัมพกะ มีพลานุภาพมาก จักรุ่งเรืองดังดวงอาทิตย์อุทัย

กปฺปสตสหสฺสมฺหิ โอกฺกากกุลสมฺภโว

โคตโม นาม โคตฺเตน สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ (นับจากกัปนี้ไป) พระศาสดาพระนามว่าโคดม ตามพระโคตร ทรงสมภพในราชสกุลโอกกากราช จักอุบัติขึ้นในโลก

ติทสา โส จวิตฺวาน มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ

เรวโต นาม นาเมน พฺรหฺมพนฺธุ ภวิสฺสติ.

นายเรือผู้นี้จุติจากสวรรค์ชั้นไตรทิพย์แล้วจักไปเกิดเป็นมนุษย์ เป็นบุตรของพราหมณ์มีนามว่าเรวตะ ตามโคตร

อคารา นิกฺขมิตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต

โคตมสฺส ภควโต สาสเน ปพฺพชิสฺสติ.

เขาถูกกุศลมูลตักเตือนแล้ว จักออกจากเรือนไปบวชในศาสนา ของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดม

โส ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวาน ยุตฺตโยโค วิปสฺสโก

สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว.

หลังจากบวชแล้ว เขาจักประกอบความเพียร เจริญวิปัสสนา กำหนดรู้อาสวะทั้งปวง เป็นผู้ไม่มีอาสวะแล้วนิพพาน

วีริยํ เม ธุรโธรยฺหํ โยคกฺเขมาธิวาหนํ

ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน.

ข้าพเจ้ามีความเพียรสำหรับนำพาธุระ เป็นความเพียรที่นำมาซึ่งธรรมเป็นแดนเกษมจากโยคะ ข้าพเจ้าทรงร่างกายซึ่งมีในภพสุดท้าย อยู่ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

สตสหสฺเส กตํ กมฺมํ ผลํ ทสฺเสสิ เม อิธ

สุมุตฺโต สรเวโคว กิเลเส ฌาปยี มม.

กรรมที่ข้าพเจ้าได้ทำไว้ใน ๑๐๐,๐๐๐ กัป แสดงผลแก่ข้าพเจ้าแล้วในอัตภาพสุดท้ายนี้ ข้าพเจ้าหลุดพ้นดีแล้วดุจความเร็วแห่งลูกศรพ้นไปจากแล่ง เผากิเลสทั้งหลายได้แล้ว

ตโต มํ วนนิรตํ ทิสฺวา โลกนฺตคู มุนิ

วนวาสีภิกฺขูนคฺคํ ปญฺญเปสิ มหามติ.

แต่นั้น พระมุนีผู้มีพระปัญญามาก ทรงถึงที่สุดแห่งโลก(คือถึงความสิ้นทุกข์) ได้ทอดพระเนตรเห็นข้าพเจ้าผู้ยินดีในป่า จึงทรงตั้งข้าพเจ้าว่า เป็นผู้เลิศกว่าภิกษุผู้อยู่ป่าเป็นวัตร

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ขทิรวนิโย เรวตตฺเถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ขทิรวนิยเรวตตฺเถรสฺส อปทานํ นวมํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระขทิรวนิยเรวตเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้

ขทิรวนิยเรวตเถราปทานที่ ๙ จบ