๕. นันทกเถราปทาน เล่ม ๓๓

[๑๓๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ไม่มีใครอื่นที่จะเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายที่มีปฏิภาณเหมือนดังวังคีสะภิกษุนี้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงทรงจำไว้อย่างนี้”[๑๓๙] กรรมที่เราได้ทำไว้ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ได้แสดงผลแก่เราแล้วในอัตภาพนี้ เราหลุดพ้นจากกิเลสเหมือนลูกศรพ้นจากแล่งฉะนั้น เราเผากิเลสทั้งหลายได้แล้ว[๑๔๐-๑๔๒] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระวังคีสเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการ ฉะนี้แล

จบ วังคีสเถราปทานที่ ๔

๕. นันทกเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระนันทกเถระ

(ท่านพระนันทกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๕} [๑๔๓] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้มีพระจักษุในธรรมทั้งปวง ผู้ทรงเป็นพระนายกได้เสด็จ อุบัติขึ้นแล้ว[๑๔๔] พระองค์ทรงเป็นผู้ประเสริฐกว่านักปราชญ์ทั้งหลาย ทรงเป็นบุรุษอาชาไนย ทรงปฏิบัติเพื่อเกื้อกูล เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขแก่สรรพสัตว์ ถึงความเป็นผู้เลิศด้วยยศในโลกนี้พร้อมทั้งเทวโลก

[๑๔๕] ทรงมีพระสิริมีพระเกียรติคุณเป็นเครื่องอลังการ ทรงชำนะมารได้รับการบูชาทั่วโลก ปรากฏไปทั่วทุกทิศ

[๑๔๖] พระองค์ทรงข้ามพ้นวิจิกิจฉา ล่วงพ้นความสงสัย มีความดำริชอบเต็มเปี่ยม ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด

[๑๔๗] ทรงยังหนทางที่ยังไม่เกิดให้เกิด เป็นผู้สูงสุดกว่านรชน ตรัสบอกสิ่งที่คนอื่นยังไม่ได้บอก และทรงยังสิ่งที่ยังไม่เกิดให้เกิดมีพร้อม[๑๔๘] ทรงรู้จักหนทาง ทรงเข้าใจหนทางแจ้งชัด ตรัสบอกหนทางให้องอาจในหมู่นรชน ทรงฉลาดในหนทาง ทรงเป็นครู เป็นพระผู้สูงสุดกว่าสารถีทั้งหลาย[๑๔๙] ในกาลนั้น พระผู้เป็นนายกโลก ผู้ประกอบด้วยพระมหากรุณา ทรงแสดงธรรมรื้อถอนสัตว์ทั้งหลายผู้จมลงแล้วในหล่มคือโมหะขึ้น[๑๕๐] พระมหามุนีทรงสรรเสริญพระสาวกผู้ที่สมมติว่าเป็นใหญ่ในการให้โอวาทแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ได้ทรงแต่งตั้งไว้ในตำแหน่งเอตทัคคะ[๑๕๑] เราได้ฟังพระพุทธดำรัสนั้นแล้วก็ชอบใจ จึงนิมนต์พระตถาคตพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ให้เสวยและฉันภัตตาหาร แล้วปรารถนาตำแหน่งอันสูงสุดนั้น[๑๕๒] ในกาลนั้น พระโลกนาถผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทรงเบิกบานพระทัย ได้ตรัสกะเราว่า “ท่านจงมีสุข มีอายุยืนเถิด ท่านจักได้ตำแหน่งนี้สมดังมโนรถปรารถนา,,

[๑๕๓] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระศาสดาพระนามว่าโคดม ซึ่งสมภพในราชวงค์ของพระเจ้าโอกกากราชจักเสด็จอุบัติขึ้น ในโลก[๑๕๔] ท่านจักเป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น จักเป็น โอรสอันธรรมเนรมิตจักได้เป็นสาวกของพระศาสดามี นามว่านันทกะ[๑๕๕] ด้วยกรรมที่ทำไว้ดีแล้วนั้นและด้วยการตั้งเจตจำนงไว้เราละ ร่างมนุษย์แล้วได้เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

[๑๕๖] ก็ในภพสุดท้ายในบัดนี้เราเกิดในตระกูลเศรษฐีอันมั่งคั่ง สมบูรณ์ มีทรัพย์มากในพระนครสาวัตถี

[๑๕๗] เราได้พบพระสุคตเจ้าในวันที่พระองค์เสด็จเข้าพระนครมี ความอัศจรรย์จึงได้ออกบวชเป็นบรรพชิตในวันที่ พระพุทธองค์ทรงรับพระวิหารเชตวัน[๑๕๘] ได้บรรลุอรหัตตผลโดยกาลไม่นานเลยลำดับนั้นเราอัน พระศาสดาผู้ทรงเห็นธรรมทั้งปวงทรงพรํ่าสอนจึงข้ามพ้น สังสารวัฏไปได้[๑๕๙]เราสอนธรรมแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ภิกษุณีที่เราสอนนั้นรวม ๕๐๐ รูปด้วยกัน ล้วนเป็นผู้ไม่มีอาสวะ

[๑๖๐] ในกาลนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าผู้มีประโยชน์เกื้อกูลใหญ่ทรง พอพระหัย จึงทรงตั้งเราไว้ในตำแหน่งแห่งภิกษุผู้เลิศกว่าภิกษุ ทั้งหลายฝ่ายใหัโอวาทภิกษุณี

[๑๖๑] กรรมที่เราทำไว้ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ ได้แสดงผลแก่เราแล้วในอัตภาพนี้ เราหลุดพ้นจากกิเลสแล้วเหมือนลูกศรพ้นแล้ว จากแล่งฉะนั้น เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว[๑๖๒-๑๖๔] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แล

นัยว่า ท่านพระนันทกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ นันทกเถราปทานที่ ๕

๖. กาฬุทายีเถราปทาน

ว่าด้วยบุพประวัติของพระกาฬุทายีเถระ

(ท่านพระกาฬุทายีเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๑๓๖} [๑๖๕] ในกัปที่ ๑๐๐,๐๐๐ แต่ภัทรกัปนี้ พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้มีจักษุในธรรมทั้งปวง ผู้ทรงเป็นพระนายก ได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว[๑๖๖] พระชินเจ้าเป็นครูผู้ประเสริฐกว่าเหล่าผู้นํา เป็นพระชินเจ้าผู้ทรงรู้แจ้งคุณและโทษ และทรงเป็นผู้กตัญญูกตเวที ทรงประกอบสัตว์ทั้งหลายไว้ในอุบายอันเป็นเหตุให้ถึงนิพพาน[๑๖๗] พระองค์ทรงเป็นพระสัพพัญญู เป็นที่อาศัยอยู่แห่งพระกรุณา เป็นที่สั่งสมอนันตคุณ ทรงพิจารณาด้วยพระญาณนั้นแล้ว ทรงแสดงธรรมอันประเสริฐ