๑๐. อชิตเถราปทาน (๔๐๐) เล่ม ๓๒

๑๐. อชิตเถราปทาน

บุพประวัติของพระอชิตเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายประทีปโคมไฟ

(ท่านพระอชิตเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๔๐๒} [๔๘๔] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ผู้ทรง เป็นนายกของโลกเสด็จมาสู่ภูเขาหิมวันต์แล้วประทับนั่งอยู่[๔๘๕] เราไม่เคยเห็นพระสัมพุทธเจ้า แม้เสียงของพระองค์เราก็ไม่เคยได้ฟัง เราเที่ยวแสวงหาอาหารของเราอยู่ในป่า[๔๘๖] ได้เห็นพระสัมพุทธเจ้ามีพระลักษณะอันประเสริฐ ๓๒ ประการ ในป่านั้น ครั้นเห็นแล้วจึงได้คิดว่าสัตวโลกผู้นี้ชื่อว่าอะไร[๔๘๗] เรามองดูลักษณะทั้งหลายแล้ว ระลึกถึงความรู้ของเราได้ ความจริง เราได้ยินมาว่าลักษณะนี้เป็นลักษณะของพระพุทธเจ้า บัณทิตทั้งหลายก็กล่าวไว้[๔๘๘] ผู้นี้คงจักเป็นพระพุทธเจ้าจริงเหมือนคำของบัณทิตเหล่านั้น ถ้าเช่นนั้น เราควรสักการะพระองค์ พระองค์จะชำระคติของเราได้[๔๘๙] เราจึงรีบกลับมาสู่อาศรม หยิบน้ำผึ้งและน้ำมัน ฉวยหม้อแล้ว เข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าผู้ทรงแนะนำให้วิเศษ[๔๙๐] หยิบไม้ ๓ ท่อนไปวางไว้ที่โอกาสกลางแจ้ง ก่อไฟให้ลุกโพลง แล้วได้ถวายบังคม ๘ ครั้ง

[๔๙๑] พระพุทธเจ้าผู้อุดมบุรุษประทับนั่งอยู่ตลอด ๗ คืน ๗ วัน พระพุทธเจ้าผู้นำโลกเสด็จลุกขึ้นในเมื่อราตรีนั้นสว่าง[๔๙๒] เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสได้ตามประทีปถวายแด่พระพุทธเจ้า ด้วยมือทั้งสองของตนตลอด ๗ คืน ๗ วัน[๔๙๓] กลิ่นหอมทุกอย่างอันมีอยู่ในป่าที่ภูเขาคันธมาทน์ มาหอมฟุ้ง ในสำนักพระพุทธเจ้าด้วยพุทธานุภาพ

[๔๙๔] เวลานั้น ต้นไม้มีดอกหอมทุกชนิด มีดอกบานสะพรั่ง โชย กลิ่นมาหอมตลบพร้อมกันด้วยพุทธานุภาพ

[๔๙๕] นาคและครุฑทั้งสองพวกที่ภูเขาหิมวันต์มีประมาณเท่าใด นาค และครุฑเหล่านั้นต้องการจะฟังธรรม จึงพากันมาในสำนักพระพุทธเจ้า[๔๙๖] พระสมณะนามว่าเทวละผู้เป็นอัครสาวกของพระพุทธเจ้า ท่าน พร้อมด้วยพระอรหันต์หลายแสนเข้ามาสู่สำนักพระพุทธเจ้า[๔๙๗] พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้ควรรับ เครื่องบูชา ประทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ แล้วได้ตรัส พระคาถาเหล่านี้ว่า[๔๙๘] “ผู้ใดมีความเลื่อมใส ตามประทีปถวายเรา ด้วยมือทั้งสองของตน เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังคำเรากล่าว[๔๙๙] เขาจักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๖๐,๐๐๐ กัป และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๑,๐๐๐ ครั้ง

จบ ภาณวารที่ ๑๖

[๕๐๐] จักได้เป็นจอมเทวดาเสวยรัชสมบัติในเทวโลก ๓๖ ครั้ง จักได้ เสวยรัชสมบัติอันไพบูลย์ในปฐพี ๗๐๐ ครั้ง[๕๐๑] จักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณานับมิได้ ด้วย การตามประทีปถวายนี้จักเป็นผู้มีทิพยจักษุ[๕๐๒] ผู้นี้จักมองเห็นไกล ๒๕๐ ชั่วธนูโดยรอบทุกเมื่อ เมื่อเขาจุติจาก เทวโลกบังเกิดเป็นคน

[๕๐๓] ประทีปจักทรงอยู่ตลอดทั้งกลางวันกลางคืน เมื่อผู้นี้เกิดพรั่ง พร้อมด้วยบุญกรรม

[๕๐๔] ตลอดทั่วนครจักโชติช่วง ผู้นี้เข้าถึงกำเนิดใด คือ เป็นเทวดา หรือเป็นมนุษย์ก็ตาม

[๕๐๕] ด้วยผลแห่งการตามประทีปถวาย ๘ ดวงนั้น คนทั้งหลายจัก บำรุงผู้นี้ นี้เป็นผลแห่งการตามประทีปถวาย[๕๐๖] ในแสนกัปแต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดาพระนามว่าโคดมซึ่งสมภพ ในราชวงศ์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก[๕๐๗] ผู้นี้จักเป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น จักเป็น โอรสอันธรรมเนรมิต จักกำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะ จักนิพพาน[๕๐๘] ยังพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมศากยบุตรให้ทรงโปรดปรานแล้ว จักได้เป็นสาวกของพระศาสดา มีนามว่าอชิตะ”[๕๐๙] เรารื่นรมย์อยู่ในเทวโลกอยู่ ๖๐,๐๐๐ กัป แม้ในเทวโลกนั้น ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ถวายประทีปใดไว้ในกาลนั้น[๕๑๐] รัศมีของเราพุ่งออกไปในเทวโลกและมนุษยโลก เราระลึกถึง พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดแล้ว ยังความโสมนัสให้เกิดยิ่ง

[๕๑๑] เราจุติจากเทวโลกชั้นดุสิตแล้วลงสู่ครรภ์มารดา เมื่อเราเกิด ก็ได้มีแสงสว่างไพบูลย์

[๕๑๒] เราออกจากเรือนแล้วบวชเป็นบรรพชิต ได้เข้าไปหาพราหมณ์พาวรี ยอมตนเข้าเป็นศิษย์

[๕๑๓] เมื่อเราอยู่ที่ภูเขาหิมวันต์ ได้ทราบข่าวพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็น นายกของโลก เราแสวงหาประโยชน์อันสูงสุดจึงเข้าไปเฝ้าพระองค์[๕๑๔] พระพุทธเจ้าผู้ทรงฝึกพระองค์แล้ว ทรงฝึกแม้ผู้อื่นด้วย ทรงข้ามโอฆะแล้ว เป็นผู้ไม่มีอุปธิ ตรัสบอกนิพพานเครื่องพ้นจากทุกข์ทั้งปวง[๕๑๕] การมาของเรานั้นให้สำเร็จประโยชน์ เรายังพระมหามุนีให้ยินดี วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราก็ทำเสร็จแล้ว[๕๑๖] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ เราได้ถวายประทีปใดไว้ในกาลนั้น ด้วยการถวายประทีปนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป[๕๑๗] การที่เราได้มาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเรานี้เป็นการมาดีแล้วหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราก็ทำเสร็จแล้ว[๕๑๘] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดแล้ว ตัดกิเลส เครื่องผูกขาดดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่[๕๑๙] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระอชิตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ อชิตเถราปทานที่ ๑๐

รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปิลินทวัจฉเถราปทาน ๒. เสลเถราปทาน

๓. สัพพกิตติกเถราปทาน ๔. มธุทายกเถราปทาน

๕. ปทุมกูฏาคาริกเถราปทาน ๖. พากุลเถราปทาน

๗. คิริมานันทเถราปทาน ๘. สลฬมัณฑปิยเถราปทาน

๙. สัพพทายกเถราปทาน ๑๐. อชิตเถราปทาน

ท่านนับคาถาได้ ๕๑๙ คาถา

จบ ปิลินทวรรคที่ ๔๐

และรวมวรรคได้ ๑๐ วรรค คือ

๑. ปทุมเกสริยวรรค ๒. อารักขทายกวรรค

๓. อุมมาปุปผิยวรรค ๔. คันโธทกวรรค

๕. เอกปทุมวรรค ๖. สัททสัญญิกวรรค

๗. มันทารวปุปผิยวรรค ๘. โพธิวันทกวรรค

๙. อัมพฏผลวรรค ๑๐. ปิลินทวรรค

และท่านคำนวณคาถาได้ ๑,๑๗๔ คาถา

หมวด ๑๐ แห่งปทุมวรรค จบบริบูรณ์

จบ หมวดร้อยที่ ๔

๔๑. เมตเตยยวรรค

๑. ติสสเมตเตยยเถราปทาน

บุพประวัติของพระติสสเมตเตยยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายประทีปและผลมะพลับ

(ท่านพระติสสเมตเตยยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๔๐๓} [๑] ดาบสชื่อโสภิตะบริโภคแต่ผลไม้ที่หล่นเอง อาศัยยอดเงื้อมอยู่ ในระหว่างภูเขา

[๒] ในกาลนั้น เราแสวงหาประโยชน์อันสูงสุดเพื่อเข้าถึงพรหมโลก จึงนำเอาฟืนสำหรับติดไฟมาสุมไฟให้ลุกโพลง[๓] พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา พระองค์ประสงค์จะช่วยเหลือเราจึงเสด็จมาในสำนักเรา[๔] ตรัสถามว่า “ทำอะไรหรือท่านผู้มีบุญหนัก ขอจงให้ฟืน สำหรับติดไฟแก่เรา เราจะบำเรอไฟ เพราะการบำเรอไฟนั้น ความบริสุทธิ์จักมีแก่เรา”[๕] เราทูลว่า “ดูก่อนท่านผู้เป็นมนุษย์ ท่านเป็นผู้เจริญดี ท่านก็รู้จักเทวดา เชิญท่านบำเรอไฟ เชิญท่านเอาฟืนสำหรับติดไฟไปเถิด”[๖] ลำดับนั้น พระชินเจ้าทรงถือฟืนจะติดไฟให้ลุกโพลง ไฟไม่ติดฟืนในกองฟืนนั้น เพราะพระมเหสีเจ้าทรงทำปาฏิหาริย์