๘. เขมาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓

พระนางมีญาณอันบริสุทธิ์ ในอรรถะ

ในธรรมะ ในนิรุติและในปฏิภาณ เพราะฉะนั้นจึงไม่ควรจะเศร้าโศกถึงพระนาง

คติของไฟที่ลุกโพลง ถูกแผ่นเหล็กทับ

แล้วดับไปโดยลำดับ ใคร ๆ ก็รู้ไม่ได้ ฉันใดบุคคลผู้ที่หลุดพ้นจากกิเลสด้วยดีแล้ว ข้ามพ้นโอฆะคือกามพันธุ์ บรรลุอจลบทแล้ว ก็ฉันนั้นย่อมไม่มีคติที่ใคร ๆ จะรู้ได้

เพราะฉะนั้น ท่านทั้งหลายจงมีตนเป็น

ที่พึ่ง มีสติปัฏฐานเป็นโคจรเถิด ท่านทั้งหลายอบรมโพชฌงค์ ๗ ประการแล้ว จักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้.

ทราบว่า ท่านพระมหาปชาบดีโคตมีภิกษุณีได้ตรัสคาถาเหล่านั้น ด้วยการฉะนี้แล.

จบมหาปชาบดีโคตมีเถรีอปทาน

เขมาเถรีอปทานที่ ๘ (๑๘)

ว่าด้วยบุพจริยาของพระเขมาเถรี

[๑๕๘] พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุต-

ตระมีพระญาณจักษุในสรรพธรรม เป็นพระโลกนายกเสด็จอุบัติในที่แสนแต่กัปนี้

ครั้งนั้น ดิฉันเกิดในสกุลเศรษฐีมีความ

รุ่งเรืองด้วยรัตนะต่าง ๆ ในเมืองหังสวดี เป็นผู้เพียบพร้อมไปด้วยความสุขมาก

ดิฉันเข้าไปเฝ้าพระพุทธมหาวีระพระองค์

นั้นแล้ว ได้ฟังธรรมเทศนา เกิดความเลื่อมใสในพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ได้ถึงพระองค์เป็นสรณะ

ฉันขออนุญาตมารดาบิดาได้แล้ว นิมนต์

พระพุทธเจ้าผู้นำชั้นพิเศษให้เสวย พร้อมด้วยพระสงฆ์สาวก ตลอดสัปดาห์หนึ่ง เมื่อสัปดาห์หนึ่งล่วงไปแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เป็นสารถีฝึกนระ ทรงตั้งภิกษุณีองค์หนึ่ง ซึ่งอุดมกว่าพวกภิกษุณีฝ่ายที่มีปัญญามาก ในตำแหน่งเอตทัคคะ

ดิฉันได้ฟังเรื่องนั้นแล้ว ความยินดีทำ

สักการะแด่พระพุทธเจ้า ผู้แสวงหาคุณใหญ่พระ-องค์นั้นอีก แล้วหมอบลงปรารถนาตำแหน่งนั้น.

ในทันใดนั้น พระพิชิตมารพระองค์นั้น

ตรัสกะดิฉันว่า ความปรารถนาของเธอจักสำเร็จสักการะที่เธอทำแล้วแก่เรา พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์มีผลมาก

ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ พระศาสดาพระ

นามว่าโคดม ทรงสมภพในวงศ์พระเจ้าโอกกาก-

ราชจักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก หญิงนี้จักได้เป็น

ภิกษุณีชื่อเขมา ผู้เป็นธรรมทายาทของพระศาสดา

พระองค์นั้น เป็นโอรสอันธรรมนิรมิต จักถึง

ตำแหน่งเอตทัคคะ.

ด้วยกรรมที่ทำดีแล้วนั้น และด้วยการตั้ง

เจตน์จํานงไว้ ดิฉันละร่างกายมนุษย์แล้ว ได้

เป็นผู้เข้าถึงสวรรค์ชั้น ดาวดึงส์

จุติจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์แล้ว ไปชั้น

ยามา จุติจากชั้นยามาแล้วไปชั้นดุสิต จุติจากชั้น

ดุสิตแล้ว ไปชั้นนิมมานรดี จุติจากชั้นนิมมานร-

ดีแล้ว ไปชั้นปรนิมมิตวสวัตดี

เพราะอำนาจบุญกรรมนั้น ดิฉันเกิดใน

ภพใด ๆ ได้เป็นพระอัครมเหสีของพระราชาใน

ภพนั้น ๆ

ดิฉันจุติจากภพนั้นแล้วมาเกิดเป็นมนุษย์

ได้เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ และเป็นมเหสีของพระเจ้าเอกราช

เสวยทิพยสมบัติและมนุษย์สมบัติ มีความ

สุขทุกภพ ท่องเที่ยวไปในกัปเป็นอเนก.

ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้ พระพุทธเจ้าพระ-

นามว่าวิปัสสี เป็นนายกของโลก งดงามน่าดู

ยิ่งนัก ทรงเห็นแจ่มแจ้งในสรรพธรรม เสด็จ

อุบัติขึ้นแล้วในโลก

ดิฉันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ซึ่งเป็นนายกของโลก เพราะได้ฟังธรรมอันประณีตได้ออกบวชเป็นบรรพชิตในพระศาสนาของพระ-วีรเจ้าพระองค์นั้นอยู่หมื่นปี ประพฤติพรมจรรย์ประกอบความเพียร เป็นพหูสูต

ฉลาดในปัจจัย มีความคล่องแคล่วใน

จตุราริยสัจ มีปัญญาละเอียด แสดงธรรมไพเราะปฏิบัติตามสัตถุศาสน์อยู่หมื่นปี

ด้วยผลแห่งพรหมจรรย์ ดิฉันจุติจากภพ

นั้นแล้วเข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต เป็นผู้มียศ เสวยสมบัติในภพนั้นและภพอื่น

ดิฉันเกิดในภพใด ๆ ก็เป็นผู้มีสมบัติมากมีทรัพย์มาก มีปัญญา มีรูปงาม มีบริวารชนก็ว่าง่าย

ด้วยบุญกรรมและความเพียรในศาสนา

ของพระพิชิตมารนั้น สมบัติทุกอย่างดิฉันหาได้ง่าย เป็นที่รักแห่งใจ

ด้วยผลแห่งความปฏิบัติของดิฉัน เมื่อ

ดิฉันเดินไป ณ ที่ใด ๆ ภัสดาของดิฉันและใคร ๆย่อมไม่ดูหมิ่นดิฉัน.

ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่า

โกนาคมนะ ผู้เป็นพงศ์พันธุ์แห่งพรหม มียศมากประเสริฐกว่าพวกบัณฑิต เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

ในครั้งนั้นแหละกุลธิดาที่มั่งคั่งดีในเมือง

พาราณสี ชื่อธนัญชานี ๑ สุเมธา ๑ สุเมธา ๑ ดิฉัน ๑รวม ๓ คนด้วยกัน ได้ถวายสังฆารามแก่พระมุนีหลายพัน และได้สร้างวิหารอุทิศแด่พระ-พุทธเจ้า พร้อมด้วยพระสาวกสงฆ์

เราทั้งหมดด้วยกันจุติจากภพนั้นแล้วไป

สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ถึงความเป็นผู้เลิศด้วยยศกว่าเทพธิดาและกุลธิดาในมนุษย์.

ในกัทรกัปนี้แหละ พระพุทธเจ้าพระนาม

ว่ากัสสปะ ผู้เป็นพงศ์พันธุ์แห่งพรหม มียศมากประเสริฐกว่าพวกบัณฑิต เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

ในครั้งนั้น พระเจ้ากาสีพระนามว่ากิกี

ในพระนครพาราณสีอันอุดม เป็นอิสระแห่งประชาชน เป็นอุปัฏฐากพระพุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่

ดิฉันเป็นพระธิดาคนใหญ่ของท้าวเธอ มี

นามปรากฏว่าสมณี ได้ฟังธรรมของพระพิชิตมารผู้เลิศแล้ว พอใจบรรพชา

แต่พระชนกนาถไม่ทรงอนุญาตแก่เราทั้ง

หลาย เมื่ออยู่ในอาคารสถานในครั้งนั้น เราทั้งหลายผู้เป็นราบกัญญามิได้เกียจคร้าน ประพฤติพรหมจรรย์ตั้งแต่เป็นกุมารี ดำรงอยู่ในสุขสมบัติสองหมื่นปี.

พระราชธิดาทั้ง ๗ องค์ล้วนพอใจยินดีในการบำรุงพระพุทธเจ้า พระราชธิดาทั้ง ๗ นั้น คือนางสมณี ๑ นางสมณคุตตา ๑ นางภิกษุณี ๑นางภิกขุทาสิกา ๑ นางธรรมา ๑ นาสุธรรมา ๑และนางสังฆทาสิกาเป็นที่ ๗

พระราชธิดาทั้ง ๗ นั้น ได้มาเป็นดิฉันเป็นพระอุบลวรรณาเถรี เป็นพระปฏาจาราเถรีเป็นพระกุณฑลเกสีเถรี เป็นพระกิสาโคตมีเถรีเป็นพระธรรมทินาเสถรี เป็นนางวิสาขา อาสิกาเป็นที่ ๗

บางครั้ง พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นผู้เป็น

ดังว่าดวงอาทิตย์ของนรชน ทรงแสดงธรรมเป็น

อัศจรรย์ ดิฉันได้ฟังมหานิทานสูตรแล้วเล่าเรียนอยู่

เพราะกรรมที่ได้ทำไว้ดีแล้วนั้น และ

เพราะการตั้งเจตน์จำนงไว้ ดิฉันละร่างกายมนุษย์

แล้ว ได้ไปสู่สวรรค์ชั้นดาวดึงส์.

ในภพหลังครั้งนี้ ดิฉันเป็นพระธิดาที่พอ

พระทัยกรุณาโปรดปรานของพระเจ้ามัททราช ในสากลนครอันอุดม

พร้อมกับเมื่อดิฉันเกิด พระนครนั้นได้มี

ความเกษมสุข โดยคุณนิรมิตนั้น ชื่อดิฉันปรากฏว่า เขมา

เมื่อใด ดิฉันเจริญวัยโตเป็นสาว มีรูป

และผิวพรรณงาม เมื่อนั้น พระราชบิดาก็โปรดปรานประทานดิฉันแก่พระเจ้าพิมพิสาร

ดิฉันเป็นที่โปรดปรานของพระราชสวามี

ยินดีแต่ในการบำรุงรูป ไม่พอใจคนที่กล่าวโทษรูปเป็นอันมาก.

ครั้งนั้น พระเจ้าพิมพิสารโปรดให้นัก

ขับร้อง ขับเพลงพรรณาพระมหาวิหารเวฬุวันด้วยพระประสงค์จะทรงอนุเคราะห์ดิฉัน

ดิฉันสำคัญว่าพระมหาวิหารเวฬุวันอัน

เป็นที่ประทับแห่งพระสุคตเจ้าเป็นที่รื่นรมย์ ผู้ใดยังมิได้เห็นก็จัดว่าผู้นั้นยังไม่เห็นนันทวัน

พระมหาวิหารเวฬุวันเป็นดังว่านันทวัน

อันเป็นที่เพลิดเพลินของนรชน ผู้ใดได้เห็นแล้วนับว่าผู้นั้นเห็นซึ่งนันทวันดีแล้ว อันเป็นที่เพลิดเพลินของท้าวอมรินทร์

สักกเทาวราชทวยเทพละนันทวันแล้วลงมาที่พื้นดิน เห็นพระมหาวิหารเวฬุวันอันน่ารื่นรมย์เข้าแล้ว ก็อัศจรรย์ใจเพลินชมมิได้เบื่อ

พระมหาวิหารเวฬุวันเกิดขึ้นเพราะบุญ

ของพระราชา อันบุญญานุภาพแห่งพระพุทธเจ้าประดับแล้ว ใครเล่าจะกล่าวถึงความเจริญด้วยคุณแห่งพระมหาวิหารเวฬุวันให้จบได้

ครั้งนั้น ดิฉันได้ฟังความสำเร็จแห่ง

พระมหาวิหารเวฬุวัน อันเป็นที่ชอบโสตและชอบใจแล้ว ประสงค์จะเห็น ดิฉันจึงได้กราบทูลพระราชา.

ครั้งนั้น ท้าวมหิบดีจึงโปรดสั่งดิฉันผู้มุ่ง

จะชมพระมหาวิหารเวฬุวัน พร้อมด้วยบริวารเป็นอันมาก ด้วยพระดำรัสว่า พระนางผู้มีสมบัติมากเชิญเสด็จไปชม พระมหาวิหารเวฬุวัน อันเป็นที่เย็นตา เปล่งปลั่งด้วยพระรัศมีแห่งพระสุคตเจ้างามด้วยสิริทุกสมัย

ดิฉันทูลว่า เมื่อใด พระพุทธมุนีเสด็จ

เข้ามาทรงบาตรในพระนครราชคฤห์อันอุดม เมื่อนั้น หม่อมฉันจะเข้าไปชมพระมหาวิหารเวฬุวัน

เวลานั้น พระมหาวิหารเวฬุวันมีสวน

ดอกไม้กำลังแย้มบาน หึ่ง ๆ ไปด้วยเสียงบินของภมรต่างชนิด และมีเสียงนกดุเหว่าร่ำร้องดังเพลงขับ ทั้งมีเหล่านกยูงฟ้อนรำ

มีเสียงเบาไม่พลุกพล่านประดับไปด้วยที่

จงกรมต่าง ๆ สะพรั่งไปด้วยกุฎีและมณฑปที่พระโยคีชอบปรารภบำเพ็ญเพียร

เมื่อดิฉันเที่ยวไปได้รู้สึกว่านัยน์ตาของ

เรามีผล ครั้งนั้น ดิฉันได้เห็นภิกษุรูปหนึ่งประกอบกิจอยู่ แล้วคิดไปว่า ภิกษุนี้ตั้งอยู่ในปฐมวัย มี

รูปน่าปรารถนา ปฏิบัติอยู่ในป่าที่น่ารื่นรมย์เช่นนี้ เหมือนคนอยู่ในที่มืด ภิกษุนี้ศีรษะโล้น คลุมสังฆาฏิ นั่งอยู่ที่โคนต้นไม้ ละความยินดีที่เกิดแต่อารมณ์เจริญฌานอยู่ ธรรมดาคฤหัสถ์ควรจะบริ-โภคกามตามความสุข แก่แล้วจึงควรจะประพฤติธรรมอันเจริญงามนี้ในภายหลัง

ดิฉันสำคัญว่า พระคันธกุฏีที่ประทับแห่ง

พระพิชิตมารว่างเปล่าจึงเข้าไป ได้เห็นพระพิชิต-มารดังดวงอาทิตย์แรกอุทัย ประทับสำราญพระองค์เดียว มีหญิงสาวสวยถวายการพัดอยู่ครั้นแล้วดิฉันดำริผิดว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้องอาจกว่านรชนพระองค์นี้มิได้เศร้าหมอง

หญิงสาวคนนั้น มีรัศมีเปล่งปลั่งดัง

ทองคำ มีดวงตางามเช่นดอกบัว ริมฝีปากแดงดังผลมะพลับสุก ชำเลืองแต่น้อยเป็นที่ยินดีแห่งใจและนัยน์ตา

มีลำแขนเหมือนทองคำ วงหน้าสวย ถัน

ทั้งคู่เต่งตั้งดังดอกบัวตูม มีเอวกลมกล่อม ตะโพกผึ่งผาย ลำขาน่ายินดี มีเครื่องตกแต่งงาม

เครื่องประดับสีแดงแวววาว นุ่งผ้าเนื้อ

เกลี้ยงสีเขียว มีรูปสมบัติชมไม่เบื่อ ประดับด้วยสรรพาภรณ์.

ดิฉันเห็นหญิงสาวนั้นเข้าแล้วคิดว่า โอ

หญิงสาวคนนี้รูปงามเหลือเกิน เราไม่เคยเห็นด้วยนัยน์ตาในครั้งไหน ๆ เลย

ขณะนั้น หญิงสาวคนนั้นถูกชราย่ำยี มี

ผิวพรรณแปลกไป หน้าเหี่ยว ฟันหัก ผมหงอกน้ำลายไหล หน้าไม่สะอาด ใบหูแข็งกระด้างนัยน์ตาขาว นมยานไม่งาม ตัวตกกระทั่วไปร่างกายสั่นตลอดศีรษะ

หลังขด มีไม้เท้าเป็นคู่เดิน ร่างกาย

ซูบผอมลีบไป ตัวสั่นงก ล้มลงแล้วหายใจถี่ ๆ

ลำดับนั้น ความสังเวชอันไม่เคยเป็น

ทำให้ขนลุกชูชัน ได้มีแก่ดิฉันว่า น่าตำหนิรูปอันไม่สะอาดที่พวกคนพาลยินดีกัน.

ขณะนั้น พระพุทธเจ้าผู้ทรงพระกรุณา

มาก มีพระทัยปีติโสมนัส ทอดพระเนตรเห็นดิฉันผู้มีใจสังเวชแล้ว ได้ตรัสพระคาถานี้ว่า

ดูก่อนพระนางเขมา เชิญดูร่างกายอัน

กระสับกระส่าย ไม่สะอาด โสโครก ไหลเข้าถ่ายออก ที่พวกพาลชนยินดีกัน

ท่านจงอบรมจิตให้เป็นสมาธิมีอารมณ์

เดียวด้วยอสุภารมณ์เถิด ท่านจงมีกายคตาสติมากไปด้วยความเบื่อหน่ายเถิด

รูปหญิงนี้ ฉันใด รูปของท่านนั้นก็ฉัน

นั้น รูปของท่านฉันใด รูปหญิงนี้ก็เป็นฉันนั้นท่านจงคลายความพอใจในกายทั้งภายในภายนอกเสียเถิด.

จงอบรมอนิมิตตวิโมกข์ จงละมานานุสัย

เสีย ท่านจักเป็นผู้สงบประพฤติไปเพราะละมานา-นุสัยนั้นได้.

ชนเหล่าใด กำหนัดด้วยราคะเกาะกระแสอยู่ เหมือนแมลงมุมเกาะใยตรงกลางที่ทำไว้เองชนเหล่านั้นตัดราคะนั้นเสีย ไม่มีความอาลัยละกามสุขไป ย่อมละเว้นได้.

ขณะนั้น พระบรมศาสดาผู้เป็นสารถี

ฝึกนรชน ทรงทราบดิฉันว่ามีจิตควรแล้ว จึงทรง

แสดงมหานิทานสูตรเพื่อจะทรงแนะนำดิฉัน

ดิฉันได้ฟังพระสูตรอันประเสริฐนั้นแล้ว

จึงระลึกถึงสัญญาในกาลก่อนได้ ดำรงอยู่ในสัญญานั้นแล้ว ชำระธรรมจักษุให้หมดจด ทันใดนั้น ดิฉันหมอบลงแทบพระบาทยุคลแห่งพระ-พุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ เพื่อประสงค์จะแสดงโทษ จึงได้กราบทูลว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงเห็นแจ้งธรรมทั้งปวง

หม่อมฉันขอถวายนมัสการแด่พระองค์ ข้าแต่

พระองค์ผู้มีพระกรุณาเป็นที่อยู่ หม่อมฉันขอถวายนมัสการแด่พระองค์ ข้าแต่พระองค์ผู้เสด็จ

ข้ามสงสารแล้ว หม่อมฉันขอถวายนมัสการแด่พระองค์ ข้าแต่พระองค์ผู้ประทานอมตธรรมหม่อมฉันขอถวายนมัสการแด่พระองค์

หม่อมฉันแล่นไปแล้วสู่ทิฏฐิอันรกชัฏ

หลงใหลเพราะกามราคะ พระองค์ทรงแนะนำด้วยอุบายที่ชอบ เป็นผู้ยินดีแล้วในธรรมที่ทรงแนะนำ

สัตว์ทั้งหลายเหินห่างจากการเห็นท่านผู้

แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่เช่นพระองค์ ย่อมประสบมหันตทุกข์ในสังสารสาคร

เมื่อใดหม่อมฉันยังมิได้มาเฝ้าพระองค์ผู้

เป็นสรณะแห่งสัตว์โลก ไม่เป็นศัตรูแก่สัตว์โลกเสด็จถึงที่สุดแห่งมรณะ มีธรรมเป็นประโยชน์อย่างดี หม่อมฉันขอแสดงโทษนั้น

หม่อมฉันมัวยินดีในรูป ระแวงว่าพระ-

องค์ไม่เกื้อกูล จึงมิได้มาเฝ้าพระองค์ผู้ทรงเกื้อกูลมาก ทรงประทานธรรมอันประเสริฐ หม่อมฉันขอแสดงโทษนั้น.

ครั้งนั้น พระองค์ผู้ทรงพระมหากรุณา

มีพระกระแสเสียงอันไพเราะ เมื่อทรงเอาน้ำอมฤตรดดิฉัน ได้ตรัสว่า ดูก่อนพระนางเขมา หยุดอยู่เถิด

ครั้งนั้น ดิฉันประนมนมัสการด้วยเศียร

เกล้า ทำประทักษิณพระองค์แล้ว กลับไปเฝ้าพระราชสวามีผู้เป็นนรบดี แล้วกราบทูลว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงทรมานข้าศึก น่า

ชมอุบายอย่างดีนั้น ที่พระองค์ทรงดำริแล้ว พระ-มุนีเจ้าผู้ไม่มีกิเลสให้อยากได้ หม่อมฉันผู้ปรารถนาจะชมพระมหาวิหารเวฬุวันได้เฝ้าแล้ว

ถ้าพระมหาราชจะทรงพระกรุณาโปรด

หม่อมฉันผู้เบื่อหน่ายในรูปตามที่พระพุทธมุนีตรัสสอน จักบวชในศาสนาของพระพุทธเจ้าผู้คงที่พระองค์นั้น.

จบทุติยภาณวาร

ครั้งนั้น พระเจ้าพิมพิสารพระเจ้าแผ่น-

ดินพระองค์นั้น ทรงประนมกรอัญชลีตรัสว่าดูก่อนพระน้องนาง พี่อนุญาตแก่พระน้อง บรรพ-ชาจงสำเร็จแก่พระน้องเถิด

ครั้งนั้น ดิฉันบวชมาแล้วได้เจ็ดเดือน

เห็นประทีปสว่างขึ้นและดับไป มีใจสังเวชเบื่อหน่ายในสรรพสังขาร ฉลาดใน

ปัจจยาการ ข้ามพ้นโอฆะ ๔ แล้ว ได้บรรลุอรหัต เป็นผู้ชำนาญในฤทธิ์ ในทิพโสตธาตุและเจโตปริยญาณ

รู้ชัดปุพเพนิวาสญาณชำระทิพยจักษุให้

บริสุทธิ์ มีอาสวะทั้งปวงหมดสิ้นแล้ว บัดนี้ภพใหม่ไม่มีอีก

ญาณอันบริสุทธิ์ของดิฉัน ในอรรถะ

ธรรมะ นิรุตติ และปฏิภาณ เกิดขึ้นแล้วในพระพุทธศาสนา

ดิฉันเป็นผู้ฉลาดในวิสุทธิทั้งหลาย คล่อง

แคล่วในกถาวัตถุ รู้จักนัยแห่งอภิธรรม ถึงความชำนาญในศาสนา

ภายหลัง พระราชสวามีผู้ฉลาด ตรัส

ถามปัญหาละเอียดในโตรณวัตถุ ดิฉันได้วิสัชนาโดยควรแก่กถา

ครั้งนั้น พระราชาเสด็จเข้าเฝ้าพระสุคต-เจ้าแล้ว ทูลสอบถามปัญหาเหล่านั้น พระพุทธเจ้าทรงพยากรณ์เป็นอย่างเดียวกันกับที่ดิฉันวิสัชนาแล้ว

พระพิชิตมารผู้อุดมกว่านรชน ทรงพอ

พระทัยในคุณสมบัตินั้น จึงทรงตั้งดิฉันไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะว่า เป็นผู้เลิศกว่าบรรดาภิกษุณีผู้มีปัญญามาก

ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . .คำสอน

ของพระพุทธเจ้าดิฉันได้ทำเสร็จแล้ว.

ทราบว่า ท่านพระเขมาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านั้น ด้วยประการฉะนี้แล.

จบเขมาเถรีอปทาน

อุบลวรรณาเถรีอปทานที่ ๙ (๑๙)

บุพจริยาของพระอุบลวรรณาเถรี

[๑๕๙] พระอุบลวรรณาภิกษุณีถึงความ

สำเร็จแห่งฤทธิ์ ถวายบังคมพระยุคลบาทของพระศาสดาแล้วทูลว่า

ข้าแต่พระมหามุนี หม่อมฉันขอกราบ

ทูลว่า หม่อมฉันข้ามาพ้นชาติสงสารได้แล้ว บรรลุถึงอจลบท หมดสิ้นสรรพทุกข์แล้ว

ขอประชุมชนผู้เลื่อมใสในพระพุทธศาสนา

และพวกชนที่หม่อมฉันได้ทำความผิดให้ จงอดโทษให้หม่อมฉันเฉพาะพระพักตร์พระพิชิตมาร

ข้าแต่พระมหาวีรเจ้า หม่อมฉันขอกราบ

ทูลว่า เมื่อหม่อมฉันท่องเที่ยวอยู่ในสงสาร ถ้ามีความผิดพลาด ขอพระองค์ได้ทรงโปรดประทานโทษแก่หม่อมฉันเถิด.

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า