๘. โลมสติยเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๒๒๐] เพราะกรรมนั้นส่งผลให้ เราจึงเป็นคนมีปัญญากล้า มีปัญญาร่าเรง มีปัญญาไว มีปัญญามาก และมีปฏิภาณอันวิจิตร

[๒๒๑] เราเป็นผู้มีจิตเลื่อมใสกล่าวสดุดีพระสยัมภูผู้ไม่มีใครเสมอเหมือนพระนามว่าปทุมุตตระ เพราะผลของกรรมนั้นเราจึงไม่เข้าถึงอบายภูมิถึง ๑๐๐,๐๐๐ กัป[๒๒๒-๒๒๔] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระอภยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการ ฉะนี้แล

จบ อภยเถราปทานที่ ๗

๘. โลมสติยเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระโลมสติยเถระ

(ท่านพระโลมสติยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๘} [๒๒๕] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าทรงพระนามว่ากัสสปะผู้ทรงเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพราหมณ์ มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ ได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว

[๒๒๖] ในกาลนั้น เราและสหายชื่อจันทนะได้บรรพชาในพระศาสนา แล้วได้บำเพ็ญกิจในพุทธศาสนาตลอดชีวิต

[๒๒๗] จุติจากอัตภาพนั้นแล้วเข้าถึงสวรรค์ชั้นดุสิต ทั้งสองคนข่มเทพบุตรที่เหลือในดุสิตนั้นด้วยการฟ้อน การขับ การประโคม

[๒๒๘] และองค์ ๑๐ มีรูปเป็นต้นอันเป็นทิพย์ อยู่เสวยสุขมหาศาลตราบเท่าสิ้นอายุ

[๒๒๙] จุติจากดุสิตนั้นแล้ว จันทนเทพบุตรเข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ส่วนเราเกิดเป็นโอรสของเจ้าศากยะในพระนครกบิลพัสดุ์

[๒๓๐] ในคราวที่พระศาสดาผู้ทรงเป็นนายกของโลกอันพระอุทายีเถระเชิญเสด็จมาถึงพระนครกบิลพัสดุเพื่อให้ทรงอนุเคราะห์เจ้าศากยะ

[๒๓๑] ในกาลนั้น พวกเจ้าศากยะมีมานะจัดไม่รู้จักคุณของพระพุทธเจ้า เป็นคนกระด้างด้วยชาติกำเนิด ไม่เอื้อเฟื้อ ไม่นอบน้อมพระสัมพุทธเจ้า

[๒๓๒] พระชินเจ้าผู้เป็นพระมุนีทรงทราบความคิด ของเจ้าศากยะเหล่านั้น จึงได้เสด็จจงกรมในอากาศ ยังธุลีพระบาทให้ตกลงมา เหมือนเมฆยังฝนให้ตกลง เหมือนเปลวไฟลุกโพลงอยู่ฉะนั้น[๒๓๓] ทรงแสดงพระรูปที่ไม่มีที่เปรียบแล้วทรงหายไป แม้พระองค์เดียวก็กลายเป็นมากองค์ได้ แล้วกลับเป็นพระองค์เดียวอีก

[๒๓๔] ทรงแสดงความมืดและแสงสว่าง ทรงทำพระปาฏิหาริย์หลายอย่าง ทรงปราบพวกพระญาติให้หมดมานะ

[๒๓๕] ขณะนั้นเอง มหาเมฆที่ตั้งขึ้นในทวีปทั้ง ๔ ยังฝนให้ตกลงแล้ว ก็ในกาลนั้น พระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาเวสสันดรชาดก

[๒๓๖] คราวนั้น กษัตริย์เหล่านั้นทุก ๆ พระองค์กำจัดความเมาอันเกิดจากชาติกำเนิดได้แล้ว ถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นสรณะในกาลนั้น พระเจ้าสุทโธทนะได้ตรัสว่า

[๒๓๗] “ข้าแต่พระองค์ผู้มีปัญญาเสมอด้วยแผ่นดิน มีจักษุโดยรอบ ครั้งนี้เป็นครั้งที่ ๓ ที่หม่อมฉันถวายบังคมพระบาททั้งสองของพระองค์ ก็ในครั้งที่พระองค์ประสูติ แผ่นดินไหว หม่อมฉันก็ได้ถวายบังคม และครั้งที่เงาไม้หว้าไม่เอนเอียง หม่อมฉันก็ถวายบังคมพระองค์,[๒๓๘] ในกาลนั้น เราเห็นพระพุทธานุภาพนั้นแล้วเป็นผู้อัศจรรย์ใจ จึงได้บรรพชา เป็นคนบูชามารดา จึงได้อาศัยอยู่ในพระนครกบิลพัสดุ์นั่นเอง

[๒๓๙] ในกาลนั้น จันทนเทพบุตรได้เข้ามาหาเราแล้วถามถึงนัยแห่งผู้มีราตรีเดียวเจริญทั้งย่อและพิสดาร

[๒๔๐] ในกาลนั้น เราอันจันทนเทพบุตรตักเตือนแล้ว เข้าไปเฝ้าพระศาสดาผู้นําของนรชน ได้สดับภัทเทกรัตตคาถา เป็นผู้สลดใจ ใคร่อยู่ป่า

[๒๔๑] ได้บอกลามารดาว่าจักอยู่ในป่าแต่ผู้เดียว เมื่อถูกมารดาห้ามปรามว่า “ท่านเป็นคนละเอียดอ่อน” เราได้ตอบว่า

[๒๔๒] “อาตมาจักใช้อกทําให้หญ้าคา หญ้าเลา แฝก หญ้าปล้อง หญ้ามุงกระต่ายแหลกละเอียดไปทั้งหมด พอกพูนวิเวก”

[๒๔๓] ในกาลนั้น เราได้เข้าป่า นึกถึงคำสอนของพระชินเจ้าคือ ภัทเทกรัตโตวาทว่า

[๒๔๔] บุคคลไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงไปแล้ว ไม่ควรมุ่งหวังถึงสิ่งที่ยังไม่มาถึง สิ่งใดล่วงไปแล้ว สิ่งนั้นก็เป็นอันละไปแล้ว และสิ่งที่ยังไม่มาถึงก็เป็นอันยังไม่มาถึง[๒๔๕] ก็บุคคลใดเห็นแจ้งธรรมปัจจุบัน อันไม่ง่อนแง่น ไม่คลอนแคลนในธรรมนั้น ๆ ได้ บุคคลนั้นพึงเจริญธรรมนั้นเนือง ๆ ให้ปรุโปร่งเถิด[๒๔๖] พึงทำความเพียรเสียในวันนี้แหละ ใครเล่าจะรู้ได้ว่าความตาย จะมีในวันพรุ่งนี้ เพราะว่าการขอผ่อนผันกับมัจจุราชผู้มีเสนาใหญ่นั้น ย่อมไม่มีแก่เราทั้งหลายเลย[๒๔๗] พระมุนีผู้สงบย่อมเรียกบุคคลผู้มีปกติอยู่อย่างนี้ มีความเพียร ไม่เกียจคร้านทั้งกลางวันและกลางคืนนั้นแลว่า 'ผู้มีราตรีเดียวเจริญ' ดังนี้แล แล้วได้บรรลุพระอรหัต[๒๔๘-๒๕๐] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระโลมสติยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ โลมสติยเถราปทานที่ ๘

๙. วนวัจฉเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระวนวัจฉเถระ

(ท่านพระวนวัจฉเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๙} [๒๕๑] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าทรงพระนามว่ากัสสปะผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพราหมณ์ ทรงพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลายได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๒๕๒] ในกาลนั้น เราบวชในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ประพฤติพรหมจรรย์ตราบเท่าสิ้นชีวิต จุติจากอัตภาพนั้นแล้ว[๒๕๓] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ เราละร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๒๕๔] จุติจากนั้นแล้วได้เป็นนกพิราบอยู่ในป่า ภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยคุณยินดีในฌานทุกเมื่ออาศัยอยู่ในป่านั้น

[๒๕๕] ท่านเป็นผู้มีจิตเมตตา ประกอบด้วยกรุณา มีหน้าเบิกบานทุกเมื่อ วางเฉย มีความเพียรมาก ฉลาดในอัปปมัญญา[๒๕๖] มีความดำริปราศจากนิวรณ์ มีอัธยาศัยใคร่ประโยชน์แก่สรรพสัตว์ โดยไม่นานเราก็คุ้นเคยในพระสาวกของพระสุคตเจ้านั้น