๓. ภัททิยกาฬิโคธายปุตตเถราปทาน (๔๓) เล่ม ๓๒

ปทุมุตฺตรสมฺพุทฺธํ เมตฺตจิตฺตํ มหามุนึ

อุเปติ ชนตา สพฺพา สพฺพโลกคฺคนายกํ.

ประชุมชนทั้งปวงเข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่าปทุมุตตระ ผู้มีพระทัยประกอบด้วยเมตตา เป็นพระมหามุนี ผู้ทรงเป็นผู้นำชั้นเลิศของสัตว์โลกทั้งปวง

สตฺตุกญฺจ ปวากญฺจ <510> อามิสมฺปานโภชนํ

ททนฺติ สตฺถุโน สพฺเพ ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร.

ชนทั้งปวงย่อมถวายอามิส คือสัตตุก้อน สัตตุผง น้ำ และข้าวแด่พระศาสดา และในสงฆ์ผู้เป็นเนื้อนาบุญอย่างยอดเยี่ยม

อหมฺปิ ทานํ ทสฺสามิ เทวเทวสฺส ตาทิโน

พุทฺธเสฏฺฐํ นิมนฺเตตฺวา สํฆมฺปิ จ อนุตฺตรํ.

แม้ข้าพเจ้าก็จะนิมนต์พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด และสงฆ์ผู้ยอดเยี่ยม ถวายทานแด่พระผู้มีพระภาค ผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพ ผู้คงที่

อุยฺโยชิตา มยา เจเต นิมนฺเตสุํ ตถาคตํ

เกวลํ ภิกฺขุสํฆญฺจ ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ.

และข้าพเจ้าส่งคนไปให้นิมนต์พระตถาคต และภิกษุสงฆ์ทั้งสิ้นผู้เป็นนาบุญอย่างยอดเยี่ยม

สตสหสฺสปลฺลงฺกํ โสวณฺณํ โคนกตฺถตํ

ตูลิกาปฏลิกาย โขมกปฺปาสิเกหิ จ

มหารหํ ปญฺญาปยึ อาสนํ พุทฺธยุตฺตกํ.

ข้าพเจ้าจัดตั้งบัลลังก์ทอง ๑๐๐,๐๐๐ ตัว ลาดด้วยเครื่องลาดผ้าโกเชาว์ผืนใหญ่ มีขนยาว ด้วยเครื่องลาดลายดอกไม้ยัดด้วยนุ่น และด้วยผ้าเปลือกไม้และผ้าฝ้าย เป็นอาสนะที่ควรค่ามากสมควรแด่พระพุทธเจ้า

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู เทวเทโว นราสโภ

ภิกฺขุสํฆปริพฺยุโฬฺห มม ทฺวารํ อุปาคมิ.

พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพผู้องอาจกว่านรชน มีหมู่ภิกษุห้อมล้อม เสด็จเข้ามาใกล้ประตู(บ้าน)ของข้าพเจ้า

ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ โลกนาถํ ยสสฺสินํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน อภินามยิ สํฆรํ. <511>

ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดีได้ต้อนรับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงเป็นที่พึ่งของสัตว์โลก มีพระยศแล้วนำเสด็จมาเรือนของตน

[๑] ภิกฺขูนํ สตสหสฺสํ พุทฺธญฺจ โลกนายกํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน ปรมนฺเนน ตปฺปยึ.

ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส มีใจยินดี ได้อังคาสภิกษุ ๑๐๐,๐๐๐ รูป และพระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก จนอิ่มหนำด้วยข้าวชั้นดี

ปทุมุตฺตโร โลกวิทู อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา อิมา คาถา อภาสถ.

พระผู้มีพระภาคพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา ประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้วได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า

เยนิทํ อาสนํ ทินฺนํ โสวณฺณํ โคนกตฺถตํ

ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ สุณาถ มม ภาสโต.

เราจักพยากรณ์ผู้ที่ถวายอาสนะทองคำ ลาดด้วยผ้าขนสัตว์ ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าวเถิด

จตุสตฺตติกฺขตฺตุํ โส เทวรชฺชํ กริสฺสติ

อนุโภสฺสติ สมฺปตฺตึ อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต.

เขาจักครองเทวสมบัติ มีเหล่านางเทพอัปสรห้อมล้อม เสวยสมบัติอยู่ ๗๔ ชาติ

ปเทสรชฺชํ สหสฺสํ วสุธํ อาวสิสฺสติ

เอกปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺตี ภวิสฺสติ.

เขาจักเป็นเจ้าประเทศราชครองแผ่นดิน ๑,๐๐๐ ชาติ จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๕๑ ชาติ

สพฺพาสุ ภวโยนีสุ อุจฺจากุลี <512> ภวิสฺสติ

โส จ ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวา สุกฺกมูเลน โจทิโต

ภทฺทิโย นาม นาเมน เหสฺสติ สตฺถุสาวโก.

เขาจักเป็นผู้มีตระกูลสูง ในภพกำเนิดทั้งปวง ภายหลังเขาถูกกุศลมูลตักเตือนจึงบวช มีนามว่าภัททิยะ เป็นสาวกของพระศาสดา

วิเวกมนุยุตฺโตมฺหิ ปนฺตเสนนิวาสหํ

ผลํ วาธิคตํ <513> สพฺพํ จิตฺตกฺเกฺลโสมฺหิ อชฺชหํ.

ข้าพเจ้าเป็นผู้หมั่นประกอบวิเวก อาศัยอยู่ในเสนาสนะที่สงัด ผลทั้งปวง ข้าพเจ้าก็บรรลุแล้ว วันนี้ ข้าพเจ้าเป็นผู้สละกิเลสได้แล้ว

มม สพฺพํ อภิญฺญาย สพฺพญฺญู โลกนายโก

ภิกฺขุสํเฆ นิสีทิตฺวา เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ.

พระผู้มีพระภาคผู้เป็นสัพพัญญูผู้ทรงเป็นผู้นำสัตว์โลก ทรงทราบคุณสมบัติทั้งปวงของข้าพเจ้าแล้ว ประทับนั่งในท่ามกลางหมู่ภิกษุแล้ว ทรงแต่งตั้งข้าพเจ้าไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬิโคธายปุตฺโต เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ภทฺทิยสฺส กาฬิโคธายปุตฺตตฺเถรสฺส อปทานํ ตติยํ สมตฺตํ.

คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แลได้ทราบว่า ท่านพระภัททิยกาฬิโคธายปุตตเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วย ประการ ฉะนี้

ภัททิยกาฬิโคธายปุตตเถราปทานที่ ๓ จบ