๔. เอกทุสสทายกเถราปทาน (๓๓๔) เล่ม ๓๒

[๑๗] ในกัปที่ ๙๑ แต่ภัทรกัปนี้ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิพระองค์หนึ่ง มีพระนามว่าตโมนุทะ สมบูรณ์ด้วยรัตนะ ๗ ประการ มีกำลังมาก[๑๘] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระปุนนาคปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

จบ ปุนนาคปุปผิยเถราปทานที่ ๓

๔. เอกทุสสทายกเถราปทาน

บุพประวัติของพระเอกทุสสทายกเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว

(ท่านพระเอกทุสสทายกเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๓๖} [๑๙] เราเป็นคนเกี่ยวหญ้าขายอยู่ในพระนครหังสวดีเลี้ยงชีวิต และ เลี้ยงภรรยาด้วยการเกี่ยวหญ้าขายนั้น[๒๐] พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง ทรงเป็นนายกของโลก เสด็จอุบัติขึ้นทำลายความมืดมนให้พินาศ[๒๑] ในกาลนั้น เรานั่งอยู่ในเรือนของตนคิดอย่างนี้ว่า “พระพุทธเจ้า เสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว แต่ไทยธรรมของเราไม่มี

[๒๒] เรามีแต่ผ้าสาฎกผืนเดียว ไม่มีใครให้อะไรแก่เรา การสัมผัส กับนรกเป็นทุกข์ เราจักปลูกทักษิณาทานเข้าไว้”

[๒๓] ครั้นเราคิดอย่างนี้แล้ว จึงทำจิตของตนให้เลื่อมใส ได้ถือผ้า ผืนหนึ่งไปถวายแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด

[๒๔] ครั้นถวายผ้าผืนนั้นแล้วได้ประกาศก้องขึ้นว่า “ข้าแต่พระมหา มุนีวีรเจ้า ถ้าพระองค์เป็นพระพุทธเจ้า ก็ขอได้ทรงโปรดช่วย ข้าพระองค์ให้ข้ามได้เถิด”[๒๕] พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ผู้สมควรรับเครื่องบูชา เมื่อจะทรงสรรเสริญทานของเรา จึงได้ทรงทำอนุโมทนาแก่เราว่า[๒๖] “ด้วยการถวายผ้าผืนหนึ่งนี้และด้วยการตั้งเจตจำนงไว้ ผู้นี้จะ ไม่ไปสู่ทุคติเลยตลอดแสนกัป

[๒๗] จักได้เป็นท้าวสักกะจอมเทพ ๓๖ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๓๓ ครั้ง จักเป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณานับมิได้[๒๘] ท่านเมื่อท่องเที่ยวอยู่ในเทวโลกหรือในมนุษย์โลก จักเป็นผู้มี รูปงาม สมบูรณ์ด้วยคุณสมบัติ มีกายน่าใคร่ยิ่งนัก จักมีผ้า อันหาประมาณมิได้ตามความปรารถนา”[๒๙] พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้เป็นนักปราชญ์ครั้นตรัส ดังนี้แล้ว เสด็จขึ้นสู่นภากาศดังพญาหงส์ในอัมพร

[๓๐] เราเข้าถึงกำเนิดใด ๆ คือเป็นเทวดาหรือเป็นมนุษย์ก็ตาม ในกำเนิดนั้น ๆ ความพร่องในโภคสมบัติไม่มีแก่เราเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว

[๓๑] ผ้าย่อมบังเกิดแก่เราทุก ๆ ย่างเท้า เราอยู่ภายใต้ผ้า ผ้าเป็น หลังคาอยู่เบื้องบนเรา

[๓๒] วันนี้ ถ้าเราปรารถนาจะถือเอาจักรวาลพร้อมทั้งป่าไว้ พร้อมทั้งภูเขา ก็พึงปกปิดด้วยผ้าได้

[๓๓] ด้วยการถวายผ้าผืนเดียวนั้นนั่นแล เมื่อเราท่องเที่ยวไปในภพน้อยใหญ่ ย่อมเป็นผู้มีผิวพรรณดังทองคำท่องเที่ยวไปในภพน้อยใหญ่[๓๔] ผลแห่งผ้าผืนเดียวไม่ถึงความสิ้นไปในที่ไหน ๆ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้ายของเรา ผ้าย่อมให้ผลแก่เราแม้ในชาตินี้[๓๕] ในกัปที่แสนแต่ภัทรกัปนี้ เราได้ถวายผ้าใดในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าผืนเดียว[๓๖] เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้แล้ว ตัดกิเลส เครื่องผูกขาดดังช้างตัดเชือกแล้ว ไม่มีอาสวะอยู่[๓๗] คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพทธเจ้าเราทำเสร็จแล้ว ดังนี้แลนัยว่า ท่านพระเอกทุสสทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ไว้แล้ว ด้วย ประการฉะนี้แล

จบ เอกทุสสทายกเถราปทานที่ ๔

๕. ผุสสิตกัมมิยเถราปทาน

บุพประวัติของพระผุสสิตกัมมิยเถระ

ว่าด้วยผลแห่งการประพรมนํ้าเจือดอกโกสุม

(ท่านพระผุสสิตกัมมิยเถระได้กล่าวบุพประวัติของตนไว้ว่า)

{๓๓๗} [๓๘] ในกาลนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี พระโลกเชษฐ์ ผู้องอาจในหมู่นรชนประทับนั่งอยู่ ณ สังฆารามพร้อมด้วยพระขีณาสพทั้งหลาย[๓๙] พระพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสีผู้นายกของโลกนั้น พระองค์ เสด็จออกจากประตูอารามพร้อมด้วยพระขีณาสพ ๘๐๐,๐๐๐[๔๐] เรานุ่งหนังสัตว์และครองผ้าเปลือกไม้ ถือนํ้าเจือดอกโกสุม เข้าไปเฝ้าพระสัมพุทธเจ้า

[๔๑] ทำจิตของตนให้เลื่อมใส เกิดโสมนัส ประนมกรอัญชลีถือนํ้า เจือดอกโกสุมไปประพรมพระพุทธเจ้า[๔๒] ด้วยกรรมนั้น พระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระผู้สูงสุด ทรงสรรเสริญกรรมของเราแล้วได้เสด็จไปตามพระประสงค์[๔๓] เราได้บูชาพระชินเจ้าด้วยนํ้าอันกำหนดว่า ๕,๐๐๐ หยด เราได้ เสวยเทวรัชสมบัติเพราะนํ้า ๒,๕๐๐ หยด[๔๔] ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิเพราะนํ้า ๒,๕๐๐ หยด เราได้บรรลุ อรหัตด้วยกรรมที่เหลือ