พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน · เอกุโปสถวรรค
๕. ปัญจทีปทายิกาเถริยาปทาน เล่ม ๓๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในเอกุโปสถวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน เอกุโปสถวรรค ปัญจทีปทายิกาเถริยาปทาน (ฉบับหลวง เล่ม ๓๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๓)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๗๒ หน้า ๕๓๒–๕๓๖
บัลลังก์ดังจะรู้ความดำริของดิฉันผู้อยู่ที่
มณฑป ที่โคนไม้ หรือในเรือนว่างเปล่า ย่อมปรากฏขึ้น นี้เป็นอัตภาพสุดท้ายของดิฉัน ภพหลังกำลังเป็นไป
แม้วันนี้ดิฉันก็ได้สละราชสมบัติออกบวช
เป็นบรรพชิต ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ ดิฉันได้ให้
ทานใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งอาสนะอันเดียว
ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว. . .คำสอน
ของพระพุทธเจ้า ดิฉันได้ทำเสร็จแล้ว
ทราบว่า ท่านพระเอกาสนทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านั้น ด้วยประการฉะนี้แล.
จบเอกาสนทายิกาเถรีอปทาน
ปัญฐจทีปทยิกาเถรีอปทานที่ ๕ (๑๕)
ผลของการถวายประทีป ๕ ดวง
[๑๕๕] ครั้งนั้น ดิฉันเป็นหญิงนักท่อง-
เที่ยวอยู่ในพระนครหังสวดี ดิฉันต้องการกุศล
จึงท่องเที่ยวไปตามวัดและอาราม ดิฉันได้พบไม้-โพธิ์อันอุดมในวันกาฬปักษ์ ดิฉันยังจิตให้เลื่อม-ใสในไม้โพธิ์นั้น แล้วนั่งลงที่โคนโพธิ์
ดิฉันตั้งจิตอันประกอบด้วยความเคารพ
ไว้ ประนมอัญชลีเหนือเศียรเกล้า สำแดงถึงความโสมนัส แล้วคิดอย่างนี้ในทันใดนั้นว่า
ถ้าพระพุทธเจ้าเป็นผู้มีพระคุณนับไม่ได้
ไม่มีบุคคลอื่นเปรียบเสมอจริงไซร้ ขอให้แสดงปาฏิหาริย์แก่เราเถิด ขอให้ไม้โพธิ์นี้จงเปล่งรัศมี
ในทันไดนั้นเอง ไม้โพธิ์ก็ได้โพลงไป
ทั่วพร้อมกับที่ดิฉันนึก รัศมีนั้นสำเร็จด้วยสีทองล้วน ไพโรจน์ไปทั่วทิศ
ดิฉันนั่งอยู่ที่โคนโพธิ์นั้น ๗ คืน ๗ วันเมื่อถึงวันเป็นคำรบ ๗ ดิฉันได้ทำการบูชาด้วยประทีป
ประทีป ๕ ดวงลุกโพรงรอบอาสนะ
ครั้งนั้นประทีปของดิฉันลุกโพลงอยู่ จนถึงเวลาพระอาทิตย์อุทัย
เพราะกรรมที่ทำไว้ดีนั้น และเพราะการ
ตั้งเจตน์จำนงไว้ ดิฉันละร่างมนุษย์แล้วได้ไป
สวรรค์ชั้นดาวดึงส์
วิมานที่บุญกรรมสร้างสรรให้ดิฉันอย่าง
สวยงาม ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์นั้น เรียกว่าปัญจทีปวิมาน สูง ๖๐ โยชน์ กว้าง ๓๐ โยชน์
มีประทีปนับไม่ถ้วนส่องแสงสว่างล้อม
ดิฉัน ทั่วเทพพิภพโชติช่วงด้วยแสงประทีป
ดิฉันนั่งหันหน้าไปทิศบูรพาแล้ว ถ้า
ประสงค์จะดู ย่อมเห็นทุกสิ่งได้ด้วยจักษุทั้งเบื้องบน เบื้องล่างและเบื้องขวาง
ดิฉันปรารถนาจะเห็นกรรมดีกรรมชั่วที่
คนทำในที่มีประมาณเท่าใด ที่มีประมาณเท่านั้นย่อมไม่มีต้นไม้หรือภูเขามากั้นกาง
ดิฉันได้เป็นพระอัครมเหสีของท้าวสักก-
เทวราช ๘๐ พระองค์ ได้เป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๐๐ พระองค์
ดิฉันเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือ เทวดาหรือ
มนุษย์ ในกำเนิดนั้น ๆ ประทีปจำนวนแสนส่องแสงสว่างล้อมดิฉัน
ดิฉันจุติจากเทวโลกแล้ว เกิดในครรภ์
มารดา เมื่อดิฉันอยู่ในครรภ์มารดา นัยน์ตาของดิฉันไม่หลับ ประทีปจำนวนแสนดวงส่องสว่างในเรือนประสูติของดิฉัน ผู้เพียบพร้อมด้วยบุญ-กรรม นี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง
เมื่อถึงภพสุดท้าย ดิฉันกลับได้ฉันทะที่
มีในใจเห็นนิพพานอันเป็นสภาวะเยือกเย็น ไม่มีชราและมรณะ.
พอเกิดอายุได้ ๗ ขวบ ดิฉันก็ได้บรรลุ
อรหัต พระพุทธเจ้าให้ดิฉันอุปสมบท นี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง
เมื่อดิฉันอยู่ที่มณฑป โคนไม้ หรือใน
เรือนว่างเปล่า ประทีปส่องแสงสว่างให้ทุกเมื่อ
เชื่อวัน นี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง
ทิพยจักษุของดิฉันบริสุทธิ์ ดิฉันฉลาด
ในสมาธิ ถึงความบริบูรณ์ในอภิญญา นี้เป็นผล
แห่งประทีป ๕ ดวง
ดิฉันเป็นผู้อยู่จบพรหมจรรย์ทั้งปวง ทำ
กิจเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ข้าแต่พระมหาวีระผู้มี
จักษุ หม่อมฉันผู้ชื่อว่าปัญจทีปาขอถวายบังคม
พระยุคลบาทของพระองค์
ในกัปที่แสนแต่กัปนี้ ดิฉันได้ให้ทาน
ใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น ดิฉันไม่รู้จักทุคติ
เลยนี้เป็นผลแห่งประทีป ๕ ดวง
ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว...คำสอน
ของพระพุทธเจ้าดิฉันได้ทำเสร็จแล้ว.
ทราบว่า ท่านพระปัญจทีปทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ด้วยประการฉะนี้แล.
จบปัญจทีปทายิกาเถรีอปทาน
นฬมาลิกาเถรีอปทาน ๖ (๑๖)
ผลของการบูชาด้วยดอกบัว
[๑๕๖ ] ดิฉันเกิดเป็นนางกินรีอยู่ที่ฝั่ง
แม่น้ำจันทภาคา ครั้งนั้น ดิฉันได้พบพระสยัม-
ภูพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี ไม่ทรงพ่ายแพ้อะไร ๆ
จึงมีจิตเลื่อมใสโสมนัส เกิดปีติ ประนมอัญชลี
แล้ว เก็บเอาดอกอ้อมาบูชาพระสยัมภู เพราะ
กรรมที่ทำไว้ดีนั้น และเพราะการตั้งเจตน์จำนง
ไว้ ดิฉันละร่างนางกินรีแล้ว ได้ไปสวรรค์ชั้น
ดาวดึงส์
ดิฉันได้เป็นอัครมเหสีของท้าวสักก-
เทวราช ๓๖ พระองค์ สิ่งที่ฉันปรารถนาด้วยใจ
ย่อมเกิดตามปรารถนา ดิฉันได้เป็นพระอัคร-
มเหสีของพระเจ้าจักรพรรดิ ๑๐ พระองค์ ดิฉัน
เป็นผู้สร้างตน ท่องเที่ยวไปในภพทั้งปวง
กุศลของดิฉันมี ดิฉันได้ออกบวชเป็น
บรรพชิต วันนี้ดิฉันเป็นปูชารหบุคคลในศาสนา
ของพระศากยบุตร
ในกัปที่ ๘๔ แต่กัปนี้ ดิฉันได้บูชา
พระพุทธเจ้าใด ด้วยพุทธบูชานั้น ดิฉันไม่รู้จัก
ทุคติเลย นี้เห็นผลแห่งดอกอ้อ
จบ ๕. ปัญจทีปทายิกาเถริยาปทาน