๔. เอกาสนทายิกาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

[๓๑] ได้พบสมณะผู้มีจิตสงบมีใจเป็นสมาธิที่หนทาง ก็มีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส จึงได้ถวายขนมต้ม ๓ ชิ้น[๓๒] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ดิฉันจึงไม่ได้ไปสู่วินิบาตเลยตลอด ๒๙ กัป[๓๓] ก็ดิฉันทำสมบัติแล้วเสวยสิ้นทุกอย่าง ได้บรรลุอจลบท (นิพพาน) เพราะถวายขนมต้ม ๓ ชิ้น[๓๔-๓๖] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าดิฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า พระโมทกทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ โมทกทายิกาเถรีอปทานที่ ๓

๔. เอกาสนทายิกาเถรีอปทาน

บุพประวัติของพระเอกาสนทายิกาเถรี

ว่าด้วยผลแห่งการจัดอาสนะถวายสงฆ์

(พระเอกาสนทายิกาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๕๔} [๓๗] ในกาลนั้น ดิฉันเป็นช่างร้อยดอกไม้ชาวพระนครหังสวดี มารดาบิดาของดิฉันท่านไปทำงาน[๓๘] ดิฉันได้พบพระสมณะกำลังเดินไปตามถนนในเวลาเที่ยงวัน ดิฉันได้ปูลาดอาสนะไว้

[๓๙] ครั้นปูลาดอาสนะด้วยผ้าโกเชาว์อันวิจิตรเป็นต้นแล้ว เป็นผู้มีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัสนมัสการดังนี้ว่า

[๔๐] “ภูมิภาคแรงร้อนแก่กล้า เวลาเที่ยงแดดจัด ลมไม่รำเพยพัดและเวลาก็จวนแจแล้ว

[๔๑] ข้าแต่พระมหามุนี อาสนะนี้ดิฉันปูลาดไว้ถวายท่าน ขอท่านได้โปรดอนุเคราะห์นั่งบนอาสนะของดิฉันเถิด”

[๔๒] พระสมณะผู้ฝึกตนดีแล้ว มีใจบริสุทธิ์ ได้นั่งลงบนอาสนะนั้น ดิฉันรับบาตรของท่านแล้วได้ถวายบิณฑบาตตามที่หุงต้มไว้

[๔๓] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ดิฉันละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๔๔] วิมานที่บุญกรรมสร้างให้ดิฉันอย่างสวยงามในดาวดึงส์นั้นสูง๖๐โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์ ถูกเนรมิตขึ้นก็เพราะอาสนะ

[๔๕] บัลลังก์ของดิฉันมีหลายอย่าง ทำด้วยทองก็มี ทำด้วยแก้ว มณีก็มี ทำด้วยแก้วผลึกก็มี ทำด้วยทับทิมก็มี

[๔๖] บัลลังก์ของดิฉันปูลาดด้วยนวมก็มี ด้วยผ้าลาดอันวิจิตร ด้วยรูปราชสีห์และเสือโคร่งเป็นต้นก็มี ด้วยผ้าลาดทอด้วยไหมประดับแก้วอันวิจิตรก็มี ด้วยเครื่องลาดมีขนยาวชายด้านเดียวก็มี[๔๗] เมื่อใด ดิฉันต้องการจะเดินทาง เมื่อนั้น ดิฉันย่อมเพียบ พร้อมด้วยความรื่นเริงสนุกสนานไปสู่ที่ดิฉันปรารถนาพร้อมกับบัลลังก์ อันประเสริฐ[๔๘] ดิฉันได้เป็นพระอัครมเหสีของท้าวสักรินทรเทวราช ๘๐ พระองค์ ได้เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๐ พระองค์

[๔๙] เมื่อดิฉันยังเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพน้อยภพใหญ่ ย่อมได้โภคทรัพย์มาก ดิฉันไม่บกพร่องโภคทรัพย์เลย นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว

[๕๐] ดิฉันเวียนว่ายตายเกิดอยู่แต่ใน ๒ ภพ คือภพเทวดาและภพมนุษย์ ภพอื่น ๆ ดิฉันไม่รู้จัก นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว

[๕๑] ดิฉันเกิดแต่ใน ๒ ตระกูล คือตระกูลกษัตริย์และตระกูลพราหมณ์ ดิฉันเกิดในตระกูลสูงทุก ๆ ภพ นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว

[๕๒] ความโทมนัสที่ทำจิตของดิฉันให้เร่าร้อน ดิฉันไม่รู้จัก ความเป็นผู้มีผิวพรรณผิดแปลก ดิฉันก็ไม่รู้จัก นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว

[๕๓] พี่เลี้ยงนางนมต่างก็บำรุงดิฉัน หญิงค่อมและเด็กรับ่ใช้มีมาก พี่เลี้ยงต่างก็ผลัดเปลี่ยนกันอุ้มดิฉัน นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว

[๕๔] พวกพี่เลี้ยงนางนมพวกหนึ่งให้ดิฉันอาบนํ้า พวกหนึ่งให้รับประทานข้าว พวกหนึ่งประดับประดาดิฉัน พวกหนึ่งเห่กล่อม ดิฉันให้รื่นเริงทุกเมื่อ พวกหนึ่งไล้ทาดิฉันด้วยของหอม นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว[๕๕] บัลลังก์ดังจะรู้ความคิดของดิฉันผู้อยู่ที่มณฑป ที่โคนไม้ หรือในเรือนว่าง ย่อมปรากฏขึ้น

[๕๖] ชาตินี้เป็นชาติสุดท้ายของดิฉัน ภพสุดท้ายกำลังเป็นไป แม้วันนี้ ดิฉันก็ได้สละราชสมบัติออกบวชเป็นบรรพชิต

[๕๗] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ ดิฉันได้ถวายทานใดไว้ในกาลนั้น ด้วยการถวายทานนั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งอาสนะที่เดียว

[๕๘-๖๐] ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ดิฉันทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า พระเอกาสนทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ เอกาสนทายิกาเถรีอปทานที่ ๔

๕. ปัญจทีปทายิกเถรีอปทาน

บุพประวัติของพระปัญจทีปทายิกาเถรี

ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยประทีป ๕ ดวง

(พระปัญจทีปทายิกาเถรีได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๕๕} [๖๑] ในกาลนั้น ดิฉันเป็นผู้ชอบประพฤติธรรมอยู่ในพระนครหังสวดี ดิฉันต้องการกุศลจึงท่องเที่ยวไปตามวัดวาอาราม[๖๒] ดิฉันได้เห็นต้นโพธิอันสูงส่งในวันกาฬปักษ์ จึงทำจิตให้เลื่อมใส ในต้นโพธินั้นแล้วนั่งลงที่โคนโพธิ[๖๓] ดิฉันตั้งจิตอันประกอบด้วยความเคารพไว้ ประนมมือเหนือศีรษะ แสดงถึงความโสมนัสแล้วคิดอย่างนี้ในขณะนั้นว่า[๖๔] “ถ้าพระพุทธเจ้าเป็นผู้มีพระคุณนับไม่ได้ ไม่มีบุคคลอื่น เปรียบเสมอจริงไซร้ ก็ขอให้แสดงปาฏิหาริย์แก่เราเถิด ขอให้ต้นโพธินี้จงเปล่งรัศมีออกมา”