พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · อุปาลีวรรค
๒. โสณโกฏิยเวสสเถราปทาน (๔๒) เล่ม ๓๒
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในอุปาลีวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
โสณโกฏิยเวสสเถราปทานที่ ๒ (๔๒)
ว่าด้วยผลแห่งการทำที่จงกรม
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน อุปาลีวรรค โสณโกฏิยเวสสเถราปทาน (๔๒) (ฉบับหลวง เล่ม ๓๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๒)
อโนมทสฺสิสฺส มุนิโน โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน
สุธาย เลปนํ กตฺวา จงฺกมํ การยึ อหํ ฯ
นานาวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ จงฺกมํ สนฺถรึ อหํ
อากาเส วิตานํ กตฺวา โภชยึ พุทฺธมุตฺตมํ ฯ
อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน อภิวาเทตฺวาน สุพฺพตํ
ทีฆสาลํ ภควโต นิยฺยาเทสิมหนฺตทา ฯ
มม สงฺกปฺปมญฺญาย สตฺถา โลเก อนุตฺตโร
ปฏิคฺคเหสิ ภควา อนุกมฺปาย จกฺขุมา ฯ
ปฏิคฺคเหตฺวาน สมฺพุทฺโธ ทกฺขิเณยฺโย สเทวเก
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ ฯ
โย โส หฏฺเฐน จิตฺเตน ทีฆสาลํ อทาสิ เม
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต ฯ
อิมสฺส มจฺจุกาลมฺหิ ปุญฺญกมฺมสมงฺคิโน
สหสฺสยุตฺตสฺสรโถ อุปฏฺฐิสฺสติ ตาวเท ฯ
เตน ยาเนนยํ โปโส เทวโลกํ คมิสฺสติ
อนุโมทิสฺสเร เทวา สมฺปตฺเต กุสเล ภเว ฯ
มหารหํ พฺยมฺหํ เสฏฺฐํ รตนมตฺติกเลปนํ
กูฏาคารวรูเปตํ พฺยมฺหํ อชฺฌาวสิสฺสติ ฯ
ตึสกปฺปสหสฺสานิ เทวโลเก รมิสฺสติ
ปญฺจวีสติกปฺปานิ เทวราชา ภวิสฺสติ ฯ
สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ
ยโสธรสนามา เต สพฺเพปิ เอกนามกา ฯ
เทฺว สมฺปตฺตี อนุโภตฺวา จินิตฺวา ๑ ปุญฺญสญฺจยํ
อฏฺฐวีสติกปฺปมฺหิ จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
ตตฺถาปิ พฺยมฺหํ ปวรํ วิสุกมฺเมน มาปิตํ
ทสสทฺทาวิวิตฺตนฺตํ ปุรํ อชฺฌาวสิสฺสติ ฯ
อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป ภูมิปาโล มหิทฺธิโก
โอกฺกาโก นาม นาเมน ราชา รฏฺเฐ ภวิสฺสติ ฯ
โสฬสิตฺถิสหสฺสานํ สพฺพาสํ ปวราวยา ๑
อภิชาตา ขตฺติยานี นว ปุตฺเต ชนิสฺสติ ฯ
นว ปุตฺเต ชนิตฺวาน ขตฺติยานี มริสฺสติ
ตรุณี จ ปิยา กญฺญา มเหสิตฺตํ กริสฺสติ ฯ
โอกฺกากํ โตสยิตฺวาน วรํ กญฺญา ลภิสฺสติ
วรํ ลทฺธา จ สา กญฺญา ปุตฺเต ปพฺพาชยิสฺสติ ฯ
ปพฺพาชิตา ๒ จ เต สพฺเพ คมิสฺสนฺติ นคุตฺตมํ
ชาติเภทภยา สพฺเพ ภคินีหิ วสิสฺสเร ๓ ฯ
เอกา จ กญฺญา พฺยาธีหิ ภวิสฺสติ ปุรกฺขตา ๔
มา โน ชาติ ปภิชฺชติ นิขณิสฺสนฺติ ขตฺติยา ฯ
ขตฺติโย นีหริตฺวาน ตาย สทฺธึ วสิสฺสติ
ภวิสฺสติ ตทา เภโท โอกฺกากกุลสมฺภโว ฯ
เตสํ ปชา ภวิสฺสนฺติ โกลิยา นาม ชาติยา
ตตฺถ มานุสกํ โภคํ อนุโภสฺสนฺตินปฺปกํ ฯ
ตมฺหา กายา จวิตฺวาน เทวโลกํ คมิสฺสติ
ตตฺราปิ ปวรํ พฺยมฺหํ ลภิสฺสติ มโนรมํ ฯ
เทวโลกา จวิตฺวาน สุกฺกมูเลน โจทิโต
อาคนฺตฺวาน มนุสฺสตฺตํ โสโณ นาม ภวิสฺสติ ฯ
อารทฺธวิริโย ปหิตตฺโต ปทหํ สตฺถุ สาสเน
สพฺพาสเว ปริญฺญาย นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ
อนนฺตทสฺสี ภควา โคตโม สกฺยปุงฺคโว
วิเสสญฺญู มหาวีโร อคฺคฏฺฐาเน ฐเปสฺสติ ฯ
วุฏฺฐมฺหิ เทเว จตุรงฺคุลมฺหิ
ติเณ อนิเลริตองฺคุลมฺหิ ๑
ฐเปตฺวาน โยคสฺส ปยุตฺตตาทิโน
ตโตตฺตริ ปารมตา น วิชฺชติ ฯ
อุตฺตเม ทมเถ ทนฺโต จิตฺตํ เม สุปฺปณีหิตํ
ภาโร เม โอหิโต สพฺโพ นิพฺพุโตมฺหิ อนาสโว ฯ
องฺคีรโส มหานาโค อภิชาโตว เกสรี
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ ฯ
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสโณ โกฏิยเวสฺโส ๒ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
โสณโกฏิยเวสฺสตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ตติยํ ภทฺทิยกาฬิโคธายปุตฺตตฺเถราปทานํ (๔๓)
๑ ม. วฑฺเฒตฺวา ฯ ยุ. วิทิตฺวา ฯ
๑ ม. ปวรา จ สา ฯ ยุ. ปวรา มยา ฯ ๒ ยุ. ปพฺพชิตฺวา ฯ ๓ ยุ. สํวสิสฺสเร ฯ
๔ ม. ปริกฺขตา ฯ
๑ ม. ... องฺคณมฺหิ ฯ ๒ ม. โกฬิวิโส ฯ ยุ. โกฬิยเวสฺโส ฯ
เราได้ให้ทำที่จงกรม ซึ่งทำการฉาบทาด้วยปูนขาว ถวายแด่พระมุนีพระนามว่าอโนมทัสสีเชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่ เราได้เอาดอกไม้ต่างๆ สีลาดที่จงกรม ทำเพดานบนอากาศ แล้วทูลเชิญพระพุทธเจ้าผู้สูงสุดให้ทรงใช้สอย เวลานั้น เราประนมอัญชลีถวายบังคมพระองค์ผู้มีวัตรอันงาม แล้วมอบถวายศาลาลีแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาคผู้เป็นศาสดายอดเยี่ยมในโลก มีพระจักษุ ทรงรู้ความดำริของเรา จึงอนุเคราะห์รับไว้ พระสัมพุทธเจ้าผู้เป็นทักขิไณยบุคคลในโลก พร้อมทั้งเทวโลกครั้นทรงรับแล้ว ประทับนั่ง ณ ท่ามกลางภิกษุสงฆ์แล้ว ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้ใดมีจิตโสมนัส ได้ถวายศาลาลีแก่เรา เราจักพยากรณ์ผู้นั้นท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว
รถอันเทียมด้วยม้าพันหนึ่ง จักปรากฏแก่ผู้นี้พร้อมเพรียงด้วยบุญกรรม ในเวลาใกล้ตาย ผู้นี้จักไปสู่เทวโลกด้วยยานนั้น เทวดาทั้งหลายจักพลอยบันเทิง ในเมื่อผู้นี้ไปถึงภพอันดี วิมานอันควรค่ามาก เป็นวิมานประเสริฐฉาบทาด้วยดินแก้ว ประกอบด้วยปราสาทอันประเสริฐ จักครอบงำวิมานอื่น ผู้นี้จักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอด ๓หมื่นกัลป จักได้เป็นท้าวเทวราชตลอด ๒๕ กัลป และจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิตลอด ๗๗ กัลป พระเจ้าจักรพรรดินั้นแม้ทั้งหมดมีพระนามเดียวกันว่ายโสธร ผู้นี้ได้เสวยสมบัติทั้งสองแล้ว ก่อสร้างสั่งสมบุญจักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิใน ๒๘ กัลป (อีก) แม้ในภพนั้น จักมีวิมานอันประเสริฐ
ที่วิสสุกรรมเทพบุตรนิรมิตให้ผู้นี้จักครองบุรีซึ่งมีเสียง๑๐ อย่างต่างๆ กัน ในกัลปจะนับประมาณมิได้ แต่กัลปนี้ ผู้นี้จักได้เป็นพระราชารักษาแผ่นดิน มีฤทธิ์มาก มีพระนามชื่อว่าโอกกากะ อยู่ในแว่นแคว้น นางกษัตริย์ผู้มีวัยอันประเสริฐ มีชาติสูงกว่าหญิง ๖ หมื่นทั้งหมด จักประสูติพระราชบุตรและพระราชบุตรี ๙ พระองค์ ครั้นประสูติพระราชบุตรและพระราชบุตรี ๙
พระองค์แล้ว จักสิ้นพระชนม์พระเจ้าโอกกากราชจักทรงอภิเษกนางกัญญาผู้เป็นที่รัก กำลังรุ่นเป็นมเหสีพระนางจักยังพระเจ้าโอกกากราชให้โปรดปรานแล้วได้พร ครั้นพระนางได้พรแล้ว จักให้ขับไล่พระราชบุตรและพระราชบุตรี พระราชบุตรและพระราชบุตรีทั้งหมดนั้นถูกขับไล่แล้ว จักไปยังภูเขา เพราะกลัวความแตกชาติ พระราชบุตรทั้งหมดจักสมสู่กับพระกนิษฐภคินี ส่วนพระเชษฐภคินีพระองค์หนึ่งจักเป็นโรคพยาธิ กษัตริย์ทั้งหลายจักตั้ง (ใจ) ลงมั่นว่าชาติของเราอย่าแตกแยกเลย กษัตริย์จึงนำมาสมสู่กับพระเชษฐภคินีนั้นความเกิดแห่งสกุลโอกกากะจักแตกแยก โอรสของกษัตริย์เหล่านั้นจักมีพระนามว่าโลกิยะ โดยชาติจักได้เสวยโภคสมบัติ
อันเป็นของมนุษย์มิใช่น้อยในภพนั้น ผู้นี้เคลื่อนจากกายนั้นแล้วจักไปสู่เทวโลก แม้ในเทวโลกนั้น จักได้วิมานอันประเสริฐ เป็นที่รื่นรมย์ใจ ผู้นี้อันกุศลมูลตักเตือนแล้ว จักเคลื่อนจากเทวโลกมาสู่ความเป็นมนุษย์ จักมีชื่อว่าโสณะ จักปรารภความเพียร มีใจแน่วแน่ ตั้งความเพียรในศาสนาของพระศาสดากำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว จักไม่มีอาสวะนิพพาน พระผู้มีพระภาคพระนามว่า โคดมศากยบุตร ผู้ประเสริฐ ผู้รู้วิเศษ เป็นมหาวีระ ทรงเห็นคุณอนันต์จักตั้งไว้ในตำแหน่งเลิศ
เมื่อฝนตกในที่ประมาณ ๔ นิ้ว หญ้าประมาณ ๔ นิ้ว ลมซัด เว้นพระผู้มีพระภาคผู้คงที่ ซึ่งทรงประกอบความเพียร ความถึงที่สุดไม่มียิ่งขึ้นไปกว่านั้น
เรามีตนฝึกแล้วในการฝึกอันอุดม เราตั้งจิตไว้ดีแล้ว เราปลงภาระทั้งปวงลงแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะดับแล้ว พระอังคีรสมหานาค มีพระชาติสูงดังพระยาไกรสร ประทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ทรงตั้งเราไว้ในเอตทัคคสถาน คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระโสณโกฏิยเวสสเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ โสณโกฏิยเวสสเถราปทาน
จบ ๒. โสณโกฏิยเวสสเถราปทาน (๔๒)